22 Eylül'de kutlanan Dünya Gergedan Günü'nde Uganda, Mozambik, Hindistan ve Nepal'den gelen haberler, gergedanların neslini tükenmekten kurtarmaya yönelik çabaların meyvelerini vermeye başladığını gösteriyor. Dört ülkedeki yeniden yerleştirme programları popülasyon büyümesini ve ekosistem restorasyonunu birlikte gündeme getiriyor.
Uganda: Onlarca yıl sonra gergedanlar geri döndü
1983'te Uganda'da yaşayan son vahşi kuzeyli beyaz gergedan, boynuzu için avlanarak öldürüldü. Bugün kuzeyli beyaz gergedandan yalnızca iki dişi birey hayatta kaldığı için, ülkeye farklı bir alt tür olan güneyli beyaz gergedanlar taşınıyor. Son bir yıl içinde en az dört güneyli beyaz gergedan kuzey Uganda'daki Kidepo Valley National Park'a, bir o kadarı da Ajai Wildlife Reserve'e yerleştirildi.
Uganda Wildlife Authority'den veteriner uzman Robert Aruho, translokasyonun riskleri dağıtmaya yardımcı olduğunu belirtti: "Taşıma işlemi, tüm yumurtaları tek sepete koymamamızı sağlıyor ve riskleri azaltma fırsatları yaratıyor."
Mozambik: 'Sessiz park' canlanıyor
Onlarca yıl süren iç savaş nedeniyle yaban hayatı neredeyse yok olan Mozambik'in Zinave National Park'ı, "sessiz park" olarak anılıyordu. 2022'den bu yana parka 64 beyaz ve kara gergedan yerleştirildi. Eski savaş bölgesinde en az beş sağlıklı kara gergedan yavrusu dünyaya geldi.
Gergedanlar otlayıcı olarak çayır ekosistemini koruyor, diğer yaban hayatı için habitat yaratıyor ve yangın riskini azaltıyor. Peace Parks Foundation'dan Antony Alexander, gergedanların yokluğunda çimen seviyelerinin yükseldiğini ve bunun büyük bir yangın tehlikesi oluşturduğunu dile getirdi.
Hindistan: Manas National Park'ta 40 yavru doğdu
Hindistan'da yeniden yerleştirilen gergedanlar başarılı biçimde ürüyor. 2006-2021 arasında 42 Hint gergedanı Manas National Park'a taşındı ve araştırmacılar burada 40 yavru doğduğunu tespit etti. Kaçak avlanma tehdidi sürse de, doğumlar koruma uzmanları arasında popülasyonun geleceğine dair umut beslenmesine yol açtı.
Yaban hayatı biyoloğu Deba Kumar Dutta, "Üreme ve yavru doğumu, yeniden yerleştirilen gergedanların yeni ortamlarına iyi uyum sağladığının en önemli göstergeleri arasında" dedi.
Nepal: Popülasyon artıyor, habitat kalitesi sorgulanıyor
Nepal de Hint gergedanlarını Bardiya National Park dâhil yeni alanlara yerleştirdi. 2015-2021 arasında ülkenin gergedan popülasyonu %16.6 artarak 752 bireye ulaştı. Ancak bu başarı, bir uyarıyla geliyor.
Araştırmacılar, Bardiya'da yeniden yerleştirilen beş gergedanı GPS yakalarıyla takip etti. Hayvanların su ve daha kaliteli otlak ile çamur banyosu alanları arayışıyla beklenenden uzun mesafeler kat ettiği görüldü.
Gergedan araştırmacısı Balram Awasthi, "Koruma başarısı yalnızca popülasyon sayılarıyla değil, aynı zamanda bu popülasyonları destekleyen habitatların sağlığı ve dayanıklılığıyla da ölçülmeli" uyarısında bulundu.