Sri Lanka'nın Kuzey Batı Eyaletindeki Galgamuwa köyünde adanın en uzun fili olarak bilinen Kavantissa, 16 Ekim'de sağ ön bacağındaki silah yaralanması nedeniyle öldü. Resmi otopsi raporu henüz yayınlanmadı; bacak yaralanması olası ölüm nedeni olarak gösteriliyor. MÖ 3. ve 2. yüzyıllarda Ruhuna Krallığını yöneten kralın adını taşıyan Kavantissa, insanlara hiç saldırmamış uysal bir erkek fil olarak tanınıyordu. Galgamuwa, Sri Lanka'daki en şiddetli insan-fil çatışmalarının yaşandığı bölgelerden biri olsa da yöre halkının bu file özel bir sevgisi vardı.
Kavantissa ve sürüsü, Galgamuwa ile Ambanpola arasındaki Kasikote kasabasında demiryolu hattını geçerken sosyal medyada ün kazandı. Fil severler Kasikote'ye bu manzarayı izlemek için akın ediyordu ve Kavantissa genellikle sürünün en sonunda ortaya çıkıyordu. Galgamuwa sakini Rathnayake Mudiyanselage Jayathilaka Bandara, Kumara adlı başka bir yerel sakinle birlikte Kavantissa'yı ve Elephas maximus maximus sürüsünü korumak için çaba harcadı. Bandara, Kavantissa'nın sürünün geçmesini sabırla beklediğini anımsıyor: "Bazen yolu geçmeden önce duruyor, yakındaki Palukadawala tankına doğru ilerliyordu" dedi. "Belki de bu, benim ve Kumara'nın selamını almanın kendi yoluydu. Kavantissa bazen önündeki elektrik çitini iterek yoluna devam ediyordu. Ama şimdi bunların hepsi bizler için yalnızca birer anıya dönüştü."
Yaban Hayatı Koruma Dairesinin (Department of Wildlife Conservation) verilerine göre 2010'dan Mayıs 2026'ya kadar 976 yaban fili silah yaralanması nedeniyle hayatını kaybetti. Elektrik çarpması, çene bombaları, zehirlenme, tren ve yol kazaları diğer ölüm nedenleri arasında yer alıyor. Kavantissa'nın yanı sıra 2025'te Bathiya adlı bir erkek fil de silah yaralanmasından öldü. Agbo adlı bir başka erkek fil ise çok sayıda silah yaralanmasından sağ kurtuldu ve yetkililer şu anda onu korumaya çalışıyor.
Sri Lanka'da çiftçilere silah verilmesi uzun bir geçmişe dayanıyor. 2023'te dönemin Savunma Bakanı Premitha Bandara Tennakoon, çiftçilere ürün koruması amacıyla silah verilmesine yönelik yasaların değiştirildiğini açıkladı. Ekim 2023'te dönemin Tarım Bakanı Mahinda Amaraweera, ürün hasarını önlemek amacıyla çiftçilere hava tüfeği dağıttı. 2024'te dönemin Tarım Bakanı K. D. Lal Kantha, arazi sahiplerinin hayvanlardan arazilerini korumak için her türlü önlemi alma özgürlüğüne sahip olduğu yönündeki konuşmasıyla ağır eleştirilere maruz kaldı. Lal Kantha daha sonra sözlerinin yalnızca maymun, yaban domuzu ve tavus kuşu gibi ürüne zarar veren hayvanlara yönelik olduğunu ve filler gibi korunan türleri kapsamadığını açıkladı.
Koruma ve Araştırma Merkezi (Centre for Conservation and Research) başkanı Prithiviraj Fernando, tarım amacıyla ormanların temizlenmesinin filleri yoğun ormanlardan tarım arazilerine doğru ittiğini belirtti. Fernando'ya göre ülkenin toplam kara alanının %82'sinde insanlar yaşıyor ve filler geri kalan %18'lik alanda dolaşıyor. Yaban Hayatı Koruma Dairesi genel müdürü Ranjan Marasinghe ise fillerin yaklaşık %70'inin korunan alanların dışında yaşadığını ve bu alanların içine hapsedilmesinin zor olduğunu söyledi. Marasinghe, her yaşam alanının bir taşıma kapasitesi olduğunu ve bir alanın stres olmadan barındırabileceği fil sayısının sınırlı olduğunu da ekledi.
Marasinghe, Kavantissa'nın ölümünün ardından dairenin yönetimine yönelik eleştirilerin abartıldığını ve sosyal medyada saha gerçekleri yeterince anlaşılmadan yetkililerin suçlandığını savundu. "Bu yaban filinin bir adı vardı ve popülerleşti" dedi. "Ancak bir daire olarak tek bir file odaklanamayız. Bu ülkenin kaybettiği bir başka ekosistem mühendisidir." Marasinghe, fil sayılarının azaldığına dair söylenti ve medya haberlerinin aksine ülkede 7 binden fazla fil bulunduğunu ve misyonlarının bu ekosistem mühendislerini insan müdahalelerinden korumak olduğunu vurguladı. Marasinghe ayrıca saha koşullarının medyada yansıdığından farklı olduğunu, korunan alanlarda silah ve yasadışı faaliyetlere yönelik günlük devriyelerin sürdüğünü ve bazı operasyonların hassasiyet nedeniyle raporlanmadığını ifade etti.
Kavantissa'nın ölümünün ardından yetkililer, korunan alanlar ve fil yaşama alanlarının güvenliğini sağlamak amacıyla yasadışı silahlara yönelik günlük denetimler başlatılacağını açıkladı. Sri Lanka hükümeti ayrıca, Kavantissa'nın ölümüne yönelik bağımsız soruşturma talepleri ve kamuoyu eleştirileri üzerine bir uzman komitesi atadı. Komite 21 Ekim'de ilk toplantısını yaptı ve benzer durumlarda hızlı müdahale için bilimsel standart prosedürler geliştirmeye odaklandı. Toplantıda sahada hızlı müdahale sağlamak amacıyla bir acil durum veteriner biriminin kurulması da görüşüldü.
Kavantissa'nın ölümü uluslararası düzeyde de yankı buldu. Tayland'daki hayvan hakları grupları, Tayland hükümetini Sri Lanka'ya bağışlanan iki fili geri çağırmaya çağırıyor. Tayland'ın 2001'de bağışladığı ve Sri Lanka'da Muthu Raja adıyla bilinen Sak Surin adlı fil, yıllar süren ihmal ve ciddi bacak yaralarının ardından 2023'te iade edilmişti.