INPE'nin DETER uyarı sistemi, 1 Ağustos 2025 ile 31 Temmuz 2026 arasında Brezilya Amazonu'nda 2.874 kilometrekare (1.110 mil kare) ormansızlaşma saptadı. Bu alan bir önceki 12 aylık döneme göre yüzde 36, son on yılın ortalamasına göre yüzde 55,6 daha küçük. Mevcut DETER sistemi 2015'te devreye girdi; önceki sistemin verileri de eklendiğinde uyarıların bu kadar düşük olduğu son dönem 2012/13 ormansızlaşma yılıydı ve o zaman 2.766 km² kaydedilmişti.
DETER, uydu görüntülerinden yararlanarak yeni orman açmalarını hızlıca saptayan ve yetkililerin soruşturup müdahale edebilmesine olanak tanıyan bir erken uyarı aracı. Brezilya'nın resmi ormansızlaşma oranını ise daha yüksek çözünürlüklü yıllık PRODES sistemi belirliyor. Temmuz 2025'te sona eren yıl için PRODES verileri Amazon orman kaybını 11 yılın en düşük seviyesinde göstermişti. Yeni DETER rakamları, gerilemenin izleyen yılda da sürdüğüne işaret ediyor. PRODES'in Ekim veya Kasım ayında açıklanması beklenen ön sonuçları benzer bir düşüşü doğrularsa, Brezilya 1988'de başlayan resmi izleme serisinin en düşük ormansızlaşma oranını kaydedebilir.
Düşüş, Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın 2023'te göreve dönmesinin ardından yoğunlaşan çevre denetimleriyle aynı döneme denk geldi. Hükümet, denetim operasyonlarını artırdı, izleme sistemlerini güçlendirdi, yerli topraklarının korunmasına yönelik çalışmaları sürdürdü ve ormansızlaşmanın yoğun olduğu belediyelerle anlaşmalar yaptı. Brezilya, 2030'a kadar yasadışı ormansızlaşmayı sona erdirme taahhüdünde bulunmuştu.
Uyarılardaki gerileme Amazon'la sınırlı kalmadı. Cerrado'da DETER, 5.119 km² uyarı kaydetti; bu rakam bir önceki yıla göre yüzde 7,8 azalarak beş yılın en düşük seviyesine indi. INPE'nin Ağustos 2024–Temmuz 2025 dönemi için açıkladığı konsolide PRODES verilerine göre Caatinga'da ormansızlaşma yüzde 34,3 düşüşle 2.290 km²'ye, Atlantik Ormanı'nda yüzde 15,3 düşüşle 402 km²'ye, Pampa'da ise yüzde 41,7 düşüşle 305 km²'ye geriledi.
Net ormansızlaşmadaki düşüşe karşın Amazon, orman bozulması tehdidiyle karşı karşıya. Ağaç kesimi, kuraklık, kenar etkileri ve orman altı yangınları gibi bozulmalar, deforestasyon istatistiklerine hemen yansımadan ayaktaki ormanlara zarar verebiliyor. Bu tür bozulmalar karbon depolama kapasitesini ve biyolojik çeşitliliği azaltırken ormanları gelecekteki kuraklık ve yangınlara karşı daha savunmasız bırakıyor. Amazon'un kurak mevsiminde yangın riski sürüyor; bitki örtüsünü temizlemek veya meraları yönetmek için çıkarılan ateşler sıcak ve kuru koşullarda komşu ormanlara sıçrayabiliyor. 2023-24'te yaşanan şiddetli kuraklık, tamamen temizlenen alan azalsa bile yangın ve ekolojik hasarın artabileceğini gösterdi.
Bağımsız izleme kuruluşu Imazon'un kendi uydu tabanlı uyarı sistemi de son yıllarda orman kaybında düşüş bildiriyor. Astrini yaptığı açıklamada, "Sunulan rakamlar tarihi" ifadesini kullandı ve Brezilya'nın 2030'a kadar ormansızlaşmayı sona erdirme ve tersine çevirme taahhüdünü yerine getirebileceğini savundu.
Sonuçlar, INPE'nin 65. kuruluş yıldönümünde açıklandı. Enstitünün BiomasBR programının koordinatörü Claudio Almeida, verilerin INPE'nin Brezilya'nın peyzajlarını izlemede teknolojik bağımsızlığını koruma ve uydu tabanlı çevresel izleme alanında uluslararası bir referans olma kapasitesini gösterdiğini belirtti.
