"Denizlerin Ormanı: Mercanlar Projesi" kapsamında yürütülen araştırmada, Gökçeada ile Yunanistan'ın Semadirek Adası arasında Türkiye kara sularında Ege Denizi'nin en büyük mercan ormanı keşfedildi. Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk, Türkiye İş Bankası'nın desteğiyle yürütülen çalışmada daha önce varlığı bilinmeyen bu ormana ulaştıklarını açıkladı.
Mercan toplulukları yaklaşık 70 metre derinlikte başlıyor ve 120 metreye kadar iniyor. Öztürk, kıyıdan yaklaşık 2 deniz mili açıkta başlayan ormanın 2 kilometreden daha uzun bir alana yayıldığını belirtti. İlk bulgular, mercan ormanının daha derin alanlara ve uluslararası sulara doğru uzanabileceğine işaret ediyor. Öztürk, sınırların henüz tam olarak belirlenemediğini ve 200-300 metre derinliğe kadar devam etme ihtimali bulunduğunu söyledi.
"Bu alan, büyük bir biyolojik çeşitliliğe ev sahipliği yapıyor. Aynı zamanda bölgede önemli miktarda kalsiyum karbonat birikimi bulunuyor. Ege Denizi'nde, daha önce ne Türkiye ne de Yunanistan kıyılarında bu büyüklükte bir mercan ormanı keşfedilmişti" diye konuşan Öztürk, bölgede su altı fay kırıkları ile su ve gaz çıkışlarının da gözlendiğini, bu özelliklerin mercan toplulukları ve kalsiyum karbonat birikimleriyle ilişkisini ortaya koymak için yeni çalışmalar yapılacağını ifade etti.
Keşfedilen mercanların sert mercanlardan farklı olarak "gorgon" adı verilen yumuşak mercan türlerinden oluştuğunu dile getiren Öztürk, bunlar arasında Akdeniz'de nadir görülen ve daha çok Batı Akdeniz'de yayılış gösteren türlerin de bulunduğunu söyledi. Türkiye'de daha önceki mercan çalışmalarının genellikle 30-40 metre, en fazla 50 metre derinlikte yürütüldüğünü hatırlatan Öztürk, "Bu büyüklükte ve kilometrelerce devam eden bir mercan ormanı, Türkiye denizlerinde daha önce bilinmiyordu. Bu sadece Türkiye için değil, Ege Denizi açısından da ilk keşif niteliğinde. Yunanistan kıyılarında da bu büyüklükte bir mercan ormanına ilişkin kayıt bulunmuyor" ifadelerini kullandı.
Orman, yumuşak mercanların yanı sıra balıklar ve çeşitli omurgasız canlılardan oluşan zengin bir ekosisteme ev sahipliği yapıyor. Öztürk, bu durumun Ege Denizi'ndeki biyolojik çeşitliliğin korunması açısından umut verici olduğunu ve alanın zaman içinde koruma altına alınması gerektiğini belirtti. Ancak bunun için öncelikle sınırların, derinliğin ve yayılım alanının tam olarak belirlenmesi gerekiyor. Öztürk ayrıca mercan topluluklarının sağlıklı durumda olduğunu, iklim değişikliğinin etkisine işaret edebilecek lezyon, doku kaybı veya ölüm belirtilerine rastlanmadığını kaydetti.
Araştırmalar "R/V TÜDAV-Maru" gemisiyle su altı robotları ve uzaktan kumandalı görüntüleme sistemleri kullanılarak yapıldı. İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Deniz ve İçsu Kaynakları Yönetimi Bölümü Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Onur Gönülal, mezofotik yani yarı karanlık kuşaktaki koralijen ve mercan topluluklarını incelediklerini, insanlı dalışın mümkün olmadığı bu derinliklerde uzaktan kumandalı su altı görüntüleme sistemlerinden yararlandıklarını anlattı.
"Su altı aracımızla yaklaşık 88 metre derinliğe indik. Daha sonraki çalışmalarda 98 metreye kadar ulaştık. Bu derinliklerdeki mercan ve koralijen topluluklarını ayrıntılı şekilde görüntüledik. Türkiye'nin en derin mercan kayıtları arasında yer alabilecek görüntüler elde ettik" diyen Gönülal, toplanan verilerin bölgedeki mercan topluluklarının yapısı, biyolojik çeşitliliği ve yayılım alanının belirlenmesine katkı sağlayacağını sözlerine ekledi.
TÜDAV bünyesindeki altı kişilik bilim ekibinin gerçekleştirdiği keşfin ardından araştırmalar eylül ve ekim aylarında sürecek. Öztürk, geminin halen bölgede çalıştığını ve mercan ormanının daha derin kesimlerinin incelenmesi gerektiğini belirtti. Bu keşfin bir anda ortaya çıkmadığını vurgulayan Öztürk, "Mercan ormanları konusunda yaklaşık 10 yıllık birikimimiz var. Bu alanda lisansüstü öğrenciler yetiştirdik ve çok sayıda bilimsel çalışma gerçekleştirdik. Teknolojiye yapılan yatırımlar ve uzun yıllara dayanan deneyim, bu keşfe ulaşmamızı sağladı" şeklinde konuştu.
