Orta Afrika Cumhuriyeti çoğu zaman istikrarsızlıkla anılan bir ülke; ancak güneybatısında farklı bir tablo ortaya çıkıyor. Mart ayında Mongabay kurucusu Rhett Ayers Butler ile Mongabay Afrika program direktörü David Akana, Dzanga-Sangha National Park ve çevresinde araştırmacılar, koruma uzmanları, topluluk üyeleri ve park yetkilileriyle bir araya geldi. Elde edilen izlenimler, bölgeye ilişkin yaygın anlatımla örtüşmüyor.
Parkın kenarındaki Bayanga kasabasında ziyaretçi sayısında mütevazı bir artış gözleniyor. Parkın başlıca çekim noktalarını, orman fillerinin yoğun olarak toplandığı Dzanga Bai ile insan varlığına alıştırılmış ova gorili popülasyonu oluşturuyor. Yerel yetkililerin aktardığına göre 2025 yılında parkı yaklaşık 800 turist ziyaret etti; bu rakam küresel ölçekte küçük, bölge içinse anlamlı.
Dzanga-Sangha Protected Areas müdür yardımcısı Gervais Pamongui, "Bir büyüme var" dedi ve bu gelişmeyi hem alanın kendine özgü değerine hem de bölgede korunan göreli istikrara bağladı. Tur rehberi Léonce Madomi ise ülkenin güvensizlik konusundaki kötü şöhretini "hem doğru hem yanlış" olarak nitelendirdi ve Bayanga'nın başka yerlerde görülen kesintilerden büyük ölçüde uzak kaldığını vurguladı.
Canlanmanın somut yansımaları da var. Konaklama tesisleri daha istikrarlı bir iş hacmine ulaşmış; rehberler ve iz sürücüleri daha düzenli çalışma imkânı bulmuş. Bazı bölge sakinleri, elde edilen gelirin okul harçlarına ya da sağlık harcamalarına katkı sağladığını aktarıyor. Buna karşılık kazanımlar eşitsiz dağılıyor ve ölçek olarak sınırlı kalıyor. Turizm nüfusun yalnızca dar bir kesimine istihdam yaratırken, kötü yol koşulları ve gıda kıtlığı gibi temel kısıtlar varlığını sürdürüyor.
Topluluklar, park ve devlet kurumları arasında gelir paylaşımı düzenlemeleri yürürlükte. Park ve yönetim ortakları, sağlık tesisleri ile bir mobil klinik, kasabaya elektrik sağlayan bir güneş enerjisi santrali, bir insan hakları merkezi ve bir topluluk radyo istasyonu dahil olmak üzere çevredeki çeşitli hizmetleri destekliyor. Dzanga Bai'deki gözlem platformunun iyileştirilmesi için de planlar mevcut.
Bütün bu adımlara rağmen, yaban hayatı turizminin tek başına daha geniş bir yerel ekonomiyi ayakta tutup tutamayacağı henüz belli değil. Dzanga-Sangha, ekonomik fırsatların kısıtlı olduğu bölgelerde koruma çalışmalarının karşılaştığı zorluklara şimdilik kısmî bir cevap oluşturuyor. Park görünür faydalar yaratmış olsa da geleceği, bu kazanımların park sınırlarını aşıp daha geniş yerel ekonomiye yayılıp yayılamayacağına bağlı olacak.
