Güney Oregon ile Kuzey Kaliforniya'dan geçen Klamath Nehri, 20. yüzyıl boyunca yoğun biçimde barajlarla bölündü ve Chinook somonlarının (Oncorhynchus tshawytscha) yumurtlama alanları kesildi. Nehirde üreyen somon popülasyonu bu nedenle yaklaşık %90 azaldı. 2024'te nehirdeki dört barajın kaldırılmasıyla tür, yaklaşık bir asır sonra kapalı kalan yaşam alanlarına beklenenden çok daha hızlı geri döndü.
Barajlar kaldırıldıktan kısa süre sonra 7742 Chinook somonu eski baraj noktalarını geçerek nehir yukarı göç etti. 2025'te bu sayı 13.000'den fazlaya ulaştı. Çalışmaya göre balıklar, daha önce engellenen 345 kilometrelik (214 mil) nehir bölümüne yayıldı ve bilinen tarihsel habitatlarının %88'ini yeniden kolonileştirdi.
Çalışmanın ilk yazarı Damon Goodman, Mongabay'a e-postayla verdiği demeçte balıkların nehre döneceğini öngördüklerini ancak sürenin ne kadar olacağını kestiremediklerini belirtti. "Bizi şaşırtan şey tepkilerinin hızı ve ölçeğiydi; balıklara yetişmek için koşuyormuşuz gibi hissettik!" diyen Goodman, "Bu balıklar, bir asırdan fazla süredir erişilemeyen habitatlara ulaşmak için zorlu akıntıları, mühendislik ürünü balık geçitlerini ve büyük bir gölü aştı" ifadesini kullandı.
Goodman ve ekibi, ışık yerine ses dalgalarıyla görüntü üreten özel bir su altı sonar kamerasıyla balıkları izledi. Araştırmacılar cihazı eski Iron Gate Barajı sahasının yakınına kurdu ve sonbahar göçü boyunca kesintisiz kayıt yaptı. Goodman, cihazı "çamurlu suda, hatta tamamen karanlıkta bile görebilen bir su altı video kamerası"na benzetti. Baraj kaldırıldıktan sonra nehrin aşırı bulanık kalması nedeniyle geleneksel su altı video izlemenin pratik olmadığını aktaran Goodman, "Bu teknoloji, aksi takdirde gözlemlenmesi zor olacak binlerce somonun dönüşünü belgelememizi sağladı" dedi.
Klamath'taki Chinook somonlarının önemli bir toparlanma yaşayabileceği konusunda iyimser olan Goodman, işin bitmediğini de vurguladı. "Yeniden kolonileşme hızı, bu balıkların yeni erişilebilir habitatları bulma ve kullanma konusunda dikkate değer bir yeteneğe sahip olduğunu gösteriyor" diyen Goodman, sözlerini şöyle sürdürdü: "Ancak tarihsel popülasyon seviyelerine dönüş, birden fazla nesil boyunca başarılı üremeyi ve havza genelinde habitat koşullarında, su kalitesinde ve balık geçişinde iyileştirmeleri gerektirecek. Baraj kaldırma ileriye doğru dev bir adımdı, ancak somonların karşı karşıya olduğu tüm zorlukları ortadan kaldırmıyor."
Çalışmaya dahil olmayan University of British Columbia somon ekoloğu Scott Hinch de The New York Times'a yaptığı açıklamada toparlanmanın hızının dikkate değer olduğunu söyledi. "Böyle bir şeyin mümkün olması için her şeyin yerli yerine oturması gerekiyor" dedi.