Kamboçya'nın Mekong Nehri'nde yaşayan kritik derecede tehlike altındaki Irrawaddy yunusu popülasyonu, bu yıl doğrulanan altı yavrunın ardından tahmini 118 bireye yükseldi. Yavrular ülkenin kuzeydoğusundaki Kratie ve Stung Treng eyaletlerinde, nehrin 120 kilometrelik (75 mil) bir bölümünde dünyaya geldi. Koruma yetkilileri doğumları, ciddi çevresel tehditlerin kontrol altına alınması halinde nehrin tek deniz memelisinin toparlanabileceğine dair güçlü bir işaret olarak değerlendiriyor.
Kamboçya ve Laos'ta Irrawaddy yunusları (Orcaella brevirostris), nehrin ata ruhunu temsil eden kutsal hayvanlar olarak kabul ediliyor. Tür aynı zamanda nehir kıyısındaki topluluklar için hayati bir ekoturizm geliri sağlıyor. Kratie'de yaklaşık 20 Irrawaddy yunusuna koruma sağlayan 60 metre derinliğindeki (yaklaşık 200 fit) Kampi yunus havuzunda tekne sürücüsü olan Heang Koeurn, "Irrawaddy yunusları topluluğumuz için çok önemli" dedi ve "Buradaki insanlar turistleri Irrawaddy yunuslarının güzelliğini görmeye götürerek daha fazla gelir elde edebiliyor" diye ekledi.
ABD'deki Wisconsin-Madison Üniversitesinde coğrafya profesörü olan Ian Baird, yunusların "Kamboçya'nın ulusal ve yerel gurur kaynağı" olduğunu belirtti. Baird, "İnsanlara nehri ve kollarını gelecekte daha fazla barajın etkilerinden koruma konusunda ilham verebilirler" dedi. ABD merkezli Deniz Memelileri Komisyonunun (Marine Mammal Commission) başkanı Frances Gulland ise yunusları kaybetmeyi "gökyüzünden bir yıldız kaybetmeye" benzetti.
Kamboçya'nın Mekong bölümündeki Irrawaddy yunusu popülasyonu, 1990'ların sonlarındaki yaklaşık 200 bireylik tahminlerin hâlâ çok altında bulunuyor. Keskin düşüşün başlıca nedenleri arasında elektrikle avlanma, habitat bozulması ve özellikle yavrular için ölümcül olan uzatma ağlarına takılma yer alıyor. Buna ek olarak Mekong Havzası genelinde faaliyet gösteren 160'tan fazla baraj, yunusların besin kaynağı olarak bağlı olduğu hidrolojiyi ve balık topluluklarını değiştirdi.
Yunusların habitatını koruyan yerel görevliler sınırlı kaynaklarla çalışıyor ve genellikle silahlı olan yasadışı balıkçılardan fiziksel risklerle karşı karşıya kalıyor. Nehir korucusu Kem Sophat, günde yalnızca 5 ila 7,50 dolar kazandıklarını belirterek "Gelir küçük ama bu işi gönlümüzden geldiği için yapmaya devam ediyoruz" dedi. Korumanın başarısız olmasının sonuçları 2022'de görüldü; Kuzey Kamboçya ile güney Laos arasındaki Anlong Chheu Teal havuzundaki son yunus ağa takılarak öldü. Anlong Chheu Teal topluluk lideri Phoy Vanna, o tarihten bu yana bölgedeki turist sayısının azaldığını söyledi.
Kamboçya Balıkçılık İdaresi (Fisheries Administration) ve WWF-Kamboçya, 2014 yılında Mekong yunusu korumasını yerel balıkçıların ihtiyaçlarıyla dengelemek için ortak bir girişim başlattı. Kampi balıkçılık şefi I Sanaroth, korunan habitat bölgeleri içinde uzatma ağlarının hâlâ kullanıldığını ancak bunun küçük ölçekte olduğunu belirtti. Sanaroth, "Mekong Irrawaddy yunuslarının popülasyonu ortak koruma sayesinde arttı. İşimiz bitmedi" dedi.