Tazmanya'da istilacı uzun dikenli deniz kestanesini (Centrostephanus rodgersii) avlamayı teşvik eden eyalet programı, bazı kelp ormanlarının yeniden toparlanmasını sağladı. Araştırmacılar ise 2025'ten bu yana fonun yalnızca birer yıllık dilimlerle ayrılmasının bu kazanımları tehlikeye attığı uyarısında bulunuyor.
Uzun dikenli deniz kestanesi, Tazmanya sularında istilacı bir tür olarak yayılıyor ve adanın kelp ormanlarını otlayarak tüketiyor. Tazmanya suları küresel ortalamanın yaklaşık dört katı hızla ısınıyor; bilim insanları bu ısınmayı dev kelpin (Macrocystis pyrifera) keskin gerilemesinin doğrudan nedeni, deniz kestanesinin Yeni Güney Galler açıklarındaki doğal yayılım alanından güneye ilerlemesinin de itici gücü olarak görüyor. 2020'de yayımlanan uydu görüntüsü analizi, 1987-2015 arasında Tazmanya'nın kelp ormanı gölgeliklerinde %90'ı aşan bir kayıp ortaya koydu.
Avustralya kıyı şeridi boyunca 8000 kilometre (yaklaşık 5000 mil) uzanan ve ülkenin sekiz eyalet ve bölgesinden beşini kapsayan Büyük Güney Resifi (Great Southern Reef), kelp ormanlarının baskın olduğu ılıman kayalık resiflerden oluşuyor. Tazmanya'nın tüm kıyısı bu ağın içinde yer alıyor. Tazmanya resiflerine tarihsel olarak dev kelp hâkimdi; yapraklar deniz tabanından 40 metre (yaklaşık 130 fit) yükselerek su yüzeyinde gölgelik oluşturuyor, biyoçeşitliliği yüksek ekosisteme yaşam alanı ve besin sağlıyordu. Dev kelp Avustralya'da tehlike altında listeleniyor ve Tazmanya ile ötesindeki Büyük Güney Resifi habitatlarında artık altın kelp (Ecklonia radiata) baskın geliyor.
Kelp kaplı birçok kayalık resif, kelp barındırmayan ve neredeyse yalnızca deniz kestaneleriyle dolu "deniz kestanesi çoraklıklarına" dönüştü. Kelp ormanlarının kaybı, kara dudaklı abalon (Haliotis rubra) ve güney kaya ıstakozu (Jasus edwardsii) gibi ticari değeri yüksek türlerin gerilemesine yol açtı. Dünyanın en büyük abalon balıkçılığına sahip Tazmanya'da sektör, 2022-2023 mali yılında eyalet ekonomisine 46 milyon Avustralya doları (30,6 milyon ABD doları) kazandırdı. Ancak deniz kestanesi bu balıkçılığı geriletti: izin verilen abalon avı 2010'da 2793 metrik tondan 2021'de 917 metrik tona indirildi.
Abalon stoklarını kelp resiflerini onararak geri kazanmak amacıyla abalon endüstrisi, 2016-2017 hasat sezonunda dalgıçlara deniz kestanesi hasadı için kilogram başına 0,75 Avustralya doları (56 ABD senti) sabit sübvansiyon vermeye başladı. 2018'de endüstri ile Tazmanya hükümeti Abalon Endüstrisi Yeniden Yatırım Fonunu (Abalone Industry Reinvestment Fund) kurdu; eyalet fona beş yıla yayılan 5,1 milyon Avustralya doları (3,8 milyon ABD doları) ayırdı ve 2023'te iki yıl daha için 2 milyon Avustralya doları (1,3 milyon ABD doları) daha taahhüt etti.
Fon, habitat araştırmalarını, deniz kestanesi çoraklıklarının haritalanmasını, okyanus ısınmasının abalon yaşam alanına etkilerine dönük çalışmaları ve halkla iletişimi finanse ediyor. Fonun önemli bir bölümü — 2018-2025 arasında 2,1 milyon Avustralya doları (1,35 milyon ABD doları) — ticari dalgıçlara öncelikli alanlarda kilogram başına 2,50 Avustralya dolarına (1,61 ABD doları) kadar teşvik ödenmesini sağladı. Dalgıçlar topladıkları deniz kestanelerini, yumurtalıklarını (gonad) ayırıp yüksek değerli bir gıda ürünü olarak satan işleyicilere gönderiyor. Fon, kelp ormanlarının çökmesini önlemek için deniz kestanesi yoğunluğunun düşük ama artmakta olduğu alanlarda hasadı sübvanse ediyor, kelp ormanlarının çoktan yok olduğu ve onarımın daha fazla kaynak gerektireceği alanları ise kapsam dışında tutuyor.
Program, yılda yaklaşık 500 metrik ton deniz kestanesinin denizden çıkarılmasını sağladı; yoğun hasat yapılan alanlarda bilim insanları deniz kestanesi biyokütle yoğunluğunun %50'ye kadar baskılandığını ve kelp ormanlarının yerel ölçekte toparlandığını tahmin ediyor. Tazmanya Üniversitesi Deniz ve Antarktika Araştırmaları Enstitüsünde (Institute for Marine and Antarctic Studies) kıdemli araştırma görevlisi ve yabani balıkçılık programı lideri olan John Keane, deniz kestanesini 15 yılı aşkın süredir inceliyor ve 26 yıldır Tazmanya kıyılarında dalıyor. Keane, kelp ormanlarının yıllar içinde gerilediğini izlediğini, balıkçılığın yükselişinin bu gerilemeyi bazı alanlarda durdurduğunu söyledi: "Kelp'in geri geldiği yerel başarılar gördük."
Ne var ki araştırmacılar, kazanımların kısa vadeli finansman döngüleriyle aşınmaya başladığını belirtiyor. Eyalet, 2025'ten bu yana programa yılda 1 milyon Avustralya doları (698.000 ABD doları) ayırıyor, ancak bunu yalnızca bir yıllık dilimlerle yapıyor ve gelecek için güvence vermiyor. Keane'e göre deniz kestanesi yönetiminde yer alanlar, Haziran'da sona eren 2025-2026 mali yılının ötesinde fonun sürüp sürmeyeceğini ancak Mayıs'ta açıklanan yıllık eyalet bütçesinden öğrenebildi. Kısa vadeli döngülerin yarattığı belirsizlik, işleyicileri balıkçılığa yatırım yapmaktan uzaklaştırıyor. Deniz kestanesinin yumurtalığını ayırmak emek yoğun bir iş olduğundan işleme tesisleri günlük giderlerini karşılamak için kesintisiz ve güvenilir bir hammadde hacmine ihtiyaç duyuyor. Keane, ticari deniz kestanesi balıkçılığının 2009'da kurulmasından bu yana iki büyük işleyicinin kapandığını aktarıyor: "Hükümet desteği neredeyse elzem; hem bu işletmeleri hem de kontrol programını ayakta tutmak için."
Keane, mevcut kelp ormanlarının korunmasının etkin bir deniz kestanesi balıkçılığına bağlı olduğunu ve bu balıkçılığın türü yönetmenin ana aracı olduğunu vurguluyor. Ona göre deniz kestanesi sayısının hâlâ kelpin yaşamasına izin verecek kadar az olduğu alanlarda balıkçılık eyalet fonuna bağımlı; yüksek üretim maliyetleri ve dar kâr marjları nedeniyle kendi kendini sürdüremiyor. İşin paradoksal yanı şu: deniz kestanelerinin kelpi çoktan yok ettiği alanlarda balıkçılık daha kendi kendine yeterli görünüyor.
Ticari dalgıç Shane Blackwell, güneydoğu Tazmanya açıklarında fonun sübvansiyon programı kapsamında birkaç yıl deniz kestanesi hasadı yaptı. Ancak sigorta, ekipman, yakıt ve dalış vergisi faturaları eyalet teşvikini kolayca aştı. "Deniz kestanesi dalışının finansal sürdürülebilirliği gerçekten yok" diyen Blackwell, bunun yerine deniz kestanesi sayısının çok daha yüksek olduğu kuzeye taşındı ve Ekim 2025'te St. Helens kasabasında kendi işleme işletmesini açtı. Bölge, Tazmanya'daki en yüksek çoraklık örtüsüne sahip olsa da fonun sübvansiyon kapsamına girmiyor. Blackwell, "Sübvansiyon orada olmalı, özellikle onları yakalamanın daha da zor olduğu alanlarda; ama ben dalışı ve işlemeyi yapıp şirketimi büyütmeyi tercih ederim" diye konuştu.
Deniz kestanesi sorunu Tazmanya'yla sınırlı kalmıyor. Yeni Güney Galler ve Victoria açıklarında tür yerli ama aşırı çoğalmış durumda; orta-güney Yeni Güney Galler'de sığ resiflerin %70'ine kadarını deniz kestanesi çoraklıkları kaplıyor ve doğu Victoria'da hasat ile itlaf girişimleri başlatıldı. Aotearoa Yeni Zelanda'da da benzer bir tablo yaşanıyor.
Avustralya hükümeti, 2001'den bu yana ılıman resiflerde deniz kestanesini kontrol etmeye dönük araştırma ve yönetim projelerine toplamda yaklaşık 12 milyon Avustralya doları (8,3 milyon ABD doları) aktardı. Bunun 3,5 milyon Avustralya doları (2,3 milyon ABD doları), 2024-2026 döneminde Tazmanya açıklarındaki dev kelpin koşullarını iyileştirmek üzere öncelikli kelp habitatından 10.000'den fazla deniz kestanesinin çıkarılması, genç kelp dikimi ve alanların deniz kestanesi yiyen ıstakozlarla takviyesi gibi müdahalelere ayrıldı. Keane, bu tutarın federal hükümetin Büyük Set Resifi'nde (Great Barrier Reef) dikenli taç denizyıldızını (Acanthaster planci) kontrol etmek için yılda harcadığı 20 milyon Avustralya dolarının (14 milyon ABD doları) çok altında kaldığını belirtiyor. Keane'in Temmuz'da yayımlanan ortak yazarlı çalışması, iki resifin her birinin Avustralya ekonomisine yılda 9 milyar ila 11 milyar Avustralya doları (6,3 milyar ila 7,7 milyar ABD doları) değer kattığını tahmin ediyor. Buna karşılık bir denizyıldızını itlaf etmenin maliyeti yaklaşık 336 Avustralya doları (235 ABD doları) iken Tazmanya'nın teşvikli balıkçılığında bir deniz kestanesini hasat etmenin maliyeti 0,40 Avustralya doları (28 ABD senti) olarak hesaplanıyor.
Enstitüde deniz ekolojisi alanında çalışan ve Avustralya'nın kelp ekosistemlerini inceleyen Scott Bennett, kelp ormanlarının hem eyalet hem federal yetki alanlarına sınır olduğunu, bu nedenle korunmalarının tek bir eyalet hükümetine bırakılmaması gerektiğini söyledi. "Eyalet ve federal hükümetlerden ve özel sektörden önemli yatırım gerektiriyor" diye konuştu. İklimle bağlantılı deniz istilacı türlerinin yayılmasını inceleyen ve odağına deniz kestanesini alan Senato soruşturması, 2023'te sorunun ele alınması için beş yıla yayılan 55 milyon Avustralya doları (36,5 milyon ABD doları) ayrılmasını öneren bir rapor yayımladı. Federal hükümet Nisan 2026'da verdiği yanıtta ne deniz kestanesi balıkçılığına ne de yeni kontrol önlemlerine fon taahhüt etti. Yanıtta Avustralya Hükümetinin araştırma koordinasyonu rolünü yürütmeye en uygun aktör olduğu ifade edildi. Önceki federal fon turlarından ticari deniz kestanesi balıkçılığını destekleyen yalnızca bir araştırma projesi sürüyor ve bu projenin 2025-2027 arasındaki maliyeti 300.000 Avustralya dolarının (209.000 ABD doları) hemen altında bulunuyor. Tazmanya hükümeti sözcüsü, "Tazmanya Hükümeti uzun dikenli deniz kestaneleri konusunda eylemi tutarlı biçimde destekledi" dedi ve "Gelecek finansman normal bütçe süreçleri içinde değerlendirilecek" ifadesini kullandı.