Avustralya'nın Yeni Güney Galler eyalet parlamentosu, 23 Ekim'de Büyük Koala Ulusal Parkı'nı (Great Koala National Park) kuran yasayı kabul etti. Karar, İşçi Partisi'nin 2023 seçimlerinde verdiği sözün yerine getirilmesi ve on yılı aşkın bir kampanyanın sonucu anlamını taşıyor. Yeni Güney Galler Başbakanı ve İşçi Partisi üyesi Chris Minns, tasarıyı oylamadan 10 gün önce meclise sunmuştu. Minns, oylama sonrası Facebook paylaşımında parkın Avustralya'nın değerli yaban hayatını koruyacağını ve bölge turizmini nesiller boyu güçlendireceğini yazdı.

Parkın 2026 sonundan önce açılması planlanıyor. Yasa, büyük bölümü yerli kereste üretimine ayrılmış 178 bin hektarlık (440 bin akr) devlet ormanını ve diğer kamu arazilerini mevcut ulusal park alanına katıyor; böylece korunan alan 475 bin hektara (1,2 milyon akr) ulaşıyor. Bu alan, 12 bin koalanın yanı sıra güney büyük planör keselileri, parlak siyah kakadular ve nadir örümcek orkidelerinin de aralarında bulunduğu 100'den fazla tehdit altındaki fauna ve flora türüne yaşam alanı sağlıyor. Koala, bir zamanlar doğu kıyı şeridinde yaygınken 2022'de Yeni Güney Galler'de tehlike altındaki türler listesine alındı. Habitat kaybı, hastalık ve orman yangınları gibi iklim stresi faktörleri nedeniyle popülasyon 1990-2010 arasında üçte bir oranında daraldı. 2019-2020 yangın sezonunun eyaletin kuzey kıyısındaki koalaların %71'ini öldürdüğü tahmin ediliyor. 2020 tarihli bir parlamento soruşturması, eyalette sayısı yaklaşık 274 bin olan keselinin 2050'ye kadar yok olabileceği uyarısında bulunmuştu.

The park, slated to open before the end of 2026, will incorporate 178,000 hectares (440,000 acres) of state forests — Image courtesy of NSW National Parks and Wildlife Service.

Parkın biçimlendirilmesine katkı sunan Gumbaynggirr ve Dunghutti halkları yönetim sürecine rehberlik etmeyi sürdürecek. Yeni Güney Galler hükümetinin açıklamasına göre topluluk kontrolündeki kuruluşlar aracılığıyla sekiz Aborijin korucu istihdam edilecek ve bazı park görevleri Aborijinler için ayrılacak. WWF-Australia, 23 Ekim'deki açıklamasında kararı koalalar, ormanlar ve koruma mücadelesi veren topluluklar için "tarihi bir kazanım" olarak nitelendirdi. Yeni Güney Galler Ulusal Parklar Derneğinin (National Parks Association of New South Wales) Coffs Coast Şubesi başkanı ve Büyük Koala Ulusal Parkı Kampanyasının öncü kuruluşu adına konuşan Grahame Douglas ise yasanın geçmesini "koruma ve koalalar için bir kutlama" olarak değerlendirdi.

Yasanın finansman boyutu korumacılar arasında geniş tartışma yarattı. Hükümet parkın kurulması için 140 milyon Avustralya doları (98,5 milyon ABD doları) ayırdı; ancak uzun vadeli finansman, Avustralya'da bir ilk olarak, büyük ölçüde Yeni Güney Galler İşçi hükümetinin İyileştirilmiş Doğal Orman Yönetimi (Improved Native Forest Management, INFM) yöntemi kapsamında üretilecek Avustralya Karbon Kredisi Birimlerinden (Australian Carbon Credit Units, ACCU) sağlanacak. Bu muhasebe aracı, kamu arazisinde doğal orman hasadını azaltan veya durduran projeler için karbon kredisi üretiyor ve bu krediler emisyon yapan sektörler tarafından denkleştirme amacıyla kullanılabiliyor. Parlamentoda karbon kredisi planını değiştirmeye yönelik çok sayıda girişim reddedildi.

Eleştirmenler, koruma çalışmalarının yeşil badana olarak kullanılabilecek ticari bir modele dayandırılmasının gelecekteki koruma finansmanı modelleri için ne anlama geldiğini sorguladı. Avustralya Enstitüsü (The Australian Institute), web sitesinde ormanları korumanın en iyi yolunun doğal orman kesimini yasaklamak olduğunu, iklim kirliliğiyle mücadelenin en iyi yolunun ise kirleticilerin ucuz ve şüpheli denkleştirmelerle rakamları oynamak yerine emisyonlarını azaltmasını sağlamak olduğunu savundu. Pine Creek Dostlarından (Friends of Pine Creek) Tanya Fox, park vaat edildiğinde karbon kredileriyle ilgili hiçbir tartışma yürütülmediğini belirterek ormandan gelir olmadan parkın olamayacağının söylenmesini hayal kırıklığı olarak nitelendirdi.

The koala, once common along the eastern seaboard, was declared endangered in NSW in 2022. Image by Kenny Van Roosbroek via Unsplash.

Bazı korumacılar ve Avustralya Yeşiller Partisi (Australian Greens), karbon kredisi modelini parkın onaylanmasının "bedeli" olarak kabul etmeyi seçti. Douglas, "İdeal değil ama doğal orman kesiminden çıkmak için çok pratik ve yararlı bir yol sağlıyor" dedi. Yeşiller Partisi milletvekili Abigail Boyd ise INFM yöntemini "derinden ve temelden kusurlu" bularak iklim değişikliğiyle mücadelede "net bir kayba" yol açacağını savundu. Parti arkadaşı Cate Faehrmann, karbon kredisi şemasının yarattığı öfkeyi anladığını ifade ederek ormanlar için birlikte mücadele etmeye devam edeceklerini ama işlerin böyle olmamalıydığını söyledi. Yeşiller Partisi çevre sözcüsü Sue Higginson, 26 Ekim'de verdiği demeçte doğayı kendi değeri için korumak gerektiğini vurguladı ve Yeni Güney Galler İşçi hükümetini, parktan üretilecek kredileri ticarete konu etmek yerine işlem görmekten kaldırmaya çağırdı. Higginson, hükümetin ilk iki yılında park sınırlarındaki ormanları kestiğini ve ardından korumayı karbon kredilerine bağladığını söyleyerek çevre konularında kalan güveni de zedelediğini öne sürdü.

Parkın yaklaşık %17'si, araba kulüpleri, üç okçuluk kulübü ve dört dağ bisikleti kulübü gibi kullanıcı gruplarına hizmet eden bölgesel parklardan oluşuyor. Çevre Bakanı Penny Sharpe, tasarının sunulduğu gün yayımlanan açıklamada parkın koalaları kurtarmanın yanı sıra "dünya standartlarında bir rekreasyon alanı" olabileceğini belirtti. Douglas ise ulusal parkta araba yarışı yapılmasının uygun olmadığını söyledi; bölgede motor sporları etkinliklerinin uzun bir geçmişi bulunduğunu ve yasanın bu etkinlikleri daha düşük koruma statüsündeki bölgesel parklarda sürdürmeyi öngördüğünü aktardı. Douglas'ın lobi çalışması sonucunda yasaya eklenen son dakika değişikliğiyle yaklaşık 10 bölgesel parktan beşi motor sporları hükmünden çıkarıldı. Bundan sonra çevresel yönergeler geliştirilecek ve araba kulübünün kullanacağı pistler bakan veya sekreterin onayına sunulacak.

Korumacılar kazanıma rağmen yapılacak iş bulunduğunu dile getiriyor. Douglas, parkın korumayı istihdamla dengelemeyi hedeflediğini ve sıradaki aşamanın rezervler için yönetim planı çerçevesini geliştirmek olduğunu aktardı. Higginson ise Yeşiller ve diğer grupların, Richmond Nehri'ndeki koala kalesi ile şu anda park dışında kalan Pine Creek ve Tuckers Nob devlet ormanlarındaki kritik koala habitatlarının korunması için hükümete baskıyı sürdüreceğini belirtti. Yeni Güney Galler hükümeti ve muhalefetteki Liberal Parti, yayın saati itibarıyla yorum taleplerine yanıt vermedi.