Endonezya'da kontrolden çıkan orman yangınları, Borneo'da dünyanın en uzun süreli yaban maymunu araştırmalarından birinin yürütüldüğü Cabang Panti araştırma kampına yaklaşıyor. Alevler, Gunung Palung Ulusal Parkı'nda Cabang Panti'nin yaklaşık 4 mil kuzeyindeki uydusu Rangkong istasyonuna 200 metre kadar yaklaştı. Bilim insanları, müdahale edilmez veya geniş yangın kırıkları oluşturulmazsa alevlerin 20 gün içinde Cabang Panti'ye ulaşacağını hesaplıyor.
Parkta 2.500'den fazla Borneo orangutanının (Pongo pygmaeus) yaşadığı tahmin ediliyor; araştırma istasyonlarının doğrudan çevresinde yüzlerce orangutan bulunuyor. Üç orangutan türünün tamamı kritik tehlike altında. Boston University'den biyolojik antropolog Prof. Cheryl Knott, Cabang Panti'de 32 yıldır orangutan araştırmalarına liderlik ediyor. "Orangutanlar bu ormanlardan kaçıyor. Bu gerçekten korkunç" diyor.
Borneo orangutanlarını koruyan Endonezyalı sivil toplum örgütü Yayasan Palung'un araştırma direktörü Wahyu Susanto, sahadaki etkiyi doğrudan gözlemledi: "Uzun vadeli çalışma popülasyonumuzdan beş orangutanın yangından kaçarken gözlendiğini, bazılarının alevlere sadece birkaç metre mesafede olduğunu gördük. Bunlar yıllardır takip edip incelediğimiz bireyler."
Yangınlar çoğu durumda arazi temizlemek için bilinçli olarak başlatılıyor; adada her yıl uygulanan bir yöntem bu. Ancak eşine az rastlanır güçlü bir El Niño, koşulları ağırlaştırdı. Ekvatoral Pasifik Okyanusu'ndaki deniz yüzeyi sıcaklıklarının ısınmasıyla küresel hava modellerini bozan El Niño, ülke genelinde olağanüstü sıcak ve kuru bir tablo yarattı; yangınlar kolayca kontrolden çıktı. Batı Kalimantan eyaletinde bazı bölgeler aylardır neredeyse hiç yağış almıyor. Endonezyalı meteorologlar, güçlenen El Niño etkisiyle yoğun yangın sezonunun Ekim boyunca süreceğini öngörüyor.
Cabang Panti'de bilim insanları, aynı bireyleri doğumdan büyükanneye kadar izleyerek onlarca yıllık yaşam öyküsü verisi topladı. Sitede yürütülen araştırmalar, orangutanların sekiz yılda bir doğum yaptığını — tüm memeliler arasında en uzun üreme döngüsü — ortaya koydu. Knott, "Bu veritabanının uzun süreli ve ayrıntılı doğası eşsiz" diyor.
University of Michigan'dan antropolog Prof. Andrew Marshall, 2000'den 2020'ye kadar aynı sitede bir orangutan araştırma projesi yürüttü. Marshall, Cabang Panti'nin "Borneo'daki geriye kalan tek gerçekten ekolojik olarak bozulmamış alçak arazi tropikal yağmur ormanı parçalarından birini" koruduğunu belirtiyor. "Sürekli toplanan uzun vadeli saha verisi olmadan tropikal ekosistemlerin iklim değişikliğine nasıl uyum sağladığını veya zarar gördüğünü anlayamayız" diyor.
Rangkong istasyonunu kurtarmak için 40'tan fazla kişi — çoğu saha asistanı, personel ve yerel köylüler — gece gündüz yangınla mücadele ediyor. Ekip, istasyonun çevresindeki turbayı doyurmak için delikli bir hortum hattıyla doğaçlama bir yağmurlama sistemi ve bir yangın kırığı oluşturdu. Turba bataklığına sızmış bir yangın, yüzeydeki alevler söndükten sonra bile aylarca yer altında tütebilir; bu yüzden turbanın ıslak tutulması kritik bir savunma oluşturuyor.
Gunung Palung orangutan conservation programme'ın başkan yardımcısı Caitlin O'Connell, "Sorun herhangi bir yerel örgütün kapasitesini aştı" diyor ve "Büyük çaplı su bombardımanı ve deneyimli yangın söndürme ekiplerine ihtiyacımız var" diye ekliyor. O'Connell, "Sıcak noktalar her yerde" diyerek, aylarca sürecek kuru koşulların "yanmayacağını düşündüğümüz şeylerin tamamen yok olabileceği" anlamına gelebileceğini ifade ediyor.
Orangutanlar yalnız yaşayan hayvanlar olduğu için geniş yaşam alanlarına ve düşük popülasyon yoğunluğuna ihtiyaç duyuyor. Knott, "Hepsini ormandan geriye kalan bölümde bir araya getiremezsiniz" diyor ve araştırma istasyonu kurtarılsa bile orman yok olursa çalışmanın anlamını yitireceğini vurguluyor: "Orangutanların ormana ihtiyacı var. Geriye sadece bina kalırsa, orangutanlar ve onların yiyecekleri gittiğinde neyi araştıracağız? Ormansız yaşayamazlar."