Çin, lityum-iyon bataryaların 2015'ten beri süren tüketim vergisi muafiyetini sona erdirerek bu ürünlere %2 oranında vergi uygulamaya başladı. Çin Maliye Bakanlığı, Gümrük Genel İdaresi ve Devlet Vergi İdaresi'nin 16 Temmuz 2026'da imzaladığı ve 17 Temmuz'da kamuoyuna duyurulan 2026/20 sayılı ortak duyuru 1 Eylül'den itibaren yürürlüğe girdi. Düzenleme yalnızca bir vergi değişikliği değil ve dünyanın en büyük batarya üreticisinin hangi teknolojiyi vergilendirip hangisini teşvik edeceğine dair bir sanayi tercihi olarak da okunuyor.
Lityum-iyon bataryaların yanı sıra lityum birincil piller, cıvasız birincil piller, nikel-metal hidrit bataryalar ve vanadyum redoks akış bataryaları da %2 tüketim vergisine tabi tutuldu. Oran 1 Eylül 2027'de %4'e yükselecek. Fotovoltaik hücreler için ise 1 Nisan 2027'de %2 ve 1 Nisan 2028'de %4 vergi öngörülüyor. Çin, bataryalara tüketim vergisini 2015'te enerji tasarrufu ve çevre koruma gerekçesiyle getirmiş ve lityum-iyon dahil bir grup bataryayı muaf tutmuştu. Yeni düzenleme bu dengeyi değiştiriyor. Ana akım haline gelen lityum-iyon vergi ödemeye başlarken, ticarileşme aşamasındaki sodyum-iyon ve katı hal teknolojileri koşullu muafiyet kapsamına alınıyor. Yakıt hücrelerinin muafiyeti ise sürüyor.
Muafiyet kendiliğinden uygulanmıyor. Duyuruya göre vergi indirimi veya muafiyetten yararlanacak ürünlerin ilgili ulusal standarda uyması gerekiyor. Vergi mükellefleri, ilk muafiyet başvurusundan önce yetkili bir test kuruluşundan ürünün standarda uygun olduğunu gösteren rapor almak zorunda. Katı hal kavramı da dar tutuldu. Devlet Vergi İdaresi'nin soru-cevap açıklamasına göre katı hal batarya, iyonların yalnızca katı elektrolit üzerinden taşındığı bataryayı ifade ediyor. Sıvı ve katı elektrolidi birlikte kullanan yarı katı bataryalar bu tanımın dışında kalıyor ve muafiyetten yararlanamıyor.
Sodyum-iyon tarafında ticari araç ve depolama uygulamaları da ilerliyor. HiNa Battery, 14 Ekim'de Wuhan'ın Jiangxia ilçesiyle yıllık 10 GWh kapasiteli bir sodyum-iyon üretim üssü için anlaşma imzaladı. İlk faz 3 GWh olarak planlanıyor ve inşaatın 2027 başında başlaması, ilk üretimin 2027 sonundan önce gerçekleşmesi bekleniyor. Ağır ticari araçlarda ise FAW Jiefang ile HiNa, vergi duyurusundan önce 18 Haziran 2026'da ortak bir test sonucu açıkladı. Şirketlerin bildirdiğine göre 339 kWh kapasiteli sodyum-iyon paketi taşıyan elektrikli bir çekici, yaklaşık yedi ay süren ve 15 bin kilometreyi aşan testlerde eksi 40°C'de kullanılabilir kapasitesinin %90'ından fazlasını korudu.
Standart cephesinde de adımlar atılıyor. 28 Ağustos 2026'da yayımlanan GB/T 48072-2026 standardı, enerji depolama sistemlerinde kullanılan sodyum-iyon hücre ve bataryalar için güvenlik gerekliliklerini belirliyor ve 1 Mart 2027'de yürürlüğe giriyor. Bu standart sabit depolamayı kapsıyor ancak vergi muafiyetine doğrudan dayanak oluşturan bir düzenleme değil.
Muafiyet, sodyum-iyona 2028 sonuna kadar geçici bir vergi avantajı sağlıyor, ancak üretim maliyetinin lityum demir fosfat (LFP) bataryalardan düşük olduğunu kanıtlamıyor. CarNewsChina'nın değerlendirmesine göre lityum fiyatlarındaki düşüş, sodyum-iyonun LFP karşısındaki olası maliyet avantajını daraltmış durumda. Sodyum-iyonun anodunda kullanılan sert karbonun işlenmesi ek maliyet ve karmaşıklık getiriyor. Enerji yoğunluğunun daha düşük olması, aynı enerji için daha büyük ya da daha ağır paketler gerektirebiliyor. Bu nedenle teknolojinin ticari başarısı, düşük sıcaklık performansının öne çıktığı ve ağırlığın daha az kritik olduğu uygulamalara bağlı görünüyor. Bu uygulamalar sabit depolama, ticari araçlar ve soğuk iklimler olarak sıralanıyor.
Türkiye'ye doğrudan Çin'den ihraç edilen bataryalar bu tüketim vergisinden muaf. İhracatçı, bataryayı vergisi ödenmiş olarak başka bir üreticiden satın aldıysa, ödenen vergi kendisine iade ediliyor. Dolayısıyla Türkiye'ye gelen hücre, batarya paketi ve depolama bataryalarının fiyatında bu vergi yer almamalı. Bir istisna bulunuyor. Batarya bir elektrikli araca takılıp araç olarak ihraç edilirse, bataryanın ödediği tüketim vergisi iade edilmiyor ve bu tutar Çin'den gelen elektrikli araçların maliyetinde kalıyor.
Fiyatı asıl etkileyebilecek kalemin KDV ihracat iadesi olduğu belirtiliyor. Bu oran Nisan 2026'da %9'dan %6'ya indirildi ve 1 Ocak 2027'de tamamen kaldırılacak. Değişikliğin fiyatlara ne ölçüde yansıyacağı üreticilere ve pazar koşullarına bağlı. Çin'deki vergi farkı ve standartlaşma adımları ise sodyum-iyon teknolojisinin daha yakından izlenmesi için yeni bir gerekçe oluşturuyor.