Geleneksel kauçuk lastikler, sürtünmeyle ufalanan küçük parçacıkların hava ve su yollarına karışması nedeniyle mikroplastik kirliliğin önde gelen kaynaklarından birini oluşturuyor. Ayrıca geri dönüşümleri de kauçuk sırt ve yan duvarların çelik bantlar ile tel çekirdekten ayrılmasını gerektiren zaman ve emek yoğun bir süreç. Madrid Carlos III Üniversitesinde makine mühendisliği yüksek lisans öğrencisi olan Farshad Afshari ve ekibi, bu iki sorunu aynı anda ele alan modüler bir lastik kavramı üzerinde çalışıyor.
ECOTIRE adı verilen kavramda lastiğin sırtı ve gövdesi ayrı parçalar olarak tasarlanıyor. İki bölüm, bir waffle makinesinin iki yarısı gibi bir dizi çıkıntı ve oyuk aracılığıyla mekanik olarak birbirine kenetleniyor; yapıştırıcıya veya kalıcı bağa ihtiyaç duyulmuyor. Böylece yalnızca aşınan sırt bölümünün değiştirilmesi ve ana lastik yapısının yeniden kullanılması mümkün hale gelebilir. Modüler yapı ayrıca lastiğin her bileşeninin daha güvenli ve daha kolay geri dönüştürülebilir malzemelerden üretilmesine olanak tanıyabilir.
Afshari, bunun "aşınan sırtın değiştirilebildiği, ana lastik yapısının ise yeniden kullanıldığı daha sürdürülebilir bir lastik mimarisine yönelik umut verici bir adım" olduğunu söyledi.
Ekip, kavramın küçük ölçekli bir prototipini laboratuvarda özel olarak inşa edilmiş bir test düzeneğinde denedi. Düzenekte yük, dönüş yarıçapı, şişirme basıncı ve kayma gibi değişkenler sırasıyla test edildi. Kayma, frenleme ve viraj alma gibi sürüş koşullarının yarattığı mekanik gerilimi ifade ediyor. Normal şişirme basıncında lastiğin bileşenleri tüm test koşullarında bir arada kaldı. Ancak basınç normal değerin yarısına düştüğünde, özellikle yüksek yük, dar dönüş yarıçapı ve artan kayma koşullarının birleştiği durumlarda sırt ve gövde ayrılabildi.
"Araştırmamız, değiştirilebilir sırtı olan bir lastiğin, yapıştırıcı veya kalıcı bağa dayanmadan, zorlu kayma koşullarında bile silindirleme sırasında kararlı bir mekanik bağlantıyı koruyabildiğini gösteriyor" diyen Afshari, şişirme basıncının bağlantı kararlılığını ne kadar güçlü biçimde etkilediğini özellikle dikkat çekici bulduklarını ekledi.
Prototip 12 bin devirden fazla, yani 7 kilometreden uzun bir mesafeye eşdeğer şekilde test edildi. Deney sonunda sırtta veya lastiğin geri kalanında herhangi bir aşınma belirtisi görülmedi; bu durum, lastiğin dayanıklılığına ilişkin henüz ön niteliğinde olsa da umut verici bir bulgu olarak değerlendiriliyor.
Prototipte hem sırt hem de gövde silikon kauçuktan üretildi, ancak araştırmacılar nihai üretim lastiklerinde farklı bir malzeme kullanmayı öngörüyor. Afshari, sonraki adımların ticari lastikleri temsil eden malzemelerle tam ölçekli prototipler geliştirmek ve daha gerçekçi sürüş koşullarında performansı değerlendirmek olduğunu belirtti. Bu kapsamda frenleme ve çekiş kuvvetleri, geçici manevralar, sıcaklık değişimleri, yol düzensizlikleri ve uzun süreli yorulma ile aşınmanın test edilmesi planlanıyor. Geleneksel lastiklerle karşılaştırmalı testler ise ileride ulaşılacak bir başka önemli aşama olarak öngörülüyor.
Çalışma, García-Pozuelo D. ve ekibi tarafından Measurement dergisinde 2026'da yayımlanan "Measurement of rolling stability and slip angle effects on a modular ECOTIRE" başlıklı makalede yer aldı.