ABD'de kayıtlara geçen en büyük cyclosporiasis salgını dokuz eyalete yayıldı ve yaklaşık 2.000 kişiyi etkiledi. Centers for Disease Control and Prevention (CDC), vaka sayısının gerçekte çok daha yüksek olabileceğini belirtiyor; çünkü birçok kişi sürekli sulu ishal gibi belirtileri evde atlatıp hiç doktora başvurmuyor. Eski federal gıda güvenliği yetkilileri, olayı ABD tarihindeki en büyük bilinen cyclosporiasis salgını olarak değerştirirken, Trump yönetiminin kriz yönetimini ve kamuoyuna bilgi aktarımındaki düzensizliği eleştiriyor.
Food and Drug Administration (FDA), 17 Temmuz'da Taylor Farms için Meksika'da yetiştirilen kıyılmış iceberg marulda cyclospora tespit edildiğini duyurdu. Şirket aynı gün gönüllü geri çağırma kararı aldı. İki gün sonra FDA açıklamasını geri çekti: test hatalı pozitif çıkmıştı ve soruşturma sürüyordu. Wall Street Journal'ın haberine göre Taylor Farms temsilcileri, ürünlerin geri çağrılmasından önce FDA'dan ek süre istemişti. Taylor Farms ise orta Meksika'dan gelen iceberg marul ürünlerini aşırı tedbir amacıyla geri çağırdığını ve bağımsız uzmanlarla gıda güvenliği protokollerini gözden geçirmeye başladığını bildirdi. Salgının kesin kaynağı hâlâ belirsizliğini koruyor.
CDC'nin verilerine göre salgın başlangıçta Orta Batı'daki beş eyalette sınırlıydı. Dört eyaletin daha eklenmesiyle etkilenen bölge sayısı dokuza ulaştı. Kurum ayrıca bu salgınla bağlantılı görünmeyen cyclosporiasis vakalarını da izliyor.
Cyclospora, salmonella ve E. coli gibi hayvanlarda yaşayan patojenlerden farklı bir yol izliyor: insan dışkısıyla kirlenmiş gıda veya su aracılığıyla yayılıyor. Bulaştığında şiddetli ishal ve diğer mide-bağırsak belirtilerine yol açıyor. Marul ve meyveler gibi yıkanması zor, yüzeyi pürüzlü ürünlerde uzun süre kalabiliyor. Geçmiş salgınlar kişniş, fesleğen, ahududu ve diğer meyvelerle bağlantılıydı. Pişirme işlemi paraziti tamamen öldürüyor.
Parazitin biyolojisi, salgının izini sürmeyi özellikle zorlaştırıyor. Cyclospora insan dışkısıyla atıldığında hemen bulaşıcı değil; bir ila iki hafta süren bir olgunlaşma sürecinden geçmesi gerekiyor. Bu süre dolmadan alındığında genellikle hastalığa yol açmadan vücuttan atılıyor. Olgunlaştıktan sonra alındığında ise mide-bağırsak rahatsızlığına neden oluyor. Parazitin doğada bulunduğu ama henüz bulaşıcı olmadığı bu zaman aralığı, halk sağlığı yetkililerinin salgının kaynağını belirlemesini geciktiriyor.
Kontaminasyonun başlıca yolları tarımsal su yönetimiyle bağlantılı. University of Delaware'de mikrobiyal gıda güvenliği profesörü olan Kalmia Kniel, taze ürünlerle ilişkili cyclospora salgınlarında suyun kritik bir rol oynadığını gördüklerini söyledi. Sulama suyunun atık suyla temas edip yeterince filtrelenmemesi, insan tüketimine yönelik ürünlerin kirlenmesine yol açabiliyor. Tufts University School of Medicine'den halk sağlığı profesörü Jeffrey Griffiths, tarım alanlarının hatalı sanitasyon sistemlerine yakın olması durumunda sel veya su akışının çapraz kontaminasyona neden olabileceğini belirtti. Benzer şekilde, bir çiftliğin belediye atık suyunu yeterli arıtmadan geçirmeden sulamada kullanması da cyclospora bulaşma riski taşıyor.
İklim değişikliği bu riskleri iki temel mekanizmayla büyütüyor. Daha sıcak hava, cyclospora oocystlerinin yani erken evre parazitlerin olgunlaşma sürecini hızlandırıyor; enfeksiyon vakaları da bu nedenle yaz aylarında yoğunlaşıyor. İklim değişikliği yazları daha sıcak ve daha uzun hale getirdikçe, parazitin bulaşıcı hale gelebileceği zaman penceresi de genişliyor. Öte yandan aşırı sıcaklar su döngüsünü bozarak nehirlerden, göllerden, topraktan ve bitkilerden nemi çekiyor. Kuraklık koşullarında tarım üreticileri, belediye ve ticari atık sular gibi geleneksel olmayan su kaynaklarını sulamada daha fazla kullanmaya yöneliyor. Kuraklık ve şiddetli yağış arasındaki döngü ise kuru toprağa yağmur düştüğünde daha fazla akışın, daha fazla partikül ve organizmayı araziye taşımasına yol açıyor.
Cyclospora gıda kaynaklı tek tehdit değil. U.S. Department of Agriculture (USDA), 2024'te ülkenin kışlık marulunun büyük bölümünün yetiştirildiği Arizona'nın Yuma County bölgesine odaklanan çok yıllı bir araştırma yayımladı. Araştırmacılar, yakındaki bir sığır besi alanından kalkan tozun E. coli bakterisini hava yoluyla taşıyıp çevredeki su ve toprağa bıraktığını tespit etti. Hukuki savunuculuk örgütü FarmSTAND'ın kıdemli avukatı Holly Bainbridge, bu tür çalışmaların federal hükümetin gıda sistemi üzerindeki düzenleyici denetiminde bir boşluğa işaret ettiğini, ancak hükümetin bu yönde henüz somut bir adım atmadığını söyledi. Bainbridge ayrıca tarımda şirketleşmenin ve özellikle hayvanların yoğun şekilde kapalı alanlarda tutulmasının salmonella ve E. coli salgınlarını daha olası hale getirdiğini ekledi. Nitekim FDA geçtiğimiz hafta salmonella bulaşmış olabilecek bir buçuk milyondan fazla yumurtanın geri çağrıldığını duyurdu; CDC'nin son verilerine göre 17 eyalette 98 kişi bu nedenle hastalandı.
Griffiths, iklim değişikliğinin rolünü tam olarak değerlendirmenin bazı zorlukları olduğunu kabul etmekle birlikte, eldeki verilerin iklim değişikliğinin bu süreçleri nasıl etkilediğine dair oldukça makul çıkarımlar yapmaya yeterli olduğunu vurguladı.
