Avrupa Birliği'nin (EU) deniz ve okyanus araştırmaları yürüten Copernicus Denizcilik Servisi'nin yayımladığı yeni Okyanusların Durumu Raporu, dünya denizlerine geçen yıl rekor düzeyde ısı aktarıldığını ortaya koyuyor. Buna göre okyanuslar, 23 zettajul ısıyı emdi. Bir zettajul 1 milyar trilyon joule'ye eşit; joule ise 1 watt'lık bir cihazı 1 saniye boyunca çalıştırmak için gereken enerjiyi tanımlıyor. Rapora göre bu ısı miktarı, insanlığın aynı yıl kullandığı toplam enerjinin yaklaşık 40 katına denk geliyor.
Okyanuslar bugüne kadar atmosfere salınan karbondioksitin yaklaşık üçte birini ve sera gazı kirliliğinin Dünya sisteminde hapsettiği ilave ısının yaklaşık yüzde 90'ını emdi. Termal enerjideki bu çarpıcı artış, deniz seviyelerinin yükselmesi ve okyanusların asitlenmesinin sürmesiyle aynı döneme denk geldi. Deniz seviyeleri 1999'dan bu yana yılda yaklaşık 3,8 milimetre yükselirken, 2012-2025 döneminde bu hız yılda 4,2 milimetreye çıktı. Küresel okyanuslar son 40 yılda yüzde 17 daha asidik hale geldi.
Raporu yayımlayan Mercator Ocean International'ın Genel Müdürü Pierre Bahurel, okyanusların gözle görülür biçimde dönüştüğüne dikkat çekti. Bahurel, "Okyanus gözlerimizin önünde dönüşüyor. Isınma, yükselen deniz seviyeleri ve ekosistemlerin bozulması, önemli ve uzun vadeli değişimin birbiriyle bağlantılı göstergeleridir" dedi.
Akdeniz ve Karadeniz küresel ortalamanın iki katı hızla ısınıyor
Avrupa'da Akdeniz ve Karadeniz, küresel ortalamanın iki katı hızla ısınıyor ve her iki denizde de rekor düzeyde sıcak hava dalgaları yaşandı. Bilim insanları, sıcaklıkların deniz yüzeyinin derinliklerine kadar ulaştığını ve bazı aşırı sıcaklık dönemlerinin bir aydan uzun sürdüğünü belirledi. Batı Akdeniz'de deniz seviyesindeki yükseliş belirgin biçimde hızlanırken, Doğu kesiminde artışlar daha düzensiz seyretti. Akdeniz'in tamamı her 10 yılda 0,32°C ısındı; bu durum son birkaç yılda deniz üzerindeki sıcak hava dalgalarının artmasına yol açtı.
Rapor, Batı Avrupa'nın yıkıcı derecede sıcak geçen yazın ardından alışılmadık derecede sıcak bir eylül yaşadığı bir dönemde yayımlandı. Geçen hafta İspanya ve Portekiz'in bazı bölgelerinde sıcaklıklar 40°C'ye ulaştı. Sıcak kıyı suları, geceleri normalde yaşanacak serinlemeyi engelleyerek karadaki sıcak hava dalgalarının şiddetini artırdı.
Bask bölgesi merkezli araştırma enstitüsü AZTI'de deniz ekoloğu olan Angel Borja, etkilerin birkaç yıldır görülmeye başlandığını ve kesinlikle artacağını belirterek toplumun sorunu küçümsediğini vurguladı. Borja, "Ancak toplumun bu sorunu küçümseme eğiliminde olduğu görülüyor. Örneğin, deniz seviyelerinin yükselmesi ile Akdeniz kıyılarını aşındıran aşırı hava olaylarının birleşmesi ciddi bir sorun. Buna rağmen bazı insanlar, kaçınılmaz olarak yok olacak yerlerde yeniden yapılaşma konusunda ısrar ediyor" dedi.
Mercanlardan penguenlere ekosistem tahribatı
Rapor, sıcaklık artışının deniz yaşamında yol açtığı kapsamlı tahribatı da belgeledi. Ocak 2023 ile Eylül 2025 arasında dünya genelindeki mercan resiflerinin yüzde 84'ü, mercanların beyazlamasına yol açacak düzeyde sıcaklık stresi yaşadı. Son 30 yılda okyanusların yaklaşık yüzde 5'inde, besin zincirlerinin temelini oluşturan ve karbon akışlarını düzenleyen mikroskobik canlılar olan fitoplanktonların büyüme düzenlerinde kalıcı değişimler görüldü.
Antarktika'da ise 2022 yılında deniz buzunun rekor düzeyde azaldığı dönemlerde dört imparator penguen kolonisinde üreme tamamen başarısız oldu.