Afrika'da hane halkları ve işletmelerin kurduğu çatı sistemleri ile küçük ölçekli güneş kurulumları, kıtanın yeni güneş kapasitesinin büyük bölümünü oluşturuyor. Hızlı yayılış kapasiteyi rekor seviyelere taşıyor; ancak resmi istatistiklerde büyük ölçüde görünmüyor. Ember ve African Tech Futures Lab analistleri, "Sahra altı Afrika'da dağıtık güneşin hızla yayılması az raporlanan bir başarı öyküsü" diyerek ülkelerin bu değişimi planlarına yansıtmadığı uyarısını yapıyor.
Resmi verilerin eksikliği analistleri gümrük kayıtlarına yöneltti. Dünyanın en büyük güneş paneli üreticisi olan Çin'den Afrika'ya akan ekipmanı izleyerek ulaşılan bulgular, kıtanın bu yıl 17 gigawatt güneş kapasitesi ekleyeceğini ortaya koyuyor. Bu miktar, kıtanın yıllık ortalama talep artışını karşılamaya fazlasıyla yetiyor. 2026'da 36 ülke rekor düzeyde kurulum yapacak; 19 ülke geçen yıla göre iki katından fazla güneş kapasitesi kuracak.
Sorunlu elektrik şebekelerine sahip ülkelerde tekrarlayan kesintiler, birçok kişiyi dizel jeneratörlere yöneltmişti. Analistler, İran savaşının dizel fiyatlarını yükselttiğini ve güneşi daha çekici bir alternatif haline getirdiğini belirtiyor. "Bir güneş panelinin ürettiği elektriğe eşdeğer enerjiyi dizel jeneratörle üretmek, her üç ayda bir panelin kendisi kadar dizel maliyetine yol açıyor" diye yazıyorlar. Afrika'daki neredeyse her ülkede 2023'ten bu yana kurulan güneş kapasitesinin yarısından fazlası dağıtık nitelik taşıyor.
Dağıtık güneş sistemlerinin çoğu izlenmediği veya düzenlenmediği için hane halkları fazla elektriği şebekeye satamıyor. Analistler, dağıtık güneşe ilişkin veri eksikliğinin ülkeleri güneş enerjisini depolamak ve dağıtmak için gereken batarya ve şebeke altyapısına yetersiz yatırım yapmaya, buna karşılık fosil yakıtlara aşırı yatırım yapmaya sürükleyebileceğini vurguluyor.
African Tech Futures Lab araştırma direktörü Joel Nana, sürecin ulusal stratejilerde planlanan düzenli modelden uzak olduğunu söylüyor: "Bu geçiş kaotik ve yıkıcı; ulusal stratejilerde planlanan düzenli modelden çok uzak. Şimdi seçim, bu dağıtık varlıkların şebeke başarısızlığını dengeleyen paralel bir güç sistemi olarak kalması veya daha geniş faydalar açığa çıkaran şekilde entegre edilmesi arasında."
