Virginia Casper 75 yaşına geldiğinde, emeklilik birikimlerini fosil yakıtlardan çıkarmak için harcadığı çabaları neredeyse bırakmak üzereydi. Sosyal açıdan sorumlu bir şirket olarak gördüğü TIAA'nın (Teachers Retirement and Annuity Association) en az 78 milyar dolarını kömür, petrol ve gazda tuttuğunu öğrenince büyük bir şaşkınlık yaşadı. Şirketin "Social Choice" ve "ESG" adını taşıyan fonları bile parasını ConocoPhillips ve Halliburton gibi fosil yakıt devlerine yönlendiriyordu.
TIAA bu tabloda yalnız değil. Çalışanların %75'i sürdürülebilir emeklilik seçenekleri talep etmesine karşın, Vanguard, Blackrock ve Fidelity dahil tüm büyük emeklilik sağlayıcıları birikimleri fosil yakıtlara yatırmaya devam ediyor. Bu durum finansal açıdan da mantıksız: Fosil yakıt şirketleri 10 yılı aşkın süredir piyasanın altında performans gösterdi. Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve ABD'nin İran'a yönelik saldırılarının yarattığı birkaç büyük sıçrama dışında, büyük petrol hisseleri yüksek oynaklık sergiledi. Küresel ucuz yenilenebilir enerji talebi yükselirken, sektörün uzun vadeli görünümü karanlık.
Vermont'ta emekli üniversite eğitmeni Richard Butz, parasını TIAA'dan fosil yakıtsız yatırımlara taşımanın maliyetli olacağını düşünüyordu. Ancak kendisi ve eşi, akranlarından daha iyi getiri elde ettiklerini gördü. Butz, "Yalnızca hesaplarımız iyi performans göstermekle kalmadı; bu yola girdiğimizden bu yana birkaç resesyon sırasında, birçok arkadaşımızın yaşadığı gibi önemli değer kaybı yaşamadık" dedi ve ekledi: "Sosyal açıdan sorumlu hesapların mali şoklar sırasında diğerlerinden çok daha güvenli olduğunu bulduk."
Sorunun kaynağı: GICS sınıflandırması
Sorun şaşırtıcı biçimde spesifik bir detayda gizli. Her emeklilik planı, riski yönetmek için portföyü çeşitlendirme yasal yükümlülüğü taşıyor. Çoğu finans şirketi, GICS (Global Industry Classification Standard) sistemine güveniyor. Bu sistem, her hisseyi şirketin ana iş faaliyetine göre 11 büyük sektöre ayırıyor: Consumer Staples, Consumer Discretionary, Information Technology, Financials, Health Care, Communication Services, Industrials, Utilities, Materials, Real Estate ve Energy.
GICS, fosil yakıtların lehine desteyi sessizce düzenliyor. "Energy" kategorisi; "petrol, gaz, kömür ve tüketilebilir yakıtlar" ile "petrol ve gaz ekipman ve hizmetleri sunan şirketler"den oluşuyor. Yani "energy" fiilen fosil yakıtlar anlamına geliyor; yenilenebilir enerji bu kategoride yer almıyor. Rüzgâr türbini üreticileri genellikle "industrials" altında, güneş şirketleri ise "utilities" altında sınıflandırılıyor. Böylece emeklilik sağlayıcı, portföyü çeşitlendiriyor görünürken birikimleri fosil yakıtlara kilitliyor.
TIAA-Divest ve benzeri örgütlenmeler
2020'de kurulan TIAA-Divest, birikimlerini fosil yakıtlardan ve ormansızlaştırmadan çıkarmak isteyen binlerce çalışan ve emekliden destek topladı. 2022'de TIAA-Divest, CIEL (Center for International Environmental Law) ve IEEFA (Institute for Energy Economics and Financial Analysis) ile birlikte, TIAA'nın katılımcılarını yanılttığına ve PRI (Principles of Responsible Investment)'nin tüm temel ilkelerini ihlal ettiğine dair kanıtları ortaya koyan resmi bir şikâyet sundu. Şikâyetin tek sonucu, şirketin en kötü yeşilbademleme iddialarından bazılarını kaldırması oldu; fosil yakıtlarda ise bugüne kadar bir değişiklik yapmadı.
TIAA-Divest yalnız değil. Never Vanguard ve Blackrock's Big Problem girişimleri de öfkeli müşteri gruplarını mobilize ediyor.
Bireyler için fosil yakıtsız yollar
Emekliler, birikimlerini şu anda daha sorumlu alternatiflere taşıyabiliyor. Para taşıma cezası bulunmuyor ve başka bir emeklilik hesabına doğrudan transfer tüm süreci vergisiz tutuyor. Anüiteler ise sözleşmeye bağlı olarak taşınamayabiliyor; her anüite sözleşmesi kendine özgü olduğu için bir yatırım danışmanına başvurmak en güvenli yol.
Çalışanlar için durum daha karmaşık ama imkânsız değil. Önceki işverenden gelen emeklilik hesabı yeni bir fona devredilebiliyor. İşverenin aylık katkı eşleşmesinin ötesindeki ek katkılar bireye ait ve fosil yakıtsız fonlara yatırılabiliyor. Emeklilik planlarının yaklaşık yarısı, geniş yatırım yelpazesi sunan ve "brokerage window" adı verilen kendi yönlendirme aracısını içeriyor; bu seçenek varsa, mevcut bakiyeler bu pencere içinde fosil yakıtsız fonlara taşınabiliyor.
Doğru yatırım dağılımını bulmak için Fossil Free Funds kullanılabiliyor. As You Sow adlı kâr amacı gütmeyen kuruluşun düzenli güncellediği bu ücretsiz kaynak, ortak fonları ve ETF'leri fosil yakıt maruziyetine göre notlandırıyor. Fonların getiri oranları ise Fidelity'nin "Mutual Funds Research" sayfası veya Vanguard'ın "Compare ETFS and Mutual Funds" sayfası üzerinden karşılaştırılabiliyor.
Finansal danışman tutmak mümkünse, Sustainable Wealth Advisors kurucusu Harry Moran gibi fiduciary statüsündeki bir uzman seçilmesi tavsiye ediliyor; böylece danışman önerdiği fonlardan komisyon kazanmıyor. Çoğu danışman hane başına 100.000 veya 500.000 dolar minimum belirliyor; bazıları ise 5.000 dolardan başlayan tutarları kabul ediyor. Danışmanlar genellikle birikimlerin yıllık yüzdesini alıyor, saatlik sabit ücret alanlar da bulunuyor.
Virginia Casper, anüiteleri dışındaki emeklilik birikimlerini bu yıl fosil yakıtsız yatırımlara taşıdı. Yeterli kişi taşıma yaparsa, sistemin de değişebileceğini umuyor—örneğin 2023'te gayrimenkul, perakende ve ulaşım sektörlerinde yapılan büyük değişiklikleri yansıtacak şekilde GICS kodlarının güncellenmesi mümkün olabilir.
