Birleşik Krallık'ta çiftçiler, on yılların en kurak ve en sıcak yetiştirme sezonlarından biriyle boğuşuyor. Normalin üzerinde geçen ilkbaharın ardından tekrarlanan sıcak hava dalgaları, kayıtların tutulmaya başlandığından bu yana en kötü hasadın yaşanabileceği tahminlerini beraberinde getirdi. Aşırı sıcaklık yalnızca üretim miktarını düşürmekle kalmıyor; ürünlerin fiziksel görünümünü de değiştiriyor.
Perakendeciler genellikle boyut, şekil ve renk yönünden katı kurallara uymayan meyve ve sebzeleri reddediyor. Ancak arzın daralması üzerine birçok market, rafları boş bırakma riskini almaktansa bu kuralları gevşetmeye başladı. Önümüzdeki haftalarda tüketiciler daha küçük, daha biçimsiz ya da alışılmadık renklerde sebzelerle karşılaşabilir. Satıcılar ve üreticiler, bu ürünlerin hâlâ yenilebilir olduğunu vurguluyor.
Sararan karnabaharlar ve daralan arz
Sıcaktan en çok etkilenen sebzelerden biri karnabahar. Normalde yapraklar tarafından güneş ışığından korunan baş kısımları, bu yıl daha fazla ışığa maruz kalarak beyaz yerine sarı renk alıyor. Sulama ihtiyacı yüksek olan karnabahar, su kıtlığından ötürü daha yavaş büyüyor.
Süpermarketlerin reddettiği fazla ürünleri satan abonelik şirketi Oddbox'ın kurucu ortağı Emilie Vanpoperingh, sararmanın "tamamen kozmetik bir kusur" olduğunu ve tadın aynı kaldığını söyledi. Vanpoperingh, geçen hafta süpermarketler için fazla koyu renkli olduğu gerekçesiyle 6.000 karnabahar başı aldıklarını belirtti. Üreticilerin su rezervlerinin tükendiğini ifade eden Vanpoperingh, karnabahar ve brokoliyi de içeren brassica ailesinin daha yavaş büyüdüğünü ve arzın daraldığını aktardı.
Vanpoperingh, perakendecilerin "en büyük kâbuslarının boş raflar" olduğunu, bu nedenle yakında "güneş yanığı" karnabaharları stoklamaya başlayabileceklerini ifade etti. Marketler, her zaman ürün bulunabilirliğini güvence altına almak istiyor.
Serada stres olan salatalıklar ve haşere zararı
Aşırı sıcak, seralarda yetiştirilen salatalıkların da şeklini bozuyor; bazıları spiral biçiminde kıvrılıyor. Vanpoperingh, yüksek dış sıcaklıkların seraları aşırı ısıtarak bitkileri strese soktuğunu ve sulama yapılsa bile bitkinin büyüyemediğini anlattı.
Worcestershire'da Sainsbury's, Aldi ve Co-op için pak choi yetiştiren çiftçi John Harper, bu yıl normalden daha fazla ürünü ıskartaya çıkardı. Sıcak ve kurak koşullarda gelişen pire böcekleri yapraklarda küçük delikler açıyor. Pestisit kullanımına getirilen kısıtlamalar nedeniyle Harper'ın tek savunması file örtüler. Harper, süpermarketlerin katı kozmetik kuralları nedeniyle "küçücük bir deliğin bitkiyi kullanılamaz hale getirebildiğini" söyledi. Ancak bazı marketlerin bu dönemde kuralları geçici olarak esnettiğini ve etkilenen pak choi'nin büyük çoğunluğunun hâlâ yenilebilir olduğunu belirtti.
Yumrulu patatesler ve israf endişesi
Cambridgeshire'da patates üreticisi Lucy Munns, sıcak havanın kök sebzenin büyümesini durdurarak, normalde süpermarketlerin ve balık-patates dükkânlarının kabul etmeyeceği tuhaf şekilli yumrulara yol açtığını söyledi. Sıcak dönemin ardından hava soğuduğunda ana patates yumrusu büyümek yerine "ucunda küçük bir yumru" çıkarıyor. Bu tür patatesleri kabul edecek alıcı bulmanın çok zor olduğunu ve bunun kendileri için büyük bir israf anlamına geldiğini anlatan Munns, "Bu kadar gıdayı çöpe atmak, dürüst olmak gerekirse, suç" dedi. Yumrulu ve biçimsiz patateslerin yenilmesinde hiçbir sakınca olmadığını, sadece soymanın zorlaştığını ekleyen Munns, "Sadece yumrulu kısmı kesip ayrıca soyun" diye konuştu.
Marketlerin esneyen kuralları ve ithalat baskısı
Sainsbury's, Tesco, Morrisons ve Waitrose gibi süpermarketler son yıllarda kusurlu sebzeler için özel ürün hatları oluşturdu. Waitrose'un ürün teknik müdürü Calum Kelly, zorlu hava koşullarında "israfı önlemek ve üreticilerimize daha fazla gelir sağlamak için temel sebzelerde boyut ve şekil yönergelerini esnettiklerini" söyledi. Kelly, kuraklığın sürmesi hâlinde fırın patateslerinin bu hasatta normalden biraz daha küçük olabileceğini, ancak tüm bu sebzelerin lezzetinin hâlâ harika olduğunu, sadece sıcak hava dalgasındaki insanlar gibi biraz daha az mükemmel göründüklerini belirtti.
Her boşluk bu yolla doldurulamıyor. British Retail Consortium gıda ve sürdürülebilirlik direktörü Andrew Opie, süpermarketlerin Birleşik Krallık arzı azaldıkça yurt dışından daha fazla gıda ithal ettiğini söyledi. Opie, perakendecilerin İngiliz çiftçilerini desteklemekle müşterilerin beklentilerini karşılamak arasında bir ikilem yaşadığını ifade etti. Bu zorlu dönemin sonbahara kadar sürebileceğini ve hatta kiraz gibi ürünleri de etkileyebileceğini aktardı.
İklim değişikliği ve gelecek
İngiliz yazları iklim değiştikçe daha sıcak ve daha kurak hale geliyor; bu tür sıcak hava dalgaları daha sık yaşanıyor. Bu da mevcut sezonun bir kerelik bir olay olmaktan çıkıp İngiliz tarımının düzenli olarak başa çıkmak zorunda kalacağı bir durumun önizlemesi olabileceği anlamına geliyor. Çiftçiler ya daha fazla israfı kabullenecek, ya daha iyi sulama ve su depolama sistemlerine yatırım yapacak ya da tüketicilere daha fazla biçimsiz ürün satmanın bir yolunu bulacak.
Patates üreticisi Munns, bu yıl süpermarket reyonlarında kusurlu sebze gören herkesin bunları satın almayı denemesi gerektiğini söyledi. Taze ürünler konusunda "biraz daha az seçici" olunmasını isteyen Munns, "Birleşik Krallık'ta fazla şımartıldık… Daha az şanslı ülkelerde böyle bir seçeneğimiz olmazdı" dedi.
