Fransa ve İspanya, rekor sıcaklıkların kırıldığı bir yazda yüz binlerce dönüm alanı küle çeviren orman yangınlarıyla boğuşuyor. Bordeaux ve Madrid yakınlarındaki alevler şimdiden 300.000'den fazla kişinin tahliye edilmesine neden oldu. Yükselen duman sütunları yer yer "ateş bulutları" oluşturuyor; bu bulutlar şiddetli rüzgârlar ve yıldırımlar üreterek yangının daha da yayılmasına zemin hazırlıyor.
Batı Avrupa yıla yağışlı bir kışla girmişti. Ancak World Weather Attribution bilim insanları, "2026 yazının Avrupa'nın son yıllardaki en önemli sıcak hava dalgası ve kuraklık olaylarından biri olarak öne çıktığını" vurguluyor. Geçen ay Batı Avrupa'da kaydedilen en sıcak haziran yaşandı ve bu benzeri görülmemiş sıcak hava dalgası sırasında 10.000'den fazla erken ölüm rapor edildi.
European Centre for Medium-Range Weather Forecasts'in yangın tahmin koordinatörü Francesca Di Giuseppe, yağışlı kıştan kurak yaza yaşanan "sıçramayı" kilit etken olarak gösteriyor. Yağmurlu kış bitki örtüsünün gürleşmesini sağlarken, yaz başında gelen kuraklık bu taze büyümeyi tutuşmaya hazır çıraya dönüştürdü. Bilim insanları bu sert salınımı "hava kırbacı" (weather whiplash) olarak adlandırıyor. Aynı mekanizma geçen yıl Los Angeles'ı vuran yıkıcı yangınlarda da etkili olmuştu. Los Angeles, 2024'ün başında rekor yağış aldıktan sonra aylarca süren kurak bir dönemle karşılaşmış; bol miktardaki ot ve çalılar kuruyarak alev almaya hazır hale gelmişti.
Daha sıcak hava daha fazla nem tutuyor; bu durum hem kuraklığı hem de aşırı yağışları şiddetlendiriyor. Nature Reviews dergisinde geçen yıl yayımlanan bir makale, atmosferi gezegen ısındıkça büyüyen bir süngere benzetiyor. Büyüyen sünger bitkilerden, topraktan, göllerden ve nehirlerden daha fazla nem çekerek zeminde daha kuru koşullar yaratıyor. Süngerin dolması daha uzun sürdüğü için yağışlar arasındaki süre uzuyor; ancak boşaldığında çok daha fazla su bırakarak aşırı yağışlara yol açıyor.
Makalenin başyazarı, UCLA'de iklim bilimci olan Daniel Swain, hava kırbacının "ısınan bir Dünya'daki en evrensel küresel değişimlerden biri haline gelebileceğini" ifade ediyor.
Fransa ve İspanya'nın karşılaştığı bir başka zorlaştırıcı etken ise on yıllardır süren kırsal nüfus azalması. Çiftlikler terk edilip doğa tarafından geri alındıkça, Avrupa'da yangının denetimsizce ilerlemesine olanak tanıyan geniş ve kesintisiz orman ile çalılık alanlar oluşuyor. Bazı uzmanlar, kurumuş alt bitki örtüsünü temizlemek için kontrollü yakmalar yapılmasını ya da yaban atları, sığırlar ve diğer büyük otlayıcıların yeniden bölgeye sürülmesini öneriyor.
