Ekvador Amazonu'ndaki Aguarico Nehri kıyısında, kendilerine "Tari Nomiowa'i" — yani "kaplumbağa kadınları" adını veren yedi Siekopai kadını, nesli tehdit altındaki charapa kaplumbağası (Podocnemis unifilis) için bir koruma programı yürütüyor. Mongabay Latam'dan Astrid Arellano'nun haberine göre, grup geleneksel bilgi ile modern saha verisi toplama aracını bir arada kullanıyor.
Charapa kaplumbağası, sarı benekli Amazon nehir kaplumbağası olarak da biliniyor ve IUCN tarafından hassas kategoride listelenmiş durumda. Türün popülasyonları, yetişkin kaplumbağaların avlanması, yuvalardan yumurta toplanması ve çöp, petrol, benzin kaynaklı kirlilik nedeniyle gerilemiş durumda. Buna ek olarak tekne trafiği nehir kıyılarını aşındırıyor; iklim değişikliği ise su seviyelerinin yükselmesine ve kaplumbağaların yuva yaptığı düzlüklerin sular altında kalmasına yol açıyor.
Kadınlar nehir kıyılarında devriye gezerek kaplumbağa izlerini ve yuvalarını arıyor. Buldukları yuvalardan yumurtaları özenle topluyor; bu beceriyi proje lideri ve Siekopai topluluğu önderi Janeth Piaguaje, babasından öğrendi. Piaguaje, babasının yumurtaları nasıl ele alacağını ve kaplumbağaların hangi tarihlerde, hangi aylarda yuva yaptığını nasıl göreceğini kendisine öğrettiğini belirtiyor.
Toplanan her yuvanın tarihini, saatini, konumunu ve yumurta sayısını Epicollect5 uygulamasıyla kaydeden grup, yumurtaları yırtıcılardan, taşkından ve kirlilikten korumak için bir kuluçka tesisine taşıyor. Yumurtalar açıldıktan sonra kadınlar, yavrulara bir ay boyunca bakıyor ve onlara manyok, tatlı patates ve taro yaprakları yediriyor.
Grubun titiz çalışması sonuç verdi. 2025-26 üreme sezonunda kadınlar 235 yumurta topladı ve bu yılın Mart ve Nisan aylarında 208 yavruyu Aguarico Nehri'ne başarıyla saldı. Salım etkinliğine yerel topluluğu ve okul çocuklarını da davet eden grup, atölyeler düzenledi. Piaguaje, bir kız çocuğunun "Onlara bakacağım, yumurtalara dokunmamalarını söyleyeceğim" dediğini anlatıyor.
Tari Nomiowa'i'nin çalışmasını besleyen güç, Siekopai kültürü ve kaplumbağaların görünür dünya ile ruhsal dünya arasında bir bağ olduğuna dair atasal inanç. Her kaplumbağanın, kaplumbağaların ruhsal şefi, annesi ve atasal koruyucusu olan Koouwajëo'nun korumasıyla yüzdüğüne inanılıyor. Piaguaje, "Koouwajëo'nun gurur duymasını istiyorum" diyor ve ekliyor: "Kaplumbağaları korurken yalnızca bir türe bakmıyoruz; nehir ruhlarına saygı gösteriyor, kültürümüzü güçlendiriyor ve topluluğumuz ile doğa arasındaki kutsal anlaşmayı sürdürüyoruz."
Piaguaje, nehirde bazen plastik ve çöp poşeti gördüklerini ve ölü hayvanların sürüklenerek geldiğini de ifade ediyor. Tümünü kontrol edemediklerini, ancak çalıştıkları plajları temizlemek için önemli bir çaba gösterdiklerini vurguluyor.