Endonezya'nın Borneo ve Sumatra adalarında temmuzda başlayan ana kuraklık dönemi, güçlü El Niño nedeniyle ekim ayının ötesine uzayabilir. Karbonca zengin turba topraklarında yayılan yangınlar hem insan hem de yaban hayatı için riskleri artırıyor. Nusantara Atlas adlı kâr amacı gütmeyen kuruluşun geliştirdiği FireWatch uydu izleme platformu, 8 Eylül'e kadar kaydedilen yangın sıcak noktası sayısının, Endonezya'nın en şiddetli yangın yıllarından biri olan 2019'un aynı dönemini aştığını gösterdi.
Güney Kalimantan il sağlık departmanı verilerine göre, 12 Temmuz-15 Ağustos arasında yaklaşık 4,4 milyon nüfuslu ilde 36.196 akut solunum yolu enfeksiyonu vakası saptandı. Sağlık departmanı başkanı Diauddin, çocuklar, yaşlılar, hamileler ile akciğer ve kalp hastalığı olanların daha fazla dikkat gerektirdiğini belirtti. Diauddin, solunum yolu enfeksiyonları ile yangınlar arasındaki bağın henüz kesin olarak kurulamadığını da ekledi.
Pengayuan köyünde yaşayan Siti Sarah, 18 Ağustos'ta köyüne yaklaşan yangının alevlerinin 100 metre (330 feet) mesafeye ulaştığını anlattı. "Alevler birdenbire oradaydı — öylesine hızlı büyüdü" dedi ve tahta parçasıyla yangını söndürmeye yardım ettiğini ifade etti. Duman kapı altından ve pencerelerden sızarak çocukluğundan beri astım teşhisi olan Siti'yi baş döndürdü, nefes darlığına sürükledi. "Çoğu zaman yatamıyorum bile" dedi Siti. "Nefes darlığından sadece oturabiliyorum — özellikle geceler gerçekten soğuk olduğunda."
Siti'nin eşi, üç çocuğu ve babası da hastalandı; sağlık çalışanları aileye tedavi için geldiğinde evin içi öksürük sesleriyle yankılandı. "Bunun tekrar olmasını nasıl önleyebiliriz? Hükümet bu konuyu ciddiye almalı" dedi.
Pemurus Dalam köyünde yaşayan 29 yaşındaki Raina'nın oğlu Muhammad Raihan (5), temmuzda öksürmeye başladı ve üç hafta boyunca iyileşmedi. Raina, 3 Eylül'de "Hava çok sıcaktı ve okula ilk gidişiydi, belki yorgunluktan hastalığı kötüleşti" dedi. Raihan ateşe yükseldi ve ağustos ayının son pazar günü bütün gece kustu. Raina üç gün boyunca oğluna evde baktıktan sonra 2 Eylül'de onu Banjarmasin'deki bir hastaneye yetiştirdi; doktorlar zamanında pnömoni teşhisi koydu.
Lambung Mangkurat University Tıp Fakültesi Dekanı Syamsul Arifin, yangın dumanındaki partiküllerin burun kılları tarafından tutulamayacak kadar ince olduğunu ve alveollere, oradan da kana kadar ulaştığını açıkladı. "Sistemik inflamasyona ve çeşitli organ bozukluklarına yol açıyor. Akut solunum yolu enfeksiyonu, orman ve arazi yangınları sırasında en sık bildirilen hastalıktır" dedi.
Son on yıllarda Borneo'nun turba toprakları, artan palmiye yağı talebini karşılamak için palmiye yağı plantasyonlarına dönüştürülmek üzere kurutuldu. Arazi temizlemede ucuz bir yöntem olarak kullanılan ateş, El Niño'nun kuruttuğu turba topraklarında hızla kontrolden çıkabiliyor. Batı Borneo'da hayvan kurtarma ekipleri, yangınlar nedeniyle mahsur kalan orangutanları kurtarmak için seferber oldu; duman adadaki kasaba ve köyleri sararak günlük yaşamı altüst ediyor.
Güneydoğu rüzgârları yangın dumanını Endonezya sınırlarının ötesine taşıyarak Malezya ve Singapur'a ulaştırdı. Her iki ülke hükümeti de vatandaşları için sağlık uyarıları yayımladı.
2015 yılındaki Güneydoğu Asya yangın felaketinde de güçlü bir El Niño ve pozitif Hint Okyanusu Dipolü etkili olmuştu. O dönemde Endonezya'nın yangınlardan kaynaklanan karbondioksit emisyonları, bazı günlerde tüm ABD ekonomisinin emisyonlarını aştı; Endonezya, Malezya ve Singapur genelinde 100.000'den fazla erken ölümle ilişkilendirildiği tahmin edildi.
Pnömoni, dünya çapında 5 yaş altı çocuklarda bulaşıcı hastalıklardan ölüme yol açan birinci neden ve her yıl 700.000'den fazla bebeğin hayatını kaybetmesine neden oluyor. UNICEF, yaban yangını dumanını çocuk sağlığını tehdit eden hava kirliliği kaynakları arasında sayıyor; 2018 tahminine göre Endonezya'da her yıl yaklaşık 19.000 çocuk önlenebilir pnömoni nedeniyle hayatını kaybediyor.
Raina, oğlunu kurtarmak için cepten milyonlarca rupiyi, yani yüzlerce doları sağlık harcamalarına ayırdığını ve dumandan travmatize olduğunu belirtti. "Hükümet, her yıl tekrarlanan bu yangınları önlemenin bir yolunu bulmalı" dedi.