Bir zamanlar koruma başarısının simgesi sayılan Doğu Pasifik gri balinaları (Eschrichtius robustus), hızlı bir popülasyon çöküşü yaşıyor. Public Employees for Environmental Responsibility (PEER) verilerine göre türün sayısı 2019'da yaklaşık 20,500 bireyken 2023'te 14,526'ya geriledi; bu, dört yılda tüm popülasyonun neredeyse %30'unun kaybedilmesi anlamına geliyor.
Gemi çarpışmaları ve ağlara dolanmalar da balina ölümlerine yol açıyor; ancak bilim insanları son dönemdeki ölümlerin büyük bölümünü iklim değişikliği ve balinaların beslendiği Arktik besin ağındaki bozulmalara bağlıyor. PEER, balinaların "açlıktan ölmeye başladıkları" izlenimi verdiğini belirtti.
Yaklaşık bir yüzyıl süren balina avcılığının ardından tür, 1973'te Endangered Species Act (ESA) kapsamındaki korumalar sayesinde toparlandı ve 1994'te listeden çıkarıldı. Yaşanan çöküşün ardından çevre örgütleri 2025'te NMFS'ye balinaları yeniden listeye alması için dilekçe verdi. Ajansın 12 aylık değerlendirmesini 24 Ağustos 2026'ya kadar yayımlaması gerekiyordu. Bunu yapmaması üzerine grup, ESA ihlali gerekçesiyle dava açma niyeti bildirdi.
Oasis Earth'ün kurucusu Rick Steiner, ABD Başkanı Donald Trump'a atıfta bulunarak yaptığı açıklamada, "Trump yönetimi, balinaları ESA kapsamında listelemek için Ağustos 2025'te verdiğimiz dilekçeyi yanıtlamayarak ülkenin temel çevre yasalarından biri olan ESA'yı bir kez daha ihlal etti" dedi. Steiner, "NOAA'nın kendi bilimi, gri balina popülasyonunun Arktik iklim değişikliği ve diğer tehditler nedeniyle ciddi tehlikede olduğunu gösteriyor ve hükümetin balinalara ESA'nın sağladığı tüm ek korumaları sağlaması artık zorunlu" ifadelerini kullandı.
NMFS'yi denetleyen National Oceanic and Atmospheric Administration'dan konuya ilişkin açıklama istendi. Sözcü Michael Milstein, e-posta ile gönderdiği yanıtta "Dava konuları hakkında yorum yapmamak politikamızdır" dedi.
International Marine Mammal Project'in yardımcı direktörü Mark J. Palmer ise gri balina popülasyonundaki ani çöküşün bir şok olduğunu belirterek, "Mevcut koşullar sürerse bu yıkıcı düşüş, 10 yıl gibi kısa bir sürede tüm popülasyonun kaybına yol açabilir. Türü listeye almak, gri balinalar için destek seferber etmekte önemli bir adımdır" dedi.
