Avrupa Komisyonu (European Commission), Avrupa Birliği'nin (EU) en büyük iklim politikası aracı olan Emisyon Ticaret Sistemi'ni (ETS) 2040 iklim hedefiyle uyumlu hale getirmek ve sanayi üzerindeki baskıyı hafifletmek amacıyla baştan aşağı yenileyecek bir teklif sunuyor. ETS, enerji santrallarını, hava yolu şirketlerini ve deniz taşımacılığı firmalarını karbon salımı yaptıklarında izin satın almaya zorluyor ve toplam emisyon sınırını belirliyor. Komisyon, sistemi uzun süredir elden geçirmeye, kapsamını gelecek on yıllara yaymaya ve AB'nin net emisyonları %90 oranında azaltmayı öngören 2040 iklim hedefiyle uyumlu hale getirmeye hazırlanıyor.
Reuters'a konuşan AB yetkililerine göre Komisyon, ETS emisyon üst sınırının yıllık azaltım oranını 2031 yılından itibaren mevcut %4,3 seviyesinden yaklaşık %3,7'ye indirmeyi ve 2036'dan itibaren bu oranı daha da düşürmeyi planlıyor. Teklif, bir yandan sanayi kuruluşlarına emisyonlar için daha uzun süre tanırken diğer yandan Avrupa'da temiz teknolojilere yatırım yapılması amacıyla sağlanan mali destekleri artırmayı hedefliyor.
Normal şartlarda 2034 yılında sona ermesi ve yerini AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'na bırakması planlanan ücretsiz emisyon izinlerinin, Komisyonun teklifiyle 2037 yılının sonuna kadar uzatılması öngörülüyor. Yetkililer, bu mekanizmanın tam olarak devreye girmesini de muhtemelen 2037 sonuna kadar geciktireceğini belirtti. Şu anda bir AB karbon izni ton başına yaklaşık 79 eurodan işlem görüyor.
Komisyon ayrıca ücretsiz izinleri belirli şartlara bağlamak istiyor. Avrupa'da dekarbonizasyona yönelik yatırım planları olan şirketlere izinlerin %80'i peşin olarak verilecek; şirketler kalan %20'lik kısmı ise bu yatırımları gerçekleştirdikten sonra alacak. Yetkililer, bu düzenlemenin temiz teknolojilere yönelik yatırımları teşvik etmeyi amaçladığını belirtiyor.
Teklif, hükümetlerin ETS gelirlerini nasıl harcayacağına dair daha katı kurallar da getiriyor. 2013'ten bu yana 260 milyar euroluk gelir sağlayan sistemden elde edilen fonların %50'sinin yerli sanayiye geri kazandırılması sağlanacak. Ancak bu kural, kamu maliyesindeki açıkları kapatmak için ETS gelirlerini kullanan hükümetlerin direnciyle karşılaşabilir.
Teklif, üye ülkeler arasında şimdiden farklı tepkilere yol açtı. İtalya ve Polonya'nın da aralarında bulunduğu on ülke, bu hafta sanayi kuruluşlarının ücretsiz izinlerine şartlar bağlanması da dahil olmak üzere AB planlarının bazı bölümlerine karşı çıktı. Buna karşılık İspanya'nın da bulunduğu bazı ülkeler, ETS'nin zayıflatılmasının emisyonları azaltmak için erken dönemde yatırım yapan sanayileri cezalandıracağını savunuyor. Brüksel, bu endişeleri dengelemeye çalışıyor.
Teklifler üzerinde müzakereler hâlâ devam ediyor ve yayımlanmadan önce değişiklikler olabilir. Komisyon sözcüsü konuyla ilgili yorum yapmaktan kaçındı. AB ülkeleri ve yasa yapıcılar, önümüzdeki yıl boyunca nihai ETS revizyonunu müzakere edecek.
