Bal arıları, çiçeklerdeki polen ve nektar için yabani tozlaştırıcılarla girdikleri rekabette rakiplerine çarparak ve onları kovalayarak üstünlük kuruyor. Anglia Ruskin Üniversitesi araştırmacılarının Cambridgeshire'da yürüttüğü iki yıllık gözlem, bal arısı yoğunluğunun yüksek olduğu alanlarda bombus arıları, yalnız arılar ve çiçek sinekleri gibi yabani tozlaştırıcıların daha az bulunduğunu ortaya koydu.
Birleşik Krallık'ta "arıları kurtarın" kampanyalarının halkta yarattığı duyarlılık, hobi amaçlı kovan kurmayı yaygınlaştırdı. Ulusal Arı Birimi (National Bee Unit) verilerine göre kayıtlı arıcı sayısı 2010'da 19 binden 2025'te 47 bine yükseldi. Bu büyüme, özellikle çiçeklerin az olduğu veya kovan yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde yabani tozlaştırıcılara besin rekabeti ve hastalık bulaşması yoluyla zarar verebileceği endişelerini büyüttü.
Araştırmacılar, bal arısı kolonilerine yakın alanlarda böğürtlen ve sarmaşık üzerinde tozlaştırıcıları iki yıl boyunca izledi. Bal arıları, bombus arıları, yalnız arılar, çiçek sinekleri ve çiçek ziyaret eden sinekler ile kelebekler, kınkanatlılar, yaban arılarını kapsayan "diğer" grubundan çiçek ziyaretçileri arasındaki 300 etkileşimin sonuçlarını kaydetti. Her etkileşimde bir bireyin kaynağa erişerek "kazandığı", "kaybettiği" veya kaynağın paylaşıldığı belirlendi; bal arıları her iki bitki türünde de karşılaşmaların çoğunu kazandı.
Geçmiş araştırmalar bal arılarının kaynakları tüketerek dolaylı rekabet kurduğunu öne sürüyordu. Cambridgeshire çalışması ise türün rakiplerine saldırdığı veya onları kovaladığı "müdahale rekabeti" (interference competition) olarak bilinen doğrudan bir rekabet biçimini belgeledi. Diğer çiçek ziyaretçileri böğürtlen üzerindeki etkileşimlerin %28,4'ünde, sarmaşık üzerindekilerin %35,6'sında bal arılarından aktif olarak kaçındı. Bal arısının kazandığı rekabetçi etkileşimlerin yaklaşık %20'sinde arı, diğer ziyaretçiyi üzerine konarak veya çiçekten iterek yerinden etti ya da kovaladı.
Çalışmanın başyazarı ve Anglia Ruskin Üniversitesinde doktora araştırmacısı Victoria Buckle, "Bu önemli çünkü yabani tozlaştırıcılar bal arılarından gelen her iki rekabet türüyle de karşı karşıya kalıyor" dedi. Bombus arılarının da diğer tozlaştırıcıları yerinden ettiği görüldü; ancak Buckle bunun büyük olasılıkla kasıtlı olmadığını, dar alanlarda uçarken daha az koordineli hareket etmelerinden kaynaklandığını belirtti. "Bombus arıları alanda dolanırken yanlışlıkla başka bir tozlaştırıcıya çarpıyor ve o çiçekten düşüyor. Bal arılarında saldırganlık daha açıktı; diğerini çiçekten uzaklaştırmaya çalıştıkları belliydi" diye ekledi.
Buckle, bal arılarının saldırgan davranışının sosyal gruplarını örgütleme biçimiyle ilişkili olabileceğini ifade etti. Bazı arı kastlarının kovanı koruyan ve yavrulara bakan bekçi arılar olabildiğini, bu nedenle tehdit ve saldırganlık gösterme kapasitesine sahip olduklarını söyledi. Bal arılarına karşı koyabilen tek tozlaştırıcı ise Birleşik Krallık'ta ilk kez 2001'de kaydedilen ve esas olarak sarmaşık çiçeklerinin nektarıyla beslenen sarmaşık arısı oldu; bu türün bal arılarını yerinden ettiği ve kovaladığı görüldü.
Çalışma ayrıca yüksek sıcaklıkların rekabetçi etkileşim sayısını artırdığını ortaya koydu. Bunun nedeni muhtemelen nektarın kuruması ve bitkilerin ısı stresine girmesiydi. Buckle, Birleşik Krallık'ta ortalama yaz sıcaklıklarının 2080'e kadar 4°C'ye kadar yükselebileceğinin öngörüldüğünü, bu nedenle rekabetin daha sık hale gelebileceğini söyledi. Yabani tozlaştırıcıların nasıl daha iyi korunabileceğini incelemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu ekledi.
Buckle, birçok arıcının çevreye duyarlı olduğunu ve diğer tozlaştırıcıları etkilemediğinden emin olmak istediğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı: "Bu araştırma önemli çünkü koruma planlamamıza ve en iyi uygulamalara rehberlik ediyor."