Kirlilik

Antrim Kontluğu'ndaki su kuşları parkında yakındaki bir ısıtma yağı tankına yapılan vandalizm sonucu sızan gazyağı göleti kirletti. 20'den fazla kuş USPCA'nın Newry'deki merkezine taşınırken, park temizlik çalışmaları nedeniyle kapatıldı.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi iştiraki İSTAÇ, 2026 yaz sezonunda 515 kilometrelik kıyı şeridi ve 93 halk plajında yürüttüğü temizlik çalışmalarının bilançosunu paylaştı. Mayıs–eylül döneminde kıyılardan 915 ton, plajlardan 1955 ton atık toplandı ve deniz yüzeyinden 3660 metreküp atık çıkarıldı.

Beş kıtada 74 tatlı su rezervuarını inceleyen araştırma, PFAS bileşiklerinin dünya genelinde yaygın biçimde rastlandığını ancak birikim örüntülerinin kıtalara göre belirgin şekilde değiştiğini gösterdi. Avrupa'da balık dokularında en yüksek biyoakümülasyon ölçülürken Asya'da yüzey sularında daha sık saptandı ve Afrika'da beklenenden yüksek konsantrasyonlar gözlendi.

Dünyada yaklaşık 350 bin sentetik kimyasal kayıtlıyken sağlık etkileri yalnızca 30-40'ı biliniyor. Plastiklerin, PFAS'ın ve rekor düzeydeki atmosferik CO2'nin insan sağlığına zararlı olduğuna dair kanıtlar artıyor. Uzmanlar güvenli sınırları belirleyecek küresel bir gezegen sağlığı çerçevesi kurulmasını talep ediyor.

DP World ile Deniz Yaşamını Koruma Derneği, Marmara Denizi'nin tabanından terk edilmiş balık ağlarını çıkarıp geri dönüştürmek için ortaklık kurdu. Adalar çevresinde 1000 metrekareden fazla ağın temizlenmesi ve yaklaşık 800 kilogramlık malzemenin güneş gözlüğüne dönüştürülmesi hedefleniyor.

Avrupa Çevre Ajansının yayımladığı yeni brifing, ulaşım gürültüsünden kaynaklanan sağlık sorunlarının nüfus içinde eşit dağılmadığını ortaya koyuyor. Çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı bulunanlar aşırı gürültüden daha ağır etkileniyor. Ajans, kırılgan grupları korumak için geniş kapsamlı ve hedefli önlemlerin bir arada uygulanmasını öneriyor.

Brezilya'nın en büyük Amazon kenti Manaus, çevredeki yangınlardan yayılan dumanın etkisine girdi; ince partikül madde seviyeleri Dünya Sağlık Örgütünün güvenli günlük limitinin 30 katına kadar ulaştı, okullar kapandı ve solunum krizleri derinleşti.

ABD girişimi Reflect Orbital, Kaliforniya'da dev mobil ışıklarla gece aydınlatma gösterisi yaptı. Şirket, 50 bin uyduluk aynayla güneş ışığını Dünya'ya yansıtmayı planlıyor. Earthjustice ve gökbilimciler, yaban hayatı, insan sağlığı ve ışık kirliliği endişeleriyle Federal İletişim Komisyonunun onayını yeniden gözden geçirmeye çağırdı.

Hawaii'deki Maui resiflerinde yürütülen araştırma, mercan dokularında kozmetik ürünlerden, ilaçlardan ve tarımsal akıştan gelen 25 kirletici tespit etti. Bilim insanları metabolomik yöntemin resif sağlığını izlemek için yeni bir araç olabileceğini öne sürüyor.

Greenpeace México ve Greenpeace International'ın "Domuzun Bedeli" raporu, Yucatán'daki 17 noktada Dünya Sağlık Örgütü kılavuz değerlerini aşan nitrat ve dışkı kirliliği belirledi. Santa María Chí halkı 49 bin domuzluk tesisi kapattırırken, bölgedeki yüzlerce mega çiftlik faaliyetini sürdürüyor.

Birleşik Krallık'ta buzdolabı ve dondurucu geri dönüşümü çöküş sürecine girdi. Yangın ve iflaslar ülkenin sekiz tam ölçekli işleme tesisinden birkaçını devre dışı bıraktı. Bu yaz 26 yerel yönetim cihaz kabulünü durdurdu; Norfolk'ta 3 binden fazla, Newport'ta 80 bin cihaz birikti. Bilim insanları CFC ve HFC sızıntı riskine karşı uyarıyor.

Yorglass ve DenizTemiz Derneği/TURMEPA'nın 2022'de başlattığı atık toplama projesi, beşinci sezonunda Marmaris'in Selimiye koylarında 983 tekneden 170 bin 385 litre sıvı atık topladı. Beş yıllık toplamda denize ulaşması engellenen atık miktarı 1 milyon 162 bin 987 litreye ulaştı.

Eurostat'ın bugün yayımladığı verilere göre Avrupa Birliği'nde 2024 yılında kişi başına 35,9 kilogram plastik ambalaj atığı oluştu ve bunun 15,3 kilogramı geri dönüştürüldü. Geri dönüşüm oranı %42,4'e yükselirken Letonya %71,0 ile en yüksek oranı yakaladı.

Balık ununun kendiliğinden tutuşmasını önlemek için 1967'de yemlere katılmaya başlanan ethoxyquin, laboratuvar hayvanlarında toksik ve kanserojen etkilerle ilişkilendirildi. Avrupa Birliği kullanım iznini askıya aldı; ABD'de ise sınırlı biçimde izin veriliyor. Yerini alan BHA da araştırmacılara göre benzer riskler taşıyor.

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi ile Temiz Hava Hakkı Platformunun İstanbul'da açıkladığı rapor, Türkiye'de PM₂.₅ kirliliğinin %52'sinin fosil yakıtlardan kaynaklandığını ortaya koyuyor. Kirliliğin yıllık ekonomik maliyeti 55 milyar doları, ülke genelindeki erken ölüm sayısı ise 26 bin 500'ü buluyor.

Yeşil kimyanın kurucularından John Warner, tipik bir evdeki her on eşyadan yaklaşık dokuzunun petrol kökenli kimyasal bir temele sahip olduğunu söylüyor. Oda oda yapılan bir ev turu, koltuklardan vinil zeminlere, buzdolabından duvar boyasına kadar petrokimya ürünlerinin konutları nasıl sardığını gösteriyor; Warner çözümün plastiksiz ya da kimyasalsız değil tehlikesiz ürünlerde olduğunu savunuyor.

Kafue Nehri'nin aşağısında yaşayanlar 28 Eylül'de suyun renginde, tadında ve kokusunda değişim bildirdi. Zambiya hükümeti, Konkola Copper Mines'a altyapı değerlendirmesi, temizlik ve laboratuvar masraflarını karşılama talimatı verdi. Kirlilik sızan borudan ve Mushishima Deresi'ndeki baraj taşmasından izlendi.

PNAS'ta yayımlanan yeni çalışma, 2010'daki BP petrol sızıntısının ardından Meksika Körfezi'ndeki deniz canlılarının yaklaşık %60 azaldığını ve birçok popülasyonun 2023'te bile sürdürülebilir biçimde toparlanamadığını ortaya koydu. Kimyasal dağıtıcıların derin suya taşıdığı toksik bileşikler üremeyi bozdu.

Madrid Carlos III Üniversitesi ekibi, sırt ve gövdesi mekanik olarak kenetlenen modüler bir lastik kavramı geliştirdi. Normal şişirme basıncında bileşenler tüm test koşullarında bir arada kalırken, 12 bin devirlik deneyin sonunda aşınma belirtisi görülmedi.

İklim aktivisti Greta Thunberg'in de aralarında bulunduğu 150 bilim insanı, milletvekili ve aktivist, Başbakan Andy Burnham'dan hava kirliliğinin düşük gelirli ve azınlık etnik topluluklar üzerindeki eşitsiz sağlık etkilerine ilişkin ulusal soruşturma başlatmasını istedi.