1990’larda ABD’nin Pasifik kuzeybatısında gevşek bir ağ olarak örgütlenen Earth Liberation Front (ELF), kendilerine “Aile” diyen üyeleriyle çevre tahribatını durdurmak için ekonomik sabotaj ve kundaklamayı araç edindi. Dış dünyanın “Elfler” diye andığı grup, canlılara şiddet uygulamayı reddederken mülke zarar vermeyi meşru saydı ve “lidersiz direniş” anlayışını benimsedi. Matthew Wolfe’un kaleme aldığı Fires in the Night, bu hareketin tarihini ve bugünkü iklim aktivizmine bıraktığı mirası sorguluyor.
ELF, 1995 ile 2001 yılları arasında kürk yetiştiricilerini, kereste depolarını, et paketleme tesislerini, Bureau of Land Management’a ait bir at ağılını, SUV bayilerini ve elektrik iletim kulelerini hedef aldı. En bilinen eylem, 1998’de Colorado’daki Vail kayak merkezine düzenlenen ve 12 milyon doları aşan hasara yol açan saldırıydı. Grup, bu saldırının nesli tehlike altındaki vaşaklar adına yapıldığını açıkladı. Mayıs 2001’de Oregon’daki bir ağaç çiftliğine düzenlenen saldırının ardından üyeler, geriye kalan bir yapı üzerinde “YOU CANNOT CONTROL WHAT IS WILD!” mesajını bıraktı.
Wolfe’a göre ELF, dönemin iklim krizi tavsiyelerinin yetersizliğine bir tepkiydi. O zamanlar önerilen çözümler duş süresini kısaltmak ve odadan çıkarken ışığı kapatmaktan ibaretken, grup ekolojik yıkımdan kâr eden işletmelerin kazancını baltalamayı seçti. Yazar, “Tehdidi ciddiye alıyor ve karşı karşıya olduğumuz tehlikeyle orantılı bir şekilde yanıt veriyor gibiydiler” diyor. Çeyrek asır sonra Kanada ve Avrupa’da dev ölümcül orman yangınları yaşanırken, ELF’nin toplumun iklim hasarını önlemekte yetersiz kaldığı yönündeki tespiti kehanet gibi duruyor.
Hareket, ana akım koruma gruplarının verdiği tavizlere tepki olarak on yıl önce kurulan eko-anarşist Earth First! içinden doğdu. ELF ve partner grup Animal Liberation Front (ALF), Earth First! genel merkezinin bulunduğu Oregon, Eugene’de yoğunlaştı. Wolfe, kenti “karşı kültür direnişiyle radikal siyasetin kapitalizme çarptığı eski bir kereste kasabası” olarak tanımlıyor. Eugene’de anarşistler, hayvan hakları savunucuları ve katı çevreciler bir araya geldi; ancak Earth First!’ün “muzip, teatral” nitelikleri yeterli bulunmadı. Wolfe, “Ciddi bir taktik benimsemeleri gerektiğini hissettiler – ve bu kundaklamaydı” diyor.
Ateşle protesto etmenin acı ironisi, Elflerin bugün gezegenin kendi ürettiği dev yangınlara karşı eylem yapmış olmasında yatıyor. Wolfe, “Bunu bir ironi ya da toplum olarak hangi tür şiddetle ilgilendiğimiz ve hangisini durdurmaya daha yatkın olduğumuz üzerine bir yorum olarak değerlendirebilirsiniz” diyor ve ekliyor: “Yaptıklarını onaylamaksızın söyleyebilirim ki, onların küçük yangınlarının başarısız olmasının sonucu çok daha büyük yangınların ufukta belirmesiydi.”
Yargı süreçleri üyeler için ağır sonuçlar doğurdu. Hükümetin açıklamasına göre ELF eylemleri toplamda 45 milyon dolarlık hasara yol açtı. Vail yangını da dahil bir dizi kundaklamadan 13 yıl hapis cezası alan Stanislas Meyerhoff, mahkeme önünde “tarih ve ekonomi konusunda cahildim, sıradan bir bağnaz gibi hatalı ve dar bir vizyonla hareket ettim” dedi. Meyerhoff, aynı zamanda kundaklama bombası yapımına dair bir rehberin de ortak yazarıydı. 2018’de Küba’da Interpol kırmızı bülteniyle yakalanan Joseph Dibee ise Oregon Public Broadcasting’e verdiği demeçte ELF’nin gerçekte var olmadığını savundu: “Gerçek şu ki ben bir çevreciyim ve birileri benim var olmayan bir örgütün parçası olduğuma karar verdi. İnsanları birbirine bağlayan felsefe bu, anladığım kadarıyla. Hükümetin iddia ettiğinden epey farklı.”
Grubun dikkat çekici isimleri arasında, Wolfe’un “bir tür kıyamet sonrası korsan, ip kaslı, parçalı siyah giysiler içinde ve uzun koyu saçlarını dreadlock yuvası gibi taşıyan bir adam” diye tanımladığı Jake Ferguson da vardı. Ferguson’un diğer üyelere karşı tanıklık ettiği ve karşılığında dokunulmazlık aldığı düşünülüyor. Josephine Overaker ise hâlâ firaride. Otoriteler, omuzları arasına yayılmış kanatlarıyla büyük bir yırtıcı kuş dövmesi taşıyan ve “Ana Toprak” kişiliğine sahip olduğu tanımlanan Overaker’ın muhtemelen ABD dışında olduğunu ve itfaiyeci, ebe, koyun çobanı ya da masör olarak iş aramış olabileceğini düşünüyor.
ELF bir süre kamuoyunun ve kolluk kuvvetlerinin dikkatini üzerinde tutmayı başardı. 2004’te FBI müdür yardımcısı John Lewis, 34 FBI saha ofisinde ALF ve ELF faaliyetlerine ilişkin 190 soruşturma yürütüldüğünü açıkladı. Lewis, bu tür oluşumlarda “hiyerarşik yapının çok az olduğunu ya da hiç bulunmadığını” ve üyelerin “suç faaliyeti sırasında dikkat çekici bir güvenlik bilinci sergilediğini” belirtti. Ancak Vail saldırısının ardından genişleme arayışına giren ELF’nin disiplini çatlamaya başladı. Grup, Godspeed You! Black Emperor müziği eşliğinde Igniting the Revolution adlı bir tanıtım videosu yayımladı. 1999’da bir et işleme şirketine düzenlenen saldırıda yangın çıkarıcı bir cihaz gaz hattının yakınına yerleştirildi; ardından Oregon, Glendale’de bir polis karakolu ve aile işletmesi Superior Lumber hedef alındı. İki saldırı da grubun özgün misyonuna pek benzemiyordu.
Wolfe, ELF’nin başarısızlığını diğer radikal grupların aksine ana akım baskı gruplarıyla birlikte hareket edememesine bağlıyor. Kopuklukları nedeniyle saldırıları sansasyonel marjinal olaylar olarak kaldı. Yine de siyasi sürece dair o dönemdeki hayal kırıklığının benzeri bugün de mevcut; tek fark yangınların artık çok daha büyük olması. Wolfe, “Geleneksel siyaset yoluyla protesto ettiler, değişim yaratmaya çalıştılar ama istedikleri sonuçları alamadılar. Bu, gerçek bir hayal kırıklığı ve çaresizlikten – ve farklı bir şey yapmaları gerektiği duygusundan – kaynaklandı” diyor.
ELF’nin doğrudan eylem mirası, Sunrise Movement, Extinction Rebellion ve Just Stop Oil gibi hareketlerde fosil yakıtlara, ekolojik hasara ve otoriterliğe karşı geniş hedeflerde sürüyor. 2013’te genellikle yasama ve hukuk odaklı Sierra Club resmen protestolara katıldığını açıkladı. Sunrise Movement bugün iklim mevzuatına ulaşmak için otoriterlik karşıtlığı etrafında örgütleniyor. Wolfe’a göre temel soru değişmiyor: “Siyasi hareketlerin temel sorularından biri bu. İnsanları uzaklaştırmadan nasıl bir gösteri yaratırsınız?”
Fires in the Night, Viking tarafından yayımlandı.
