Doğu Grönland kıyılarındaki deniz buzu hızla eriyor ve dev balinalar daha önce buz nedeniyle giremedikleri sulara akın ediyor. Onlarca yıl süren bir araştırma, kambur, minke ve yüzgeçli balinaların yaz aylarında buzsuz kıyı sularında beslendiğini hem kayıt altına aldı hem de görüntüledi. Bu deniz memelileri tarihsel olarak bölgede bulunmuyordu; kıyı sularına buz nedeniyle giremiyorlardı. İklim değişikliği denizi ısıttıkça ve buzu erittikçe balinalar yeni koşullara uyum sağladı.
Değişimin boyutu çarpıcı. Gemi tabanlı araştırmalar 2006 yılına kadar bölgede tek bir kambur balina gözlemi kaydetmemişti. 2007'de yedi kambur balina görüldü ve 2024'e gelindiğinde gemi tabanlı gözlem sayısı 150'ye ulaştı. Araştırmacılar 2015 ve 2024 yazlarında Doğu Grönland kıyılarında balenli balinaların ilk sistematik hava araştırmalarını gerçekleştirdi. Bu verileri 15 uydu etiketli balinanın hareket kayıtları ve Inuit avcılarının tanıklıklarıyla birleştirerek bölgedeki dönüşümün boyutunu ortaya çıkardı.
Greenland Institute of Natural Resources'tan baş araştırmacı Prof Mads Peter Heide-Jørgensen, ortaya çıkan tabloyu "büyük bir ekolojik rejim kayması" olarak nitelendirdi ve bölgedeki değişimlerin "muhtemelen subarktik bölgede görebileceğimiz en radikal değişimler" olduğunu söyledi. Bilim insanları bu gelişmeyi mevsimsel Arktik "beslenme çılgınlıkları" olarak tanımlıyor.
2024 yazında Grönland Denizi'ni tahmini olarak 4.000 kambur balina, 6.000 yüzgeçli balina ve 6.000 minke balinası ziyaret etti. Bu kaymanın arkasında yükselen deniz sıcaklıkları ve besin bulunabilirliği yatıyor. Balinalar, Doğu Grönland'ın ısınan sularına göç eden balıklarla besleniyor. Araştırmacılar üç balina türünün bir yaz beslenme sezonunda en az 800.000 ton balık ve kril tüketeceğini tahmin ediyor.
Bu değişimin balina popülasyonlarında genel bir artışı mı yoksa başka bölgelerden bir yeniden dağılımı mı yansıttığı net değil. Diğer uzmanlar, çalışmanın Batı Grönland'dan hayvan akını olduğunu öne sürmesinden endişe duydu. Bu, bazı balinaların avlandığı Grönland'da hassas bir konu. Bilim insanları ise bulgularının bu "fırsatçı" balenli balinaların değişime uyum sağladığını ve hatta fayda görebileceğini gösterdiğini belirtti.
Ancak değişimden yararlanmayan türler de var. Prof Heide-Jørgensen, narval ve beyaz balina gibi diğer Arktik türlerin "şu anda zor durumda" olduğunu açıkladı. Bu hayvanlar diğer balinalarla habitat paylaşıyor ya da onlar tarafından yerlerinden ediliyor.
"Bazı türler için iklim değişikliği mutlaka bir sorun değil; yeni fırsatlar açıyor," dedi Prof Heide-Jørgensen, "ama diğer türler habitatlarını kaybediyor."
Çalışma, Frontiers in Marine Science dergisinde yayımlandı.
