Himalayalar'ın dağ ormanlarına özgü bir sülüng türü olan monal, insan faaliyetlerinin yoğunlaşmasıyla hem yaşama alanını hem de iletişim biçimini değiştirmek zorunda kalıyor. Erkek kuşun belirgin yeşil, mavi ve bakır tüyleriyle dikkat çeken monal, Hindistan'ın Uttarakhand eyaletinin eyalet kuşu ve Nepal'in ulusal kuşu olarak Himalayalar'ın kültürel kimliğinde derin bir yer edinmiş durumda.
Uttarakhand merkezli araştırmacıların beş yıl boyunca yürüttüğü iki ayrı çalışma, altyapı gelişimi ve turizmin kuşun habitatını daralttığını, artan gürültünün ise iletişimini bozduğunu ortaya koydu. Her iki çalışmanın da baş araştırmacısı Dr Rajeev Lochan, monalın dar habitat aralığı nedeniyle kuzeybatı Himalayalar'da ekosistem sağlığının önemli bir göstergesi olduğunu vurguluyor: "Bu tür bu manzarada sorun yaşıyorsa, ekolojik bozulmalar diğer kuşları da etkiliyor olabilir."
İklim değişikliği habitatı yukarıya itiyor
İlk çalışma, iklim değişikliğinin 2100'e kadar Himalayan monalın Hindistan Himalayaları'ndaki uygun habitatını birden fazla iklim senaryosu altında küçülterek istikrarsızlaştıracağını öngörüyor. Araştırmacılar, Uttarakhand ve Himachal Pradesh eyaletlerindeki habitat kaymasını, IPCC'nin küresel iklim modelleri ve emisyon senaryolarını kullanarak modelledi.
Lochan, kuşların karların erimesi ve bitki örtüsünün büyümesiyle daha yüksek rakımlara çıktığını belirtiyor. Aynı zamanda alpin çayırlardaki doğal habitatlarının insanlar tarafından işgal edilmesi de onları yukarıya itiyor. Çalışma, mevsimsel göçün giderek zorlaşabileceğini ve popülasyonun birbirinden kopuk küçük ceplere dağılabileceğini uyarıyor. Bu durum gruplar arası üreme şansını azaltarak uzun vadeli gerileme veya yerel yok olma riskini artırıyor.
Gürültülü vadide ses tonu yükseliyor
Lochan, Dinesh Kumar Sharma ve Anand Kumar'ın Hemvati Nandan Bahuguna Garhwal University'de yürüttüğü ikinci çalışma, kuşun davranışsal değişimlerine odaklanıyor. Araştırmacılar, Uttarakhand'daki Kedarnath Musk Deer Sanctuary'deki iki vadide çalışma yaptılar: trafik ve ziyaretçi yoğunluğunun olduğu turistik Chopta ve büyük ölçüde sessiz olan Madmaheshwar.
Nisan 2023'ten itibaren bir yıl boyunca mikrofonlar ve pasif kayıt cihazlarıyla iki noktada 700'den fazla monal çağrısı kaydedildi. Araştırmacılar ses tonunu, çağrı süresini ve arka plan gürültü düzeylerini ölçtü. Gürültülü ortamdaki kuşlar, sessiz habitatlardakilere kıyasla belirgin şekilde daha yüksek tepe frekanslarına sahip çağrılar üretti. Chopta'daki monallar, trafik ve turist gürültüsünü aşmak için daha kısa süreli çağrılar da verdi.
Lochan, bunun kalıcı veya evrimsel bir değişim olmadığını, farklı akustik ortamlara yönelik davranışsal esnekliği yansıttığını belirtiyor. Kuş çağrıları doğal dünyanın en karmaşık sesli iletişim biçimlerinden biri ve önemli değişimler üreme başarısını etkileyebiliyor.
Daha hassas türler için uyarı
Himalayalar'da ekoloji ve iklim konularında çalışan çevre uygulayıcısı Vishal Singh, "Bu iki çalışma diğer daha savunmasız türler için yararlı bir uyarı veriyor — monal hem sesini hem adresini değiştirmek zorunda kalıyorsa, daha duyarlı türler nasıl tepki veriyor?" diyor.
FLAME University'de kamu politikası profesörü ve IPCC raporlarına katkıda bulunan Anjal Prakash ise durumu şöyle değerlendiriyor: "Bir tür turist trafiğinin üzerinde duyulmak için sesini yükseltmek ya da çayırlar kalabalıklaşınca daha yükseğe tırmanmak zorunda kaldığında, bu, insan baskısının Himalayalar'da yaşamın kurallarını yeniden yazdığını gösteriyor."
Lochan ve ekibi bu çalışmayı ön bir araştırma olarak değerlendiriyor ve kapsamını genişletmeyi umuyor. Araştırma, ekolojik sonuçlar konusunda kesin değildir ve daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyuluyor. Ancak her iki çalışma birlikte Himalayalar genelinde daha geniş bir ekolojik stresin sinyalini veriyor.
Prakash, "Monalı dinlerken, Himalayalar'ın alan, sessizlik ve özen istediğini duyuyoruz" diyor.