Kuru odun ve pirinç kabuğu gibi biyokütle yakıtların mutfaklarda yakılması, Bangladeş'in kırsal kesiminde iç mekân hava kirliliği yaratmakla kalmıyor; toksik ağır metallerin birikmesine de katkıda bulunuyor. Bangladesh Agricultural University çevre bilimi profesörü Md. Badiuzzaman Khan öncülüğünde yürütülen çalışma, Kasım 2022 ile Mart 2023 arasında Haor ve Charland bölgelerindeki 63 hanenin duvar ve tavanlarından toz örneği topladı. Araştırmacılar ayrıca bu hanelerde pişirmede kullanılan 11 kompozit biyokütle yakıt örneğinin element bileşimini inceledi.
Khan, Mongabay'a gönderdiği e-postada yerel halkın tezek, odun dalları, pirinç samanı ve jüt çubukları gibi çeşitli yakıtlar kullandığını belirtti. Ağır metallerin tarlada kullanılan gübrelerden pirinç samanına ya da jüt çubuklarına geçebildiğini, toprak gibi doğal kaynaklardan da gelebileceğini ifade etti. Khan, araştırmanın kırsal topluluklardaki iç mekân kirliliğine ilişkin bilgi boşluğunu doldurmayı amaçladığını söyledi.
Bangladeş'te kirlilik araştırmaları şimdiye kadar büyük ölçüde kentlere odaklandı; düşük gelirli kırsal hanelerin biyokütle kullanımından kaynaklı maruziyet hakkında çok az şey biliniyor. Çalışma, ev tozundaki ağır metallerin hem tarım ve yakıt yakma gibi insan faaliyetlerinden hem de sellerin taşıdığı toprak ve tortular gibi doğal kaynaklardan geldiğini öne sürüyor.
İki bölgenin metal profilleri belirgin biçimde farklılaştı. Haor'da demir, manganez ve çinko öne çıkarken, Charland hanelerinde kobalt, krom, bakır, selenyum ve vanadyum daha yüksek seviyelerde ölçüldü. Araştırmacılar bu farkların yakıt türleri, pişirme alışkanlıkları ve yerel çevrede zaten bulunan metallerle ilişkili olabileceğini düşünüyor. Haor'da hanelerin yaygın olarak samanla karıştırılmış tezek kekleri yaktığı ve bunun yanma sırasında eser metaller salabildiği kaydedildi.
Çocuklar tozlu yüzeylere sık dokundukları ve ellerini ağızlarına götürdükleri için metal maruziyetine karşı özellikle savunmasız durumda. Çalışma, Haor'daki çocukların manganezden kaynaklanan kanser dışı sağlık risklerini Charland'a kıyasla daha yüksek taşıdığını ortaya koydu. Nikel, krom ve arsenik seviyeleri de "ihmal edilebilir seviyeleri aştı" ve araştırmacılar önleyici tedbirler alınmasını önerdi.
Araştırmacılar mutfak havalandırmasının iyileştirilmesini, yüksek emisyonlu biyokütle yakıtlarına bağımlılığın azaltılmasını, uzun vadeli izleme ve sağlık etkilerine yönelik yeni çalışmalar yapılmasını tavsiye ediyor. Çalışmaya dahil olmayan Stamford University Bangladesh çevre bilimi profesörü Ahmad Kamruzzaman Majumder, konuyu halk sağlığı boyutuyla değerlendirdi: "Bu yüksek emisyonlu kaynakların ulusal temiz enerji girişimleri yoluyla ele alınması yalnızca çevresel bir hedef değil, kritik bir halk sağlığı zorunluluğudur."