İngiltere sularında 40'tan fazla köpek balığı türü yaşıyor; küçük catshark'lardan derin su dogfish'lerine, göçmen blue shark'lardan dev basking shark'lara kadar geniş bir yelpaze mevcut. Buna karşın bilim insanları bu türlerin çoğu hakkında şaşırtıcı derecede az bilgiye sahip. University of Exeter'de doçent Dr Lucy Hawkes, meslektaşı Dr Matthew Witt ile birlikte yürüttüğü laboratuvarın, İngiltere'nin en hassas üç köpek balığı türünü incelemek üzere üç yıllık bir proje başlattığını söylüyor. Hawkes'in ekip arkadaşlarından deniz biyoloğu Dr Francesco Garzon, İngiltere'nin Avrupa'da köpek balığı gözlemlemek için en iyi yerlerden biri olduğunu vurguluyor.
Natural England, projeye yaklaşık 1 milyon sterlin fon sağladı. Marine Biological Association, Angling Trust ve 1953'e uzanan çevrimiçi av kayıtlarıyla bilinen Pat Smith Database ortak olarak projede yer alıyor. Ekip; porbeagle, tope (school shark olarak da bilinir) ve blue shark türlerinin nerede ve ne zaman beslendiğini, çiftleştiğini ve göç ettiğini araştıracak. Türlerin popülasyonlarının sayı ve dağılım açısından nasıl değiştiğini izlemek de çalışmanın kapsamında; bu veriler koruma çabalarının önceliklendirilmesine rehberlik edecek.
Hawkes, porbeagle'ı yavru bir büyük beyaz köpek balığına benzetiyor: "Sörfçüler bir tane görse çok korkabilir ama tehlikeli değiller. Bu heyecan verici hayvanlarla aynı suları paylaştığımız inanılmaz bir şey." İnsanların köpek balığı denince çoğu zaman geri çekildiğini belirten Hawkes, "Bilim insanları olarak 'Köpek balığı! Nerede? Görmeme izin verin!' diyen bizleriz. İnsanların bu güzel hayvanlar hakkındaki fikrini değiştirmeyi çok isterim. Onlar kesinlikle buraya ait" diyor.
İngiltere'de 3 milyon amatör balıkçı bulunuyor ve amatör köpek balığı avcılığı artık yakala-bırak esasına dayanıyor. Garzon, balıkçılık kulüplerinin eskiden ölü balığı tekneye alıp tartarak kayıt tuttuğunu, bugün ise birçok balıkçının sudaki canlı köpek balığının boyunu ölçüp bıraktığını anlatıyor. Pat Smith Database'e bildirilen avlar, kaptanları ve amatör balıkçıları yurttaş bilimciye dönüştürüyor. Garzon, "İngiltere'deki tüm köpek balığı araştırmacıları bir araya gelse aynı düzeyde kayıt oluşturamazdık. Balıkçı kayıtları köpek balığı popülasyonlarını anlamamıza yardımcı olan temel bir araç" diyor. Amatör balıkçıların koruma bilincine sahip olduğunu ve bazen dışlansalar da köpek balıklarını koruma konusunda bilim insanları kadar tutkulu olduklarını ekliyor. Hawkes, köpek balığı avcılarını kuş halkalama yapan kişilere benzetiyor: "Bu insanlar deniz ortamına karşı çok tutkulu; bu harika hayvanları yakından görmek için binlerce saat harcamak istiyorlar."
Projede iki farklı etiket türü kullanılacak. Her biri 1.500 sterlin değerindeki 40 etiket, balığın üzerinde yaklaşık 45 gün kalacak ve yakalanıp bırakılan köpek balıklarının ne kadar iyi hayatta kaldığını gösterecek. Hawkes, balıkçıların da balıklara zarar vermemek için bu konuda daha fazla bilgi edinmek istediğini belirtiyor. Ayrıca her biri yaklaşık 4.500 sterlin değerinde ve yaklaşık bir yıl dayanan 30 etiket daha kullanılacak. Garzon, bu etiketlerin köpek balığının izlediği rotayı, ne kadar derine daldığını ve ne kadar süreyle daldığını ortaya koyacağını söylüyor.
Etiketleme sırasında ekip, köpek balıklarından DNA örneği alacak. Garzon, bu sürecin yüzgeçten küçük bir deri parçası alınması ya da deriye pamuklu çubuk sürülmesiyle gerçekleştiğini anlatıyor. Bilim insanları bu örneklerle genetik bağlantı haritası oluşturmayı amaçlıyor. Garzon, "Bir Fransız blue shark'ının genetik olarak bir İngiliz blue shark'ına yakın akraba olup olmadığını çözebiliriz" diyor. Tope köpek balıklarının kuzey İskoçya'da çiftleşmek için büyük gruplar halinde toplandığını, blue shark'ların ise yalnız yaşayıp çiftleşme için toplanıp toplanmadığının henüz bilinmediğini ekliyor.
Bilim insanları İngiltere'nin güneybatısından kuzeydoğusuna kadar yüzlerce balıkçıyla yüz yüze atölyeler düzenleyecek ve görüşmeler yapacak. Ekip, bluefin tuna gibi pelajik türleri etiketlerken yıllar içinde balıkçılarla teknelerde vakit geçirerek karşılıklı güven geliştirdi. Hawkes, porbeagle'ların bluefin tuna gibi Atlantik'in yarısını aşmasının da mümkün olduğunu belirtiyor.
Garzon'a göre İngiltere köpek balıkları için en büyük tehditler doğrudan ticari avcılık ve tesadüfi yan av. Hawkes, etiketlerin köpek balıklarının yüksek yan av oranına sahip bir balıkçılığın yapıldığı sulara girdiğini göstermesi durumunda bunun koruma açısından önemli olacağını söylüyor: "Bu gerçekten köpek balıklarının bize ne söyleyeceğine bağlı."