Brezilya, Amazon'un kuzeydoğusundaki Xingu Nehri üzerinde kurulu Belo Monte hidroelektrik santrali için çevresel su akışı kuralını geçici olarak esnetti. Karar, El Niño'nun bölgede yine aşırı kuraklık yaratması beklentisiyle alındı.
Geçici önlem çerçevesinde santralin işletmecisi Norte Energia, 119 kilometrekarelik (46 mil kare) ara rezervuarın minimum akışını 300 metreküp/saniyeden (10.600 fit küp/saniye) 100 metreküp/saniyeye (3.530 fit küp/saniye) indirebilecek. Şirket kademeli azaltmaya başladı ve uygulama 30 Kasım'a kadar sürecek.
Düzenleyiciler, değişikliğin hem elektrik üretimini hem de Xingu Nehri'nin büyük kıvrımı olan Volta Grande do Xingu'daki su akışını korumaya imkân tanıdığını belirtti. Yerli ve nehir kıyısı toplulukları balıkçılık, ulaşım ve günlük yaşam için bu nehre bağımlı.
Rezervuardaki akışın azalması ise su kalitesinin bozulması riskini artırıyor; bu durum nehrin aşağı kesimlerinde hem sucul yaşamı hem de insanları etkileyebilir. University of São Paulo yer bilimci André Oliveira Sawakuchi, telefonla yaptığı değerlendirmede "Daha kötü bir seçenek ile kötü bir seçenek arasında, kötü olanı seçtiler" dedi.
Norte Energia ise önlemin Volta Grande'ye gerekli akışı değiştirmeden bırakacağını savundu. Şirket ayrıca su kalitesini ve balık hareketlerini izleyip düzenleyici kurumlara raporlayacağını açıkladı. Brezilya'nın federal çevre ajansı IBAMA, e-postayla yaptığı açıklamada "Önemli sosyal ve çevresel etkiler beklenmiyor" ifadesini kullandı. Kuruma göre, önlem alınmasaydı Volta Grande do Xingu için belirlenen akış rejimini sürdürmek amacıyla Belo Monte'nin rezervuarlarının önemli ölçüde çekilmesi gerekecekti.
Norte Energia son üç yıldır her kurak mevsimde akışı azaltma izni talep etti. Düzenleyiciler talebi 2024'te ilk kez kuraklık acil durum önlemi olarak onayladı. Şirket 2025'te aynı talebi yineledi; ancak federal düzenleyiciler çevresel riskleri gerekçe göstererek reddetti. Bir başka El Niño'nun aşırı kuraklık koşulları yaratması öngörülürken önlem şimdi yeniden onaylandı.
Bu tür geçici çözümler, bölgedeki hidroelektrik santrallerin önümüzdeki on yıllarda üretim kapasitelerinin %40'ına kadarını kaybedebileceği uyarısında bulunan yakın tarihli bir hükümet raporunun da işaret ettiği daha büyük sorunu gözler önüne seriyor.
Sawakuchi, Amazon'un en büyük hidroelektrik santrali olan Belo Monte projesinin, iklim değişikliği ve ormansızlaşmayı hesaba katan öngörülen nehir akışları yerine 1950'lere dayanan tarihsel nehir akışlarıyla tasarlandığını söyledi. Sawakuchi'ye göre Xingu'da su mevcudiyetini azaltan iki faktör var: Son birkaç on yılda havzadaki ormansızlaşma ve iklim değişikliğiyle ilişkili olabilecek daha uzun süreli, daha yoğun kuraklıklar. Sawakuchi, "Proje bunu düşünerek tasarlanmadı, bu yüzden durumun daha da kötüleşmesi muhtemel" diye konuştu.
