Harpia kartalı yuva kurmak için büyük ağaçlara, yavrularının uçmayı öğrenmesi içinse geniş bir orman örtüsüne gereksinim duyar. Amazon ormanları da bu kartala bağımlıdır: Kartal, maymun, tembel hayvan ve diğer türlerin popülasyonlarını denetleyerek örtüye verilen zararı sınırlar. Dolayısıyla harpia kartalının azalması, ekosistemdeki daha geniş çaplı değişimlerin habercisi olabilir.
Hükümetler biyoçeşitliliği çoğunlukla tür sayarak değerlendirir. Bu rakamlar elbette faydalıdır; ancak bir ekosistemin hâlâ işlevsel olup olmadığını ortaya koymaz. Frontiers in Science dergisinde yayımlanan yeni bir makale, koruma politikalarının yırtıcılık, göç, tozlaşma ile su ve besin hareketi gibi ekolojik süreçleri de izlemesi gerektiğini savunuyor. Makaleyi Mongabay'dan John Cannon raporladı.
Three Global Conditions Framework
Makalenin yazarları, farklı peyzajların neye ihtiyaç duyduğunu belirlemek için 2019'da geliştirilen Three Global Conditions Framework'ü kullanmayı öneriyor. Çerçeve, gezegeni insan etkisinin derecesine göre üçe ayırıyor:
- Geniş ve görece bozulmamış alanlar: Yeni kalkınma baskılarına karşı korunmalı.
- Tarım ve yerleşimlerin doğayla iç içe olduğu peyzajlar: Ekolojik işlevleri sürdürecek yönetim gerektirir.
- Büyük ölçüde tahrip edilmiş alanlar: Restorasyona ihtiyaç duyar.
Bu yaklaşım, ülkelerin 2030'a kadar doğa kaybını durdurmayı ve tersine çevirmeyi öngören Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework hedeflerine ulaşmasına yardımcı olabilir. Ülkeler arası ilerleme büyük farklılıklar gösteriyor. Anlaşma yasal olarak bağlayıcı değil; hedeflerin nasıl uygulanacağını ulusal hükümetler belirliyor.
'Doğa pozitif' ölçümündeki zorluk
Makale, on yılın sonunda ekosistemlerin başlangıçtakinden daha sağlıklı olduğu bir sonucu tanımlamak için “doğa pozitif” (nature positive) terimini kullanıyor. Bunu ölçmek ise zor olacak. Ağaç örtüsündeki bir artış, restore edilen bir ormanın eski türlerini ya da ekolojik ilişkilerini destekleyip desteklemediği hakkında çok az şey söyleyebilir.
Siyasi ve ekonomi sorular
Uygulama siyasi ve ekonomik soruları da gündeme getiriyor. Koruma önlemleri araziye erişimi kısıtlayabilir, tarım uygulamalarını değiştirebilir veya biyoçeşitlilik kaybına çok az katkıda bulunmuş topluluklara maliyet yükleyebilir. Neyin korunacağı ve restore edileceğine dair kararlar, kısmen kimin bilgisinin tanındığına ve masrafı kimin üstleneceğine bağlı olacak.
Çerçeve, peyzajlar arasında ayrım yapmaya ve uygun müdahale biçimlerini belirlemeye yardımcı oluyor. Yine de hükümetlerin geniş hedefleri yerel koşulları yansıtan, ekolojik işlevleri koruyan ve maliyetleri etkilenen toplulukların adil bulacağı biçimde dağıtan politikalara dönüştürmesi gerekecek.
