Su

Dört Amazon nehri havzasını besleyen 722 mikro havzayı 25 yıl boyunca inceleyen çapraz soruşturma, yasadışı madenciliğin ve hayvancılığın doğal su kaynaklarını nasıl daralttığını ortaya koyuyor. Yerli topluluklar içilebilir suyu artık satın alırken, maden havuzları haritada suyu artmış gibi gösteriyor.

Panama'da yağışlı mevsimin kurak geçmesi ve El Niño'nun şiddetlenmesi su krizini derinleştiriyor. Hükümet ulusal olağanüstü hal ilan ederken, Panama Kanalı'nda gemi geçişleri kısıtlandı ve çiftçiler hayvanlarını satmak zorunda kaldı. İndio Nehri üzerinde planlanan 1,5 milyar dolarlık baraj projesi ise 2500 kişiyi yerinden edecek.

Bristol Kanalı'ndaki Lundy adasına mayıs başından bu yana anlamlı yağmur düşmedi. Su depoları iki hafta önce %13'e gerileyerek yalnızca bir haftalık su bıraktı ve 28 sakinin tahliyesi gündeme geldi. Adaya tekneyle su taşınırken Pondsbury havuzu da kurumaya başladı.

Brezilya Amazonu'ndaki Belo Monte hidroelektrik santrali on yıllık faaliyetin ardından çevresel lisans yenileme sürecine girdi. Barajın Xingu Nehri akışının %70'e kadarını geri tutması, Volta Grande do Xingu'daki geleneksel balıkçı topluluklarını uyum sınırına itiyor.

Bristol Kanalı'ndaki puffin adası Lundy, Nisan'dan bu yana kayda değer yağış alamayınca rezervuar seviyesi en düşük noktada %13'e geriledi. Yöneticiler yaban hayatı göletlerinden su çekerek adayı açık tutmaya çalışıyor; kapatma kararı eşiğindeler.

Çanakkale 2. İdare Mahkemesi, Atikhisar Barajı koruma mesafesinde Koza Altın'ın planladığı açık ocak altın-gümüş projesine verilen ÇED olumlu kararını kaldırdı. Çevre örgütleri kararı sevindirici bulurken, bazı davacıların ehliyetsizlik gerekçesiyle reddedilmesine itiraz edeceklerini açıkladı.

Exmoor'da yer alan Wimbleball rezervuarında su seviyesi belirgin biçimde düştü. Geriye kalan suyun çevresindeki zemin kuruyup çatladı. Seviyedeki düşüşün ardından Güney Batı İngiltere'de yeni su kısıtlamaları gündeme gelebilir.

Yorkshire Water, Ripon'daki River Ure için 2024'te duyurduğu 1,5 milyon sterlinlik yatırımın fırtına taşması deşarjlarını yaklaşık %75 azaltacağını öngörmüştü. Clock Tower birleşik kanalizasyon taşmasından kaydedilen deşarjlar 2021'de 75 iken 2025'te 43'e geriledi; bu, yaklaşık %43'lük bir düşüş anlamına geliyor.

Batı Nepal'ın Baglung ilçesinde yoğun yağışların tetiklediği seller, bir hükümet binasını Daram Nehri'ne sürükledi. Bina çökmeden önce belgeler ve bilgisayarlar güvene alındı; ölü ya da yaralı bildirilmedi. Son günlerde heyelan ve seller ülkede en az 27 can aldı.

Tayland'ın başkentinde Pazar günü yağışın şiddeti azaldı; ancak alçak kesimlerde su baskınları devam ediyor. 200'den fazla geçici barınakta yaklaşık 3000 kişi kalıyor, 31 yol sel altında. Ülke genelinde son 10 günde en az 8 kişi hayatını kaybetti.

Tayland'ın başkenti Bangkok'ta 48 saat süren şiddetli yağış kanalları taşırdı, drenaj sistemini felç etti. Kentin doğusu en ağır darbeyi aldı; yağışın Pazar gününe kadar sürmesi ve daha fazla kanalın taşması bekleniyor.

Dünya Meteoroloji Örgütü'nün raporuna göre 2025'te küresel nehir havzalarının üçte birinden fazlasında normalin altında akış ölçüldü. Karasal su depolama hacmi 2014-2016'dan bu yana gerilerken, buzul kayıpları tüm bölgelerde dördüncü yıl üst üste sürdü.

Birleşmiş Milletler'in 2026 Su Kalkınma Raporu, küresel su krizinin derinliğini rakamlarla ortaya koyuyor. 18 Eylül Dünya Su İzleme Günü'nde su ölçümünün temel politika aracı olması çağrısı yapılıyor.

Cornell University araştırmacıları, riflebird kuşunun tüy yapısından esinlenerek merinos yününü ışığın %0,5'inden azını yansıtan bir kumaşa dönüştürdü. Polidopaminle işlenen malzeme, güneş enerjisiyle buharlaştırma yoluyla tuzlu suyu içme suyuna çeviriyor.

U.S. Court of Appeals for the Fifth Circuit, Jackson, Mississippi sakinlerinin kurşunsuz içme suyu ve kamu görevlilerinden doğru bilgi alma talebini anayasal hak olarak tanımadı. Karar, 2022'de açılan ve çocuklarda kurşun zehirlenmesi iddialarını içeren davayı reddederken muhalefet şerhi 'state-created danger' doktrinine işaret etti.

Brezilya'nın Minas Gerais eyaletindeki Paracatu'da planlanan 1 gigavatlık yapay zeka veri merkezi, ülkenin mevcut tüm veri merkezlerinin toplam kapasitesini aşacak. Belediye topraklarının %80'i su çatışması altında; yerel yöneticiler ve halk projeyi gazetecilerin sorularıyla öğrendi.

Water Science dergisinde yayımlanan araştırma, Jammu ve Keşmir'de 1960–2020 arasında su kütlelerinin küçüldüğünü, yapılaşmanın ise özellikle 1990'lardan sonra ivme kazandığını ortaya koydu. Değişimin arkasında iklimden çok sosyoekonomik baskılar var.

Yasa dışı altın madenciliğinin Beni Nehri havzasına bıraktığı cıva, Bolivya'da 39 toplulukta zehirlenmeye yol açtı; 125 topluluk daha benzer riskle karşı karşıya. 36 topluluktan alınan 533 kişinin tamamında cıva seviyesi Dünya Sağlık Örgütü limitlerini aştı. Hükümetin azaltım vaadi ise yerine gelmedi.

Environment Agency'den çevresel bilgi talebiyle elde edilen 2021–2025 verileri, 140'tan fazla golf kulübünün su çekim lisanslarını ihlal ettiğini ortaya koydu. Çevreyi riske atan 100 kulüp olmasına karşın hiçbirine ceza kesilmedi. İhlaller, İngiltere'nin %70'inin kuraklıkla boğuştuğu bir dönemde gündeme geldi.

AFAD'ın Obruk Duyarlılık Haritası, Konya Kapalı Havzası'nda 739 obruk kayda geçtiğini gösteriyor. 2020'den bu yana Konya'da 126 yeni obruk oluştu. Boğaziçi Üniversitesi'nden Dr. İrem Daloğlu Çetinkaya, aşırı yeraltı suyu çekimi ve iklim kaynaklı akifer kaybının bir araya gelmesinin toprağı çökerttiğini söylüyor.