Guangxi Normal University araştırmacılarının Integrative Zoology dergisinde yayımladığı bir çalışma, Çin'in Guangxi bölgesinde 98 kuzey cüce yavaş lorisi (Xanthonycticebus intermedius) belgeledi. Bu sayı, türün Çin'deki bilinen popülasyonunu kabaca iki katına çıkarıyor. Daha önce Çin'de 100'ün biraz üzerinde bireyin yaşadığı düşünülüyordu ve bu popülasyon ağırlıklı olarak Yunnan eyaletinde bulunuyordu.
Türün bilinen dağılım alanı Vietnam'ın kuzeyine, Hai Van Geçidi'ne kadar uzanıyordu ve bilim insanları kuzey cüce yavaş lorisinin neredeyse yalnızca Vietnam ve Laos'ta yaşadığını varsayıyordu. Guangxi'nin sarp karst ormanlarında kayda değer bir popülasyonun gözden kaçmış olabileceği belirtiliyor.
Saha çalışması altı bölgeyi kapsadı
Araştırmacılar, Haziran 2025'ten Ekim 2025'e kadar Guangxi'nin altı bölgesini yaklaşık 286 kilometre (178 mil) boyunca taradı. Lorisler altı bölgeden dördünde tespit edildi; en yüksek sayı 37 bireyle Longzhou'da kaydedildi. Ningming'de kilometre başına 1,08 birey, Pingxiang'da ise kilometre başına 0,93 birey karşılaşıldı ve araştırmacılar bu oranları yüksek buldu.
Belgelenen 98 loristen 79'u, yani yaklaşık beşte dördü, korunan alanların dışında yaşıyor. Anglia Ruskin University'de ekoloji, koruma ve çevre profesörü olan ve lorislere odaklanan Little Fireface Project'in kurucusu Anna Nekaris, bu durumun diğer ülkelerde de gözlemlenen bir eğilimle örtüştüğünü söyledi. Nekaris'e göre yavaş lorisler habitat kaybı tehdidi altında olsa da, besin kaynaklarının bulunduğu parçalanmış ormanlarda ve karma kullanımlı peyzajlarda varlığını sürdürebiliyor.
Tür ancak 2023'te ayrı bir tür olarak tanındı
Kuzey cüce yavaş lorisinin ayrı bir tür olarak tanınması 2023'te, genetik ve morfolojik araştırmalar onu yakın akrabası güney cüce yavaş lorisinden (Xanthonycticebus pygmaeus) ayırdığında gerçekleşti. American Museum of Natural History bünyesindeki Center for Biodiversity and Conservation'ın associate director'ü Mary E. Blair, kendisinin ve meslektaşlarının 2023'te müze örneklerinin genetik analiziyle türü "yeniden keşfettiğini" belirtti.
Blair'e göre Vietnamlı primatolog Dao Van Tien, 1950'ler ve 1960'larda bu türün güney cüce yavaş lorisinden farklı olduğunu öne sürmüştü. Ancak orijinal örnek bir juvenil olduğundan sınıflandırma zorlaşmış ve tür geçersiz sayılmıştı. Blair, "Hiç kimse daha önce bakamadığı için, Dao Van Tien daha önce bu türün farklı olduğunu öne sürmüştü. Bizim gösterebildiğimiz şey bu oldu; bu nedenle ona başlangıçta verdiği ismi yeniden canlandırdık" dedi.
Vahşi yaşam ticareti ve geleneksel tıp baskısı
Korunan alanların dışında yaşamak, lorisleri vahşi yaşam ticareti tehdidine maruz bırakıyor. Nekaris, türün gizli doğasının onu avcılar için bir "hedef dışı" tür haline getirdiğini; avcıların başka vahşi yaşam ararken fırsatçı şekilde lorisleri de yakaladığını söyledi. Hayvanlar daha sonra evcil hayvan veya geleneksel tıp ticaretine girebiliyor. Nekaris'e göre Japonya, evcil hayvan lorisleri için dünyanın en büyük pazarı.
Nekaris, X. intermedius'un algılanan "sevimliliğinin" onu güney akrabasından daha fazla aranan bir tür haline getirdiğini ifade etti. Tacirler iki türü "sevimli olanlar ve çirkin olanlar" olarak sınıflandırıyor; güney cüce yavaş lorisleri daha ince gövdeli ve daha büyük, daha sivri burunlu olurken, X. intermedius daha tüylü, daha tombul ve daha kısa, daha düz bir "düğme burun" profiline sahip.
Lorisler dünyanın tek zehirli primatlarıdır; üst kollarındaki bezlerden salgılanan yağlı bir salgıyı tükürükleriyle birleştirerek zehirli bir ısırık verebilirler. Evcil hayvan olarak satılmadan önce dişleri rutin olarak çekiliyor. Diş tarağı, lorislerin kendilerini tımar etmek ve ağaçlardan zam kazımak için kullandıkları hayati bir yapıdır ve diş çekimi sırasında sık sık çıkarılır.
Geleneksel tıp, loris ticaretinin bir diğer büyük itici gücü. Nekaris, Kamboçya'daki loris kullanımına ilişkin araştırmasına dayanarak şunları söyledi: "Geleneksel tıpta 100'den fazla ilaçta kullanılıyorlar. Pangolinlerden daha fazla kullanılıyorlar. Biz onları doğada çalışırken insanlar, 'Lütfen, karıma bir tane getiriver miydin? Az önce doğum yaptı. Gerçekten bir lorise ihtiyacımız var,' derdi."
Nekaris'e göre hayvanların yağı, kürkü, eti ve kemikleri farklı ilaçlarda kullanılabiliyor. Bazı topluluklarda lorisler pirinç şarabında bekletiliyor ve elde edilen karışım geleneksel bir tonik olarak tüketiliyor.
Gelecek adımlar
Guangxi'deki keşif, araştırmacıların Asya'daki gececi primatlara yönelik genel ilgi eksikliğini gidermeye çalıştığı bir döneme denk geldi. Nekaris, Kasım'da düzenlenecek bir atölye çalışmasının lorisler, tarsiyerler ve diğer Asya gececi primatları üzerinde çalışan araştırmacıları bir araya getireceğini ve gruba odaklanan ilk eylem planını geliştireceklerini belirtti.
Nekaris, "Halka daha fazla bilgi ulaştıkça, yeni bir nesil bu hayvanları çalışmak isteyebilir" dedi.