Mercanlarla birlikte yaşayan bir damselfish türü, yaralı mercan dokusunun onarımını belirgin biçimde hızlandırıyor. Biology Letters dergisinde 8 Temmuz'da yayımlanan çalışma, yellowtail dascyllus (Dascyllus flavicaudus) adlı balığın Hint-Pasifik Okyanusu'nda yaygın bulunan Pocillopora spp. mercan cinsinin yaralarının kapanmasına yardımcı olduğunu belirledi.
Çalışmanın başyazarı ve University of California, Berkeley'de doktora öğrencisi olan Hayden Vega, bulguları şöyle değerlendirdi: "Şaşırtıcı bir biçimde, yara büyüdükçe iyileşmenin de o kadar hızlandığını gördük." Vega, Mongabay'e yaptığı açıklamada, "Stres altındaki türler arasındaki bu olumlu etkileşimler, ekosistemlerde bir dayanıklılık ağı oluşturuyor" dedi.
Vega'nın ekibi, Fransız Polinezyası'ndaki Mo'orea'dan aynı boyutta 72 mercan topladı. Mercanları küçük yara, büyük yara ve yara olmayan gruplara ayıran araştırmacılar, her grubun bir bölümünü damselfish ile, diğer bölümünü balıksız koşullarda laboratuvarda izledi. Araştırmacılar 21 gün boyunca yaralı mercanları günlük fotoğrafladı ve yenilenen doku miktarını ölçtü.
Sonuçlar belirgin fark gösterdi. Balığın bulunduğu ortamda küçük yaralar yüzde 38, büyük yaralar ise yüzde 55 daha hızlı iyileşti. Ekip ayrıca mercanların ince doku katmanlarında yaşayan simbiyotik alglerin fotosentez verimliliğini inceledi. Balık varken fotosentez verimliliği yara boyutundan bağımsız olarak sabit kaldı; balık yokken ise yara büyüdükçe verimlilik düştü. Vega'ya göre yüksek fotosentez verimliliği, alglerin mercan için daha fazla enerji üretmesini sağlarken ışık kaynaklı hasar riskini de azaltıyor.
Balığın iyileşmeyi hangi mekanizmayla hızlandırdığı henüz netleşmedi. Vega üç olasılık sıralıyor: damselfish dışkısının simbiyotik algler için azot ve fosfor sağlaması, balık hareketinin mercan çevresindeki su akışını artırarak besin ve oksijen alımını iyileştirmesi ve balığın yara temizliğine doğrudan katkıda bulunması.
Çalışmaya dahil olmayan University of Hawai'i'de deniz ekoloğu ve kıdemli araştırma bilimcisi Andrew Shantz, bulguların tropikal Pasifik, Hint Okyanusu ve Great Barrier Reef dahil farklı bölgelerdeki damselfish türlerine geniş biçimde uygulanabileceğini söyledi. Büyük yaraların küçüklerden daha hızlı iyileşmesinin geometriden kaynaklanabileceğini belirten Shantz, "Daha geniş çevreye sahip ince doku katmanı, küçük yaradan daha hızlı doluyor" dedi. Bir sonraki adımın, balığın yara iyileşmesini hangi mekanizmayla desteklediğini izotop tabanlı kimyasal izleyicilerle araştırmak olabileceğini ifade etti.
Shantz, mercanlara yönelik tehditler artarken çalışmanın tropik bölgelerdeki koruma ve deniz koruma alanı yönetimine de uygulanabileceğini vurguladı. "Koruma planları, mercanlar kadar bu balıkların yaşam alanlarını korumaya odaklanacak şekilde tasarlanabilir" dedi.
Damselfish türleri de giderek artan tehditlerle karşı karşıya. Parlak renkleri ve küçük boyutları nedeniyle akvaryum ticaretinde talep gören damselfish, her yıl akvaryumlar için toplanan 1.800'den fazla tür ve 20-30 milyon tropikal deniz balığı arasında yer alıyor. Hindistan'daki Central Marine Fisheries Research Institute'te damselfish kuluçkahanesini yöneten kıdemli bilim insanı Anikuttan KK, süs amaçlı kullanılan damselfish'lerin yaklaşık yüzde 90'ının doğadan yakalandığını belirtti. Yasak olmasına rağmen dinamit ve zehir gibi yıkıcı yöntemlerin kullanıldığını söyleyen Anikuttan, laboratuvar koşullarında üretimin mercanlara ve diğer deniz canlılarına verilen zararı önleyebileceğini ifade etti.
Hindistan Department of Science and Technology'de mercan resifi sağlığını inceleyen deniz biyoloğu Idrees Babu, yükselen okyanus sıcaklıkları ve okyanus asitlenmesinin mercan sağlığını azaltıp hastalıklara açık hale getirebileceğini söyledi. "Mercanlar yaralandığında yaraları yabancı algler veya patojenler tarafından ele geçirilebilir ve bu da iyileşmeyi zorlaştırır" diyen Babu, yarasını daha hızlı kapatan mercanın doğal ortamda diğer tehditlere daha az maruz kalacağını ekledi.
Mercanlar avlanma, kirlilik, kıyı gelişimi, turizm faaliyetleri ve balıkçı teknelerinin hareketi nedeniyle fiziksel olarak yaralanabiliyor. Daha önce 2022'de Global Change Biology'de yayımlanan bir çalışma, damselfish'lerin yüksek su sıcaklıklarında mercanların ısı stresine dayanmasına yardımcı olduğunu göstermişti. Vega'nın ekibinin yeni bulguları, bu ilişkiye fiziksel yaralanma sonrası doku onarımı boyutunu ekliyor ve bilim insanları, ısınan okyanuslarda türler arası karşılıklı fayda ilişkilerinin daha derinlemesine incelenmesi gerektiğini savunuyor.