Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Çelikler Holding, Afşin-Elbistan A Termik Santralı'na eklenmesi planlanan iki yeni ünite için verilen ÇED olumlu kararının iptaline temyiz itirazında bulundu. Bakanlık, dilekçesinde iptal kararının yürütmesinin durdurulmasını da talep etti.
Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi, temmuz ayında açıkladığı kararda 27 Aralık 2024 tarihli "ÇED Olumlu" kararı iptal etti. Mahkeme, ek ünitelerin insan sağlığı, tarım arazileri, su kaynakları ve ekolojik yapı üzerindeki olası etkilerini göz önünde bulundurduğunda ÇED kararının usul ve teknik yönlerden yeterli olmadığını belirtti. Kararda, projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun ortaya konulamadığı kaydedildi.
Mahkemenin kararına temel oluşturan iki bilirkişi raporu, ÇED sürecinin uygunsuzluğuna işaret etmişti. Eylül 2025'te hazırlanan ilk rapor projenin kamu yararı taşımadığını değerlendirirken, tarafların itirazları üzerine aynı heyetten alınan 4 Şubat 2026 tarihli ek rapor da ilk tespitleri yineledi.
Bakanlık, temyiz dilekçesinde mahkemenin kararını bilirkişi raporlarına yönelik kendi itirazlarını incelemeden verdiğini öne sürdü. Ek ünite projesini "kamunun üzerindeki yatırım yükünü azaltmayı, enerji arz güvenliğini gerçekleştirmeyi sağlayacak bir işletme" olarak tanımlayan Bakanlık, projenin çevreye olabilecek olumsuz etkilerinin alınacak önlemlerle ÇED sürecinde detaylı biçimde irdelendiğini savundu. Bakanlığın dilekçesinde COP31 Başkanlığı logosu da yer aldı.
Çelikler Holding'e bağlı Afşin Elbistan Elektrik Üretim ve Tic. A.Ş. de bilirkişi raporlarının "varsayıma dayalı objektif ve teknik kriterlerden uzak" olduğunu ve "itirazları dikkate alınmadan eksik ve hatalı hüküm verildiğini" iddia etti. Ancak santralin halen çalışan 4. ünitesine ilişkin bilirkişi tespitleri varsayıma değil, yerinde keşfe ve tesisin kendi Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemi (SEÖS) verilerine dayanıyor.
Santralin 4. ünitesinin çevre izni ve lisans belgesinin iptali istemiyle 2024'te açılan dava sürüyor. Bu davada 13 Temmuz'da açıklanan bilirkişi raporu, ünitenin hava emisyonlarının insan sağlığı, tarımsal üretim, su kaynakları ve ekosistem bütünlüğü üzerinde "ciddi ve süregelen bir risk" oluşturduğunu tespit etti. Rapora göre tesis, hava emisyonu yönünden Çevre İzin ve Lisans Belgesi'nin asgari teknik şartlarını dahi karşılamıyor; bu yetersizlikler "yapısal ve sürekli" nitelik taşıyor, alınan önlemler ise ülke ve dünya standartlarına göre "yetersiz ve elverişsiz" kalıyor.
Greenpeace Türkiye İklim ve Enerji Kampanyaları Sorumlusu Emel Türker Alpay, COP31 Başkanlığı logosuyla hakkında olumsuz bilirkişi raporları bulunan kömürlü termik santralda ısrar edilmesini çelişkili olarak değerlendirdi. Türkiye'nin bu yıl COP31 İklim Zirvesi'nin başkanı ve ev sahibi olduğunu, COP31 Başkanı Murat Kurum'un bunun bir "Uygulama COP'u" olacağını sıklıkla vurguladığını hatırlatan Alpay şunları söyledi:
"COP28'de alınan 'fosil yakıtlardan uzaklaşma' mutabakatının da uygulanmasına yönelik adımların atılması anlamına gelir. Bu adımların en başında da yeni kömürlü termik santral projelerinin iptali yer almalı. Ancak şimdi COP31 Başkanlığı logolu bir dilekçe ile kamu yararı olmadığı bilirkişi raporlarıyla tescil edilmiş iki yeni ek ünitenin iptali kararına itiraz ediliyor. Bu, söylem ve eylem arasındaki çelişkiyi doğrudan ortaya koyarken, bir yandan da 'Uygulama COP'u' değil 'Tutarsızlıklar COP'u' paradigmasının devam ettiğini göstermekte. Üstelik bu ısrar, mevcut ünitelerin bugünkü haliyle bile yasal sınırları karşılayamadığının bilirkişi raporuyla tespit edildiği bir dönemde sürdürülüyor. Mahkemenin kararında ısrar etmesini bekliyoruz."
Çelikler Holding'e ait Afşin Elbistan A Kömürlü Termik Santralı'na toplam 688 MW kapasiteye sahip iki ünite daha eklenmesi planlanıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 27 Aralık 2024'te yeni bir termik santral büyüklüğündeki bu ek üniteler için "ÇED Olumlu" kararı vermişti. Kararın iptali istemiyle Greenpeace Türkiye bölge halkıyla; Elbistan ve Nurhak Belediyeleri, Türk Tabipleri Birliği (TTB), TEMA Vakfı ayrı ayrı davalar açtı. 5. ve 6. ünitelere ilişkin üç ayrı davanın duruşmaları 11 Haziran'da Kahramanmaraş'ta görüldü.
