Kamerun'un Kuzeybatı ve Güneybatı bölgelerinde 10 yıldır süren iç savaş, gençlerin iş olanaklarını tıkarken temel kamu hizmetlerini de çökertti. Kırsal topluluklar ciddi elektrik sıkıntısı çekiyor; anneler çoğu zaman karanlıkta doğum yapıyor, klinikler güvenilir aydınlatma ya da aşılar için soğuk depolama sağlayamadığından çocuklar hayati aşıları kaçırma riski taşıyor.
Bu tabloya karşı Kamerunlu temiz enerji şirketi Solar Bright Future, yerinden edilmiş gençleri eğiterek sağlık tesislerini güneş enerjisiyle buluşturuyor. Şirket, yerel sivil toplum kuruluşu Sürdürülebilir Kalkınmayı İlerletme Eylemi'nin (Action for Advancing Sustainable Development – CAASDEV) iştiraki olarak faaliyet gösteriyor. Son üç yılda Kuzeybatı bölgesinden 18-35 yaş arası en az 300 yerinden edilmiş kadın ve erkeğe güneş enerjisi sistemi kurma ve bakım eğitimi verdi. Bugüne kadar 164 sağlık tesisine güneş enerjisi ulaştırıldı; 41 klinik aydınlatma sistemiyle donatıldı, 123 tesis aşı soğuk zincirini güçlendiren güneş üniteleriyle çalışır hale getirildi. Böylece 100'den fazla doğum servisi güneş enerjisinden yararlanıyor.
Solar Bright Future Üst Yöneticisi Ndze Noel Lifogha, girişimin birkaç yıl önce Kuzeybatı'da elektriksiz bir klinikte yaşanan trajediden doğduğunu anlatıyor. Savaş nedeniyle yerinden edilen bir kadının yeni doğan ikizlerinden biri, klinikteki gaz lambasının çıkardığı yangında olay yerinde hayatını kaybetti. İkinci bebek alevlerden kurtuldu, ancak taburcu edildikten birkaç gün sonra öldü. Lifogha'ya göre bebek, sağlık tesisi aşıları soğutacak elektriğe sahip olmadığı için aşılanmamıştı ve bu yüzden özellikle savunmasızdı.
"Bu deneyimden yola çıkarak enerji yoksulluğu sorununu nasıl çözeceğimizi düşünmek zorunda kaldık" diyen Lifogha, "Böylece gençleri güneş enerjisi becerileriyle eğitip doğum servislerinde temel hizmetler sunmamızı sağlayacak güneş enerjisi fikrini geliştirdik" ifadesini kullandı. Lifogha, "Yaklaşımımız bu nedenle Kamerun'un Kuzeybatı bölgesindeki çatışmalardan etkilenen topluluklarda enerji yoksulluğu, genç işsizliği, iklim değişikliği ve anne sağlığı hizmetleri sorunlarına yanıt veren bütünleşik bir çözüm oluşturuyor" diye ekledi.
Şirket, doğum servislerinin aydınlatılması için güneş enerjisi sistemleri ve sıcaklık izlemeli aşı soğuk zincir sistemleri kuruyor. Sistemler kapasiteye bağlı olarak ultrason cihazları ile sterilizasyon ekipmanlarını da destekleyebiliyor. Üç aylık eğitimi tamamlayan gençler, Kamerun Mesleki Eğitim Bakanlığı (Cameroon's Ministry of Vocational Training) tarafından tanınan sertifikalar alıyor. Eğitim süresince gençler sağlık tesislerine destek veriyor; mezunlar doğrudan iş piyasasına girip gelir elde ediyor.
Lifogha, mezunların en az %60'ının resmi ya da kayıt dışı bir iş bulduğunu, %20'sinin ise topluluklarına enerji hizmeti sunan kendi işletmelerini kurduğunu söyledi. "Güneş enerjisi sektörü, gerekli bilgiyi edinir edinmez hemen içine girilebilen bir alan" diyen Lifogha, "İnsanların enerjiye ihtiyacı var; gerisi müzakere etmek, sözleşme imzalamak ve mezun olduktan hemen sonra para kazanmaya başlamaktan ibaret" diye konuştu.
Programa katılan 31 yaşındaki eski güvenlik görevlisi Kudus Sony Kangimi, girişimin hayatını değiştirdiğini anlattı. "Kapı bekçiliğinden topluluğuma ışık ve temizlik getiren yeşil çözümlere liderlik etmeye geçerek bir amaç buldum" diyen Kangimi, "Bu, savaşa rağmen biz gençlerin kırılganlıktan liderliğe geçebileceğimizi ve topluluğumuza gerçek umut, bakım ve sürdürülebilir değişim getirebileceğimizi kanıtlıyor" ifadesini kullandı.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (United Nations Development Programme), çatışmadan etkilenen Kamerun topluluklarındaki güneş enerjisi girişimlerini destekliyor. Kuruma göre projenin hizmet verdiği bölgelerde 1200'den fazla sağlık tesisi hâlâ ciddi elektrik sıkıntısı yaşıyor; birçoğu güvenilir elektrik olmadan çalışıyor ya da yakıt jeneratörlerine ve gaz lambalarına bağımlı kalıyor. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı, çatışmadan etkilenen bölgelerdeki sağlık merkezlerinin enerji açığını gidermek için Kamerun hükümetiyle yakın işbirliği yürütüyor.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programının Kamerun Mukim Temsilcisi Mathieu Ciowela, "Elektrik şebekesine bağlı olmayan ya da güç kaynağı çok istikrarsız olan, kırsal ve uzak topluluklara hizmet veren, temel anne ve çocuk sağlığı hizmetleri sunan ve güvenilir aydınlatma ya da aşı soğuk zinciri için güç kaynağına kritik ihtiyaç duyan tesislere öncelik veriyoruz" dedi.
Solar Bright Future, Kuzeybatı'daki doğum servislerinde güneş enerjisiyle bebek sağlığı hizmetlerini güçlendirdiği çalışmayla "Yarının Kahramanları: BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Eylem Ödülleri"nin "Dayanıklılık" kategorisinde finalist seçildi. Yarışma, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından yürütülen özel bir girişimi olarak düzenleniyor. Kazananlar 29 Ekim'de açıklanacak.