Bangladeş hükümeti, Forest Department'ın Wildlife Crime Control Unit (WCCU) ile gönüllüler arasındaki işbirliğini 9 Temmuz 2026'da düzenlenen National Wildlife Conservation Awards 2026 ile taçlandırdı. Ödül töreninde WCCU'nun yanı sıra, birimin kuruluşundan bu yana gönüllü olarak istihbarat sağlayan yaban hayatı fotoğrafçısı ve korumacı Faisal Bin Azad —kısaca Adnan Azad— onurlandırıldı. Orman başkoruyucusu Md Amir Hosain Chowdhury, Mongabay'e verdiği demeçte gönüllüleri "yaban hayatı korumasında kritik ortaklarımız" olarak nitelendirdi.
WCCU, 2012'de kurulduğundan Mart 2026'ya kadar Bangladeş genelinde 3.190 baskın düzenledi. Bu operasyonlarda 41.536 kuş, 18.104 sürüngen ve 1.508 memeli kurtarılırken, 1.406 yaban hayatı ganimeti ele geçirildi ve 222 kişi tutuklandı. Yetkililere göre baskınların neredeyse tamamı gönüllülerin ihbarlarıyla planlandı. WCCU'nun ilk direktörü olarak görev yapan Tangail bölgesel orman memuru Abu Naser Mohsin Hossain, ağın nasıl genişlediğini şöyle anlattı: "Köy pazar yönetim komitelerini yasadışı yaban hayatı ticaretine karşı motive ettik, suç odaklarında kapsamlı bilinçlendirme kampanyaları yürüttük ve özel bir telekom operatörünün desteğiyle yerel halktan istihbarat almak için ülke çapında bir hat açtık."
Gönüllüler, kaçakçılar ve avcılar hakkında istihbarat paylaşıyor; zaman zaman gizli alıcı kılığında suç mahalline ulaşıyor ve yetkililerle birlikte operasyonlara katılıyor. Azad, 2 Temmuz'da Dhaka'nın banliyölerindeki bir depoya düzenlenen baskını ayrıntılarıyla anlattı. İlk olarak Facebook'ta kaplumbağa satış ilanı gördüklerini belirten Azad, satıcılarla müşteri gibi iletişime geçtiklerini ve gördükleri ürün fotoğraflarını WCCU yetkilileriyle paylaştıklarını söyledi. Daha sonra bir gönüllüyü alıcı kılığında göndererek şüpheliyi suçüstü yakaladıklarını ifade etti. O gece depoda 1.104 hayvan ele geçirildi ve Kazi Shajid Ullah Dastagir kaçakçılık suçlamasıyla tutuklandı.
Azad, 2014'te kurduğu Save Wildlife and Nature (SWAN) adlı örgütün başkanlığını yürütüyor. Aynı zamanda 15 yaban hayatı ve doğa koruma örgütünü çatısı altında birleştiren Bangladesh Animal Welfare Association (BAWA)'nın da düzenleyicisi olarak çalışıyor. WCCU'nun 2012'de kurulduğu dönemde doğa ve yaban hayatı koruma alanında çalışan sivil kişi sayısının çok sınırlı olduğunu hatırlatan Azad, "Onlardan biriydim. Yaban hayatını bizzat kurtarıp WCCU'ya teslim ettim; farklı sevkiyatlar ve kaçakçılık operasyonları hakkında bilgi aldığımda istihbarat sağladım" dedi. Sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte sayısız genç gönüllünün benzer çalışmalara ilham aldığını ve ülke genelinde WCCU'ya destek vermeye başladığını ifade etti.
Gönüllülerin akademik bir biyoloji veya zooloji geçmişine ihtiyacı olmadığını savunan Azad, "Gönüllülerin hayvanlara karşı sevgisi, şefkati ve merhameti zooloji öğrencilerinden daha fazladır. Onlar için zooloji akademik bir bilgidir; bizim yaptığımız ise tamamen pratik bilgiye dayanır" dedi. Koruma örgütlerinin belirli hayvanların yoğun olarak bulunduğu, avlandığı veya ticaretinin yapıldığı bölgelerde özel kampanyalar düzenlediğini ekledi.
Gönüllüler bu çalışmaları ölüm tehditleri altında sürdürüyor. 16 Haziran'da WCCU, Dhaka'ya komşu Gazipur ilçesinde 18 yerel kuşu —aralarında 17 sığırcık da var— kurtardı; BAWA gönüllüleri operasyona aktif biçimde katıldı. Gözaltına alınan iki şüpheli ertesi gün mahkemede kefaletle serbest bırakıldı. Azad'ın anlattığına göre, serbest kalan şüpheliler gönüllülerin Facebook profillerine saldırarak onları tehdit etti ve "sizinle hesaplaşacağız" mesajı verdi. Azad, "Bu tür olayları düzenli olarak yaşıyoruz" diye konuştu.
Bangladeş'in güneyindeki Chattogram bölgesinde uzun süredir yaban hayatı kurtarma faaliyetleri yürüten Nature Conservation Alliance Başkanı Siddiqur Rahman Rabbi de benzer tehditlerle karşı karşıya. Rabbi, "Ölüm tehditleriyle yaşıyoruz. Ama umut verici olan şu: yerel yaban hayatı suçluları da, onların bazı ortakları bizimle gönüllü çalıştığı için, bize zarar vermeyi planladıklarını önceden öğrenebileceğimizi biliyorlar" dedi.
Forest Department, 6 Kasım 2025'te yayımladığı duyuruyla gönüllüleri orman koruma, yaban hayatı koruma ve kurtarma ile bilinçlendirme faaliyetlerine katılmaya çağırdı. Forest Department'a bağlı Wildlife Conservation Circle orman koruyucusu Sanaullah Patwary, 6 Kasım 2025 ile 9 Temmuz 2026 arasında 1.240 kişinin kayıt yaptırdığını ve bu sayının zamanla artacağını belirtti. WCCU yetkilileri ise kayıtlı gönüllü sayısının, sahada fiilen çalışan gönüllülerin çok altında kaldığını söyledi.
Azad ve Rabbi resmi olarak kayıt başvurusu yapmadı. Rabbi, kayıt sürecine ilişkin endişelerini şöyle dile getirdi: "Bu kayıt sürecinin yaban hayatı suçlularını ya da onların işbirlikçilerini ayıklayıp ayıklamayacağını bilmiyorum. İstenmeyen sızmalar kritik istihbaratı sızdırabilir; gerçek korumacılar tehlikeye düşebilir."
Patwary, gerçek gönüllülerin korunmasına yönelik endişelerin haklı olduğunu kabul etti. Şu an için gönüllülere devlet destekli bir koruma planı bulunmadığını söyleyen Patwary, "Ama gelecekte bunu bir proje kapsamında bile olsa sağlayabilmek için tartışmalar başlamalı" dedi. Forest Department'ın yakında kayıtlı gönüllülere kişisel güvenlik ve korunma eğitimi vereceğini ve kendi hayatlarını riske atmadan muhbir olarak nasıl yardımcı olabilecekleri konusunda rehberlik edeceklerini ekledi.
