Batı İran'ın yarı kurak Zagros Dağları'na özgü nadir bir yılan olan İran örümcek kuyruklu boynuzlu engereği (Pseudocerastes urarachnoides), avlanırken gövdesini kayalar arasında dondurup kuyruk ucunu seğirtiyor. Bacak benzeri pullarla çevrili soğan biçimli kuyruğu iri bir örümceği andırıyor ve bu görünümü şüphelenmeyen memelilerle kuşları tuzağa çekmek için kullanıyor. Türü bilim dünyasına 2006'da tanımlayan araştırmacılar, kuyruğun iç mekanizmasını gösteren yüksek çözünürlüklü 3D taramayı ise ancak bu yıl bilimsel bir çalışmayla yayımladılar.

Tarama, 1968'de toplanan ve ABD'nin Illinois eyaletindeki Field Doğa Tarihi Müzesi'nde (Field Museum of Natural History) saklanan bir örnek üzerinde gerçekleştirildi. Çalışmanın baş yazarı Georgios Georgalis, Polonya Bilimler Akademisi Hayvanların Sistematik ve Evrimi Enstitüsü'nde (Institute of Systematics and Evolution of Animals, Polish Academy of Sciences) doçent olarak görev yapıyor. Georgalis, Mongabay'a e-postayla verdiği demeçte, "Uç aslında büyütülmüş, uzamış ve değişmiş pullardan oluşuyor; bu, tüm yaşayan sürüngenler arasında benzersiz" dedi. Georgalis, engereklerin yüzyıllardır araştırmacıların ilgisini çekmesine karşın grubun morfolojisine ilişkin bilginin hâlâ sınırlı kaldığını belirtti.

Çalışmanın yazarları, kuyruk filamentlerinin Triyas ve Jura dönemlerinden bazı ornithodiran arkozorlarında ve diğer formlarda bulunanlara gevşek biçimde benzediğini kaydetti. Bu benzerlik akrabalık anlamına gelmiyor; araştırmacılar benzer çevresel baskıların benzer özelliklerin evrimsel gelişimini yönlendirdiği yakınsak evrim olasılığını daha güçlü buluyor.

The scanned P. urarachnoides specimen. Image © Georgalis et al. (2026).

Çalışmaya katılmayan Razi Üniversitesi'nden herpetolog Hossein Nabizadeh, bulguların sürüngen derisi ve pullarının karmaşık uzantı benzeri yapılar geliştirme konusunda "çok yüksek" evrimsel potansiyele sahip olduğunu ortaya koyduğunu söyledi. IUCN SSC Yılan Uzman Grubu (IUCN SSC Snake Specialist Group) üyesi de olan Nabizadeh, bilim insanlarının akraba engereklerde daha az gelişmiş "ara" kuyruk modifikasyonları gözlemlediğini ve bunun örümcek kuyruklu engereğin karmaşık tuzağının nasıl evrimleştiğine dair ipuçları sunduğunu aktardı.

Nabizadeh'e göre son bulgu, yılan kuyruklarının cezbetme davranışını kademeli olarak evrimleştirdiği hipotezini güçlendiriyor. Nabizadeh, "Önce renk değişimi veya basit kuyruk hareketi, sonra birkaç ipliksi pulun ortaya çıkması" şeklinde konuştu ve kaudal cezbetme davranışının diğer engereklerde de gözlendiğini ancak P. urarachnoides'te morfolojik karmaşıklığın zirvesine ulaştığını vurguladı.

Araştırmacılar cinsin diğer iki türü olan İran boynuzlu engereğinin (P. persicus) ve Field'ın boynuzlu engereğinin (P. fieldi) iskeletlerini henüz benzer ayrıntıda incelemedi. Saha gözlemleri ise örümcek kuyruklu engereğin en yakın akrabalarından biri olan İran boynuzlu engereğinin de hafifçe değişmiş bir kuyruğa sahip olduğunu, ancak bu yapının çok daha az gelişmiş ve karmaşık kaldığını gösteriyor.