Güney Afrika Constitutional Court'u 14 Ağustos'ta verdiği kararla Shell ve Impact Africa'nın Wild Coast açıklarındaki petrol arama haklarını geçersiz kıldı. Böylece şirketlerin bölgede fosil yakıt aramasının önü kesildi.
Sürecin kökeni 2014'e dayanıyor. Department of Mineral Resources and Energy, o yıl Impact Africa Limited'e Wild Coast'ta petrol ve gaz rezervi aramak üzere sismik araştırma yapma hakkı tanıdı. Impact Oil & Gas Limited'in iştiraki olan Impact Africa Limited, 2021'de bu arama haklarının %50 hissesini Shell'e devretti. Shell'in aynı yıl Eastern Cape eyaleti kıyı açıklarında 3D sismik araştırma yapma planını duyurmasının ardından Wild Coast toplulukları ve çevre örgütleri dava açtı.
Davacılar, yetkililerin etkilenen topluluklarla anlamlı istişarede bulunmadığını ileri sürdü. İddialara göre yetkililer; toplulukların ruhsal ve kültürel hakları ile geçim kaynaklarına olası zararları, deniz yaşamına yönelik tehditleri ve iklim değişikliği etkilerini de değerlendirmemişti.
Çoğunluk görüşünü yazan Yargıç Jody Kollapen, topluluk istişaresinin yalnızca prosedür gereği olmadığını vurguladı. Kollapen, istişarenin "kararlardan hayatı etkilenenlere masada bir yer vererek insan onurunu teyit eden bir süreç" olduğunu belirtti. Mahkeme, apartheid rejiminde el koyma politikalarının oynadığı "temel taşı rolünü" anımsatarak, Güney Afrika'nın doğal kaynaklarının yoğun biçimde tartışmalı olduğuna dikkat çekti. Kararda, kıyı topluluklarının çıkarımcı faaliyetler karşısında topraklarını, deniz kaynaklarını ve yaşam biçimlerini koruma mücadelelerinin iyi belgelenmiş olduğu ifade edildi.
Yargıçlar, International Court of Justice'nin iklim değişikliği bağlamında ülkelerin yükümlülüklerine ilişkin geçen yılki Danışma Görüşü'nü de karara dahil etti. Kollapen, "Kararlar, bilimsel bilgi, uluslararası taahhütler ve emisyonların bugünkü ve gelecek nesiller üzerinde öngörülebilir etkileri doğrultusunda, yüksek özen çerçevesinde alınmalıdır" ifadelerini kullandı.
Dava, son on yılda birden fazla Güney Afrika mahkemesinde görüldükten sonra ülkenin en yüksek mahkemesi olan Constitutional Court'a ulaştı.
Bölgedeki topluluklarla çalışan Güney Afrika sivil toplum kuruluşu Masifundise Development Trust'tan Carmen Mannarino, kararı balıkçı toplulukları için bir zafer olarak nitelendirdi. Mannarino, "Mahkeme, olası gelecekteki mali kazançlar uğruna kaynak aramanın, balıkçı topluluklarının anayasal olarak tanınan haklarıyla karşılaştırılamayacağını kabul etti" dedi.
Davacılar arasında yer alan sivil toplum örgütü Natural Justice avukatlarından Melissa Groenink ise kararın benzer davaları etkileyebileceğini belirtti. Groenink, "Bu, en üst mahkemenin topluluk ve çevre haklarını petrol ve gaz sömürümü bağlamında ele aldığı ilk kez" dedi.
Shell, yayımlanma saatine kadar yorum talebine yanıt vermedi.
