İnekten sağıldığı an doğal olarak sıcak olan süt, aslında öngörülebilir bir enerji kaynağı. Bu basit gözlemden yola çıkan İngiltere merkezli girişim Arkaya Energy, hava veya toprak yerine doğrudan taze sütten ısı çeken bir ısı pompası geliştirdi ve ürününü "süt kaynağı ısı pompası" olarak adlandırdı. Şirketin kurucusu Kumo Sharma, sütün "sağım gerçekleştiği her an öngörülebilir bir enerji kaynağı" olduğunu söylüyor.
Cihazın çalışma mantığı, süt üretiminin doğal gereksinimlerine dayanıyor. Sağılan sütü taze tutmak için 1.6°C'ye (35°F) kadar soğutan pompa, bu süreçte açığa çıkan ısıyı suya aktararak 92°C'ye (198°F) ulaştırıyor. Çiftçiler bu sıcak suyu meme uçları, süt tankları ve emme kapakları dahil ekipmanların temizliğinde kullanıyor. Sharma, sistemin soğutma ve ısıtma işlevlerini tek bir düzende birleştirdiğini belirtiyor ve ısıyı sütten suya taşıyan soğutucu akışkan gibi bazı teknik ayrıntıları paylaşmaktan kaçınıyor.
Bu teknolojiyi ilk benimseyenlerden biri, 1833'ten bu yana İngiltere'nin güneybatısında cheddar üreten Barber’s Farmhouse Cheesemakers oldu. Aile işletmesi, 2024'te Arkaya'nın yüksek verimli ısı pompalarını yedi sağım tesisinden üçüne kurdu. Sistem elektrik tüketimini yarıya indirerek işletmeye yılda yaklaşık 70.000 sterlin tasarruf sağlıyor; aynı zamanda yılda yaklaşık 66 ton karbon kirliliğini önlüyor.
Yedinci kuşak peynir üreticisi ve çiftlik yöneticisi Alfie Barber, bunun "büyük bir düşüş" olduğunu ifade ediyor. Sistemin geri ödeme süresi iki yıldan kısa. Alfie, "Oyunumuzda her kuruş önemli" diyor ve beş yıllık geri ödeme süresi olan yatırımların bile nadir bulunduğunu ekliyor. Babası ve çiftlik direktörü Chris Barber da "Enerji tasarrufu edebildiğimiz, giderleri düşürebildiğimiz ve karbon ayak izimizi küçültebildiğimizde harika bir duygu oluyor" diyor.
Barber’s Farmhouse Cheesemakers'in daha önce kullandığı sistem, İngiltere'de yıllarca altın standart kabul edilen bir buz bankı soğutma ve ısı geri kazanım düzeniydi. Sharma, bu sistemin tek başına yeterli sıcaklığa ulaşamadığını ve bir elektrik dirençli veya fosil yakıtlı kazanın ek desteğine ihtiyaç duyduğunu aktarıyor. Süt kaynağı ısı pompası ise "tüm bunları tek bir sistemde birleştiriyor".
Dört kişilik ekibe sahip Arkaya, 2024'te satışa başladığı ısı pompalarından bugüne 27 adet kurdu ve yıl sonuna kadar 34 adet daha kurmayı planlıyor. Şirket şu an için yaklaşık 7.000 süt çiftliğinin bulunduğu İngiltere pazarına odaklanıyor; üretim kapasitesini artırmayı ve kurulum ortağı ağını genişletmeyi hedefliyor. Royal Association of British Dairy Farmers'ın 2026 inovasyon ödülünü kazanan cihazın sektörde önemli bir oyuncu olması bekleniyor.
Sharma, Arkaya'nın önce İrlanda, ardından daha geniş Avrupa pazarına açılmayı planladığını söylüyor. ABD'nin de 2024'te yaklaşık 25.000 süt sürüsüne sahip olması nedeniyle gelecekte mantıklı bir hedef olabileceğini ekliyor.
Renewable Thermal Collaborative kıdemli direktörü Ruth Checknoff, sağım tesislerinin ısı pompaları için en iyi uygulamalardan biri olduğunu çünkü süt çiftçilerinin aynı anda ısıtma ve soğutma ihtiyacı bulunduğunu belirtiyor ve bunu "net bir fırsat" olarak nitelendiriyor. Checknoff'a göre GEA, Frick ve Tetra Pak gibi şirketler süt endüstrisi için endüstriyel ısı pompası ürünleri sunuyor; ancak bu teknolojiler fabrikalarda süt ürünlerini işleme yönünde çalışırken, sağım tesislerinin ihtiyaçlarına yönelik değil.
Cascade Energy'de endüstriyel ısı pompaları baş araştırma mühendisi olan Steve Koski, ABD'de tüm son su ısıtma adımlarını tek başına yapan bir ısı pompasına rastlamadığını belirtiyor. Avrupa'nın ısı pompası benimsenmesinde önde olmasını "daha ucuz doğal gazlarına sahip olmamalarına" bağlıyor. Koski'ye göre ABD'deki yeni sağım tesislerinin çoğunda maliyet tasarrufu sağlayan ısı geri kazanım sistemleri kuruluyor; ancak bu düzenekler yine de elektrik dirençli, propan veya daha az sıklıkla fosil gaz kullanan ek ısıtıcılara ihtiyaç duyuyor.
Barber ailesi ise kalan sağım tesislerini 2028'e kadar Arkaya'nın ısı pompalarına geçirmeyi planlıyor. Chris Barber, teknolojinin "süt endüstrimizin geleceği olabilir" düşüncesinde ve değerlendirmesi net: "Çalışıyor be."