Britanyalı arıcılar, Asya eşek arısının yarattığı tehdide karşı ulusal bir farkındalık kampanyası başlatılması çağrısında bulundu. British Beekeepers Association (BBKA) yöneticilerinden Lucie Chaumeton, istilacı türün yerli tozlaştırıcıları avlayarak geride "tozlaştırıcı çöller" bıraktığını ve gıda güvenliği ile tarım ekonomisi üzerinde ciddi etkiler doğurduğunu belirtti.
Güneydoğu Asya'ya özgü olan sarı bacaklı eşek arısının 2004'te Avrupa'ya ulaştığı ve o günden bu yana yayılmaya devam ettiği düşünülüyor; giderek ısınan ilkbahar ve yaz mevsimlerinin de türün sayılarını artırdığı tahmin ediliyor.
Yaz sonu, mücadelenin kritik dönemi
Yaz sonu, Britanya'nın bu türle mücadelesinde kritik bir dönem. Koloniler olgunlaştıkça ve yuvalar en büyük boyutuna ulaştıkça, eşek arıları kışlayacak yer arayan, çiftleşen ve yeni koloniler kuracak verimli kraliçeler üretiyor. İzleyen ilkbaharda bu kraliçeler yeni koloniler kuruyor ve daha geniş bir coğrafi alana yayılan yuvalar ortaya çıkıyor.
National Bee Unit (NBU) başkanı Kate Wilson, sarı bacaklı eşek arılarının bal arıları dahil yerli tozlaştırıcılarda önemli hasara yol açtığını söyledi. NBU, İngiltere ve Galler'de arı sağlığından sorumlu olarak hükümetin Animal and Plant Health Agency (Apha) bünyesinde faaliyet gösteriyor.
Chaumeton, eşek arılarının arıları tehdit etmesinin ve arıcılar için bal üretimini zorlaştırmasının ötesinde, "gerçek maliyetinin" insan güvenliği, tozlaşma ve biyolojik çeşitliliği de kapsadığını ifade etti. Chaumeton aynı zamanda BBKA'nın sarı bacaklı Asya eşek arısı komitesinin başkan yardımcısı ve bir arıcı.
Hükümetin 2011'deki risk değerlendirmesi
Hükümet, 2011'de tamamladığı risk değerlendirmesiyle bu biyolojik çeşitlilik tehditinden haberdar oldu. Bu değerlendirme, Department for Environment, Food and Rural Affairs ile Welsh government'ın türle mücadele için bir acil durum planı geliştirmesini tetikledi.
Britanya'nın stratejisi, eşek arılarının yerleşmesini önlemek amacıyla yuvaların imha edilmesine dayanıyor. Tek bir yuvanın bile gözden kaçırılması, zaten yerleşmiş bir koloniyi besliyor ve yeni kolonilerin kurulması riskini artırıyor. Stratejinin etkinliğinin bir göstergesi, bulunan yuva sayısı: 2025'te NBU rekor sayıda 161 yuvayı imha etti.
Buna rağmen türün yerleştiğine dair kanıtlar var. 2024'te bulunan yuvaların genetik analizi, kraliçelerin başarılı şekilde çiftleştiğini, kışı atlattığını ve ertesi yıl yeni yuvalar kurduğunu doğruladı. Bu durum, kraliçelerin kış uykusundan çıktığı dönemin önemli bir müdahale noktası olduğunu gösteriyor.
Halkın bildirimleri ve teknoloji arayışları
Apha, halkın ve arıcıların kilit bir rol oynadığını açıkladı. Halkın yaptığı gözlemler ve bildirimler şüpheli eşek arılarını tespit etmek için kullanılırken, BBKA gönüllü ekipleri gözlemleri doğruluyor, yuvaları izliyor ve ilkbaharda kraliçe tuzaklama çalışmaları yürütüyor. Bir yuva doğrulandığında imha edilmesinden NBU sorumlu.
Chaumeton, NBU'nun müdahalesinin son derece etkili olduğunu ancak bunun tamamen halkın gözlem bildirimlerine dayandığını vurguladı. Halkın katılımı ölçek açısından da önemli: 2024'te yaklaşık 30.000 bildirim sunuldu ve bunlar 24 yuvanın belirlenmesini sağladı. Britanya'daki istilanın modellemesi, türün kontrol altına alınmasında halkın bildirimlerinin elzem olduğunu gösteriyor; yok edilmesi, yeni istilaların ne kadar hızlı tespit edilip ele alındığına bağlı.
Chaumeton, Asya eşek arılarının hâlâ ülkenin tamamını ilgilendiren ulusal biyolojik çeşitlilik tehdidi yerine bir "arıcılık sorunu" olarak görüldüğünü söyledi. "Arıcılar bunu tek başına yapamaz. Acilen daha fazla hükümet öncülüğünde ulusal farkındalık kampanyasına ihtiyacımız var, böylece ülkedeki herkes tehdidi anlayabilir" dedi. Chaumeton ayrıca hükümetlerin yok etme çabalarına devam edeceğine dair net bir çok yıllı taahhüt talep etti.
Apha, kapasiteyi artırmak için teknoloji testleri de yürütüyor. 2025'te yuvaların yerini belirlemeye yardımcı olmak için eşek arılarına radyo vericileri takıldı. Araştırmacılar ayrıca Asya eşek arılarını görsel olarak tanımlamak için yapay zekâ tabanlı VespAI sistemini test ediyor.
Wilson, halkın uyanık kalmasını ve Asian Hornet Watch uygulaması ile çevrimiçi olarak olası gözlemleri bildirmeye devam etmesini önerdi.