Google, Finlandiya'nın kuzeyindeki Muhos kasabası yakınlarında 330 hektarlık (815 dönüm) ormanlık alanda yaklaşık 250 bin ağacı çevresel etki değerlendirmesi tamamlanmadan kesti. Şirket, ağaçların tamamını kesmekle kalmadı; üst toprağı da sökerek geriye iş makinelerinin izleri, su birikintileri ve kök-kalıntı yığınları bıraktı. Bölge sakinleri, alandan akan kahverengi suyun Oulujoki Nehri'ne dökülen bir dereye karıştığını bildiriyor.
Fin Lisans ve Denetleme Otoritesi (Finnish Licensing and Supervision Authority, LVV), 6 Ekim'de Google'a Muhos ve yaklaşık 100 km güneydoğudaki Otanmäki köyündeki hazırlık çalışmalarını geçici olarak durdurma emri verdi. Şirket, gerekli çevresel etki değerlendirmelerini tamamlamadan alanları tamamen temizlemişti. Finlandiya Doğa Koruma Derneği (Finnish Association for Nature Conservation, SLL) ekoloğu Mari Annala, dron görüntülerini inceleyerek kesimin boyutunu "Bitmiyor. Durmadan devam ediyor" diye anlatıyor. Annala, Otanmäki'de ek olarak 150 bin ağacın daha kesildiğini tahmin ediyor. Ağaçlar yasa dışı kesildiği için her iki alandan elde edilen kereste ahşap işleme tesislerine satılamıyor.
Finlandiya Doğa Koruma Derneği yönetim kurulu başkanı Hanna Halmeenpää, Google'ın yasa dışı kesimi öğrendiğinde inanamadığını belirtiyor. "Önce inanamadım. Finlandiya'da herhangi bir şirketin böyle bir şey yaptığını hiç duymadım" diyen Halmeenpää, sistemin büyük ölçüde güvene dayandığını ve Google'ın bundan yararlandığını savunuyor. "Büyük bir arazi alanı satın aldılar ve hemen kesmeye başladılar, işte öyle" diyen Halmeenpää, durumu "saf kibir ve inanılmaz" olarak nitelendiriyor. Gelişmelerin hızının ülkeyi şoke ettiğini ve birçok insanın birbirine "Şimdi ne oluyor? Ne yapabiliriz? Finlandiya'da tüm bu veri merkezi projelerini kabul etmek zorunda mıyız?" diye sorduğunu ekliyor.
Muhos ve Otanmäki, Google'ın Finlandiya'daki 13 milyar euroluk yapay zeka altyapı projesinin parçasını oluşturuyor. Proje, merkezlerin ABD'de inşa edilmesini tercih eden Donald Trump'ın da eleştirilerine maruz kaldı; Trump, şirketi projeyi yeniden değerlendirmeye çağırdı. Başbakan Petteri Orpo, yatırım çekmenin "öncelik" olduğunu ve "veri ekonomisinin değerinin doğrudan yatırımın ötesine uzandığını" belirtmişti. Ancak Muhos'taki durumu "soğuk duş" olarak nitelendirdi. Finlandiya'da 145 yeni veri merkezi çeşitli planlama aşamalarında bulunuyor. Ülkenin jeopolitik ve jeolojik istikrarı, bol arazisi ve serin iklimi, enerji maliyetlerinden tasarruf sağlaması açısından teknoloji şirketleri için çekici hale geliyor. Hükümet, kapsamlı harcama kesintileri yapmasına rağmen yatırımı teşvik etti.
Otanmäki'de yaşayan 53 yaşındaki Anni Ranta, ağaçlar kesildiğinde ormanda yaşayan kurtların köye indiğini anlatıyor. "Bütün yaban hayvanları ormandan çıktı, kaçtılar" diyor. Ranta, veri merkezinin gürültüsünden ve bölgenin Rusya için bir hedef haline gelebileceğinden endişe duyduğunu ifade ediyor. Ayaklarını yere vurarak "Burada durup konuşurken bile davul gibi" diyor. Ranta, Google'ın gelişine o kadar karşı ki taşınmayı düşünüyor.
Ranta'nın babası, emekli vahşi doğa rehberi Pentti Korhonen, orman yok edildikten sonra dere suyunun kahverengiye döndüğünü gözlemliyor. "Finlandiya'da veri merkezlerine hiç gerek yok. Hiç gerek yok" diyor. Finlandiya Doğa Koruma Derneği yerel bölge başkanı, biyolog ve balık kartalı uzmanı Vesa Hyyryläinen, ormanda yuva yapan üç parmaklı ağaçkakanların sürüldüğünü bildiriyor. "Doğamızın bu kadarını neden feda etmek zorundayız? Her şeyi çok kolay veriyorlar" diye sorguluyor. Ancak bölgenin yaşlanan nüfusu göz önüne alındığında yatırım ve iş getirme çabalarını anladığını da ekliyor.
Helsinki Üniversitesi bilgisayar bilimleri bölümü başkanı Jussi Kangasharju, veri merkezlerinin ulusal düzeyde faydasının minimal olduğunu öne sürüyor. "Finlandiya için gerçekten hiçbir fayda yok. Uluslararası şirketler, uluslararası müşterilere hizmet veriyor. Finlandiya'ya çok az kurumlar vergisi gidiyor" diyor. Kangasharju'ya göre veri merkezleri işletmeciden başkasına çok az fayda sağlıyor. Muhos'ta yaşayan Antti Jakonen ise kesilen ağaçların Finlandiya'nın toplam ormanlarının küçük bir bölümünü temsil ettiğini kabul etmekle birlikte, uygulamanın biçimine itiraz ediyor. "Yanlış şekilde yapıldı. Amerikan tarzı. Hiç mantıklı değil. Hiç mantıklı değil" diyor. Jakonen, Google'ın on yıllar önce hidroelektrik santrallerinin yok ettiği yerel somon popülasyonunu geri kazanmasına yardım ederek tazmin etmesini istiyor.
Çevre Bakanlığı (ministry of environment) genel müdürü Veli-Matti Uski, hükümetin veri merkezi sektörünün gelişimini ve mevzuatın uygulanmasını izlediğini ve gerektiğinde yasal değişiklikler önermeye hazır olduğunu bildiriyor. Bazıları, kararların belediyelere bırakılmak yerine veri merkezi projelerini koordine edecek merkezi bir kurul oluşturulması çağrısında bulunuyor. Muhos ve Otanmäki'de projeyi iş ve arazi vergisi getireceği için destekleyenler de bulunuyor; ancak birçok kişi belediyeler tarafından yarı yolda bırakıldıklarına inanıyor.
Google'ın Finlandiya ülke yöneticisi Antti Järvinen, orman kesimleri için özür diledi ancak şirketin "yasayı o dönemdeki en iyi anlayışıyla" hareket ettiğini öne sürdü. Şirket, 15 yıldır Finlandiya'da faaliyet gösterdiğini ve her zaman bölgeleme, çevresel, sağlık ve güvenlik gereksinimlerini karşılamaya veya aşmaya çalıştığını belirtti. Google, 6 Ekim'de Fin Lisans ve Denetleme Otoritesi'nin mektuplarını aldıktan sonra Muhos ve Kajaani'deki (Otanmäki'nin bulunduğu bölge) hazırlık çalışmalarını durdurduğunu ve Fin Lisans ve Denetleme Otoritesi'ne resmi yanıt sunduğunu açıkladı. Şirket, Muhos'ta su kalitesini korumak için çalıştığını ve 130 hektarlık alana ağaç dikeceğini belirtti. Korumacılar bu rakamın yıkımın boyutuyla karşılaştırıldığında yetersiz olduğunu söyledi.
93 binden fazla kişi, veri merkezi düzenlemesinin artırılması ve yerel topluluklara çevresel hasar tazminatı ödenmesi için dilekçe imzaladı. Veri merkezi konusunun Nisan'da yapılacak seçimlerde önemli bir mesele haline gelmesi bekleniyor.