19 Temmuz'da South Shields'deki Port of Tyne'da yaşanan gemi çarpışması, yaklaşık bir milyar plastik peletin sulara karışmasına neden oldu. Kampanyacılar denize dökülen miktarın 25 tona kadar çıkabileceğini tahmin ediyor. Çarpışmanın ardından Northumberland'daki Cambois'ten Wearside'daki Seaburn'e kadar uzanan sahillerde mercimek büyüklüğündeki peletler görüldü; bazı günlerde yığınlar sahil boyunca çorba kıvamında birikirken, bazı günlerde ise gönüllülerin diz çöküp kumun içinde peletleri araması gerekiyordu.
Kirliliğin boyutu bölge halkını hızla harekete geçirdi. Whitley Bay'de kitapçı işleten Alice Laverty, Tyne Nehri'nde yüzen milyonlarca peletin fotoğraflarını gördükten sonra akşam saatlerinde eline faraş ve fırça alıp sahile inen ilk kişilerden biri oldu. O gün sahilde tek başına çalışırken insanların şaşkınlıkla baktığını hatırlayan Laverty, "Ortada bir pelet perisi yok, bunun hemen temizlenmesi gerekiyor" diyor. Belediyeler peletlere dokunulmaması yönünde resmi uyarıda bulunsa da Laverty, gönüllülerin daha büyük bir amaç uğruna çalıştığını vurguluyor: "Uzman ekipman ve eğitimli personelle yürütülecek resmi bir müdahale zaman alır; sigorta ve sorumluluk endişeleri de temizlik operasyonlarını daha da geciktirebilir."
WhatsApp ve sosyal medya aracılığıyla örgütlenen daha geniş bir gönüllü ordusu, sabah ve akşam saatlerinde sahillerde toplanmaya başladı. Gönüllüler kumu eleklerden geçiriyor, yosunları silkeliyor ve sahili kareler çizerek bölüm bölüm temizliyor. Şu ana kadar 2 bine kadar kişi çalışmalara katıldı; pazar günü itibarıyla üç bin gönüllü saati kaydedilmiş ve yaklaşık 285 kilogram pelet toplanmıştı. Gönüllüler yalnızca kum elemiyor; onlarca kişi iskele brandasından pelet toplamak için file torbalar da dikiyor.
Nurdle olarak adlandırılan bu peletler, çoğu plastik ürünün üretiminde kullanılan disk biçimli küçük ham maddelerdir. Çevre örgütü Fidra, hayvanların bu peletleri kolayca yiyecek sanarak ölümcül sonuçlarla karşılaşabildiğine dikkat çekiyor. Kuruluşun geçen yıl yaptığı araştırmaya göre, Birleşik Krallık'taki özel bilimsel ilgi alanlarının %84'ünde plastik pelet tespit edildi; Fidra sorunu küresel boyutlu olarak nitelendiriyor.
Kuzeydoğu belediye başkanı Kim McGuinness, olayı bir "kirlilik acil durumu" olarak tanımladı ve gemi sahiplerinin temizlik maliyetine katkıda bulunmasını sağlayacağını açıkladı. Port of Tyne, HM Coastguard, Environment Agency, yerel yönetimler ve uzman yükleniciler, kazanın ardından koordineli çok kurumlu bir temizlik çabası yürütüyor.
Whitley Bay sahilde çalışan Cramlington'dan işletme akademisyeni Helen Charlton, "Burası bizim evimiz. Kuzeydoğu'da doğup büyüdüm ve bu bölgeyle, buradaki sanayi ve ticaretle gurur duyuyorum. Tyne'da deniz taşımacılığı olmasın demiyorum, kesinlikle olmalı. Ama ikisi bir arada var olabilmeli" dedi.
Whitley Bay'den yaşam ve iş koçu Lou Shackleton, peletlerin birden fazla tehlike yarattığına dikkat çekti: "Her şey birbirine bağlı. Balıkçılık yapanların balığın orada ve sağlıklı olmasına ihtiyacı var. Fokların balığa ihtiyacı var. Dün bir teknenin motoru peletler yüzünden bozuldu. Yaz tatili, denizde insanlar, oynayan çocuklar olacak. Beş yaşında bir oğlum var, 10 yıl sonra hâlâ sahilde pelet bulmasını istemiyorum."
Kullanıcı deneyimi tasarımcısı Amy Ash, gönüllüleri örgütlemek ve harekete geçirmek için bir web uygulaması geliştirdi. Sörf yapan, yüzen ve iki çocuk annesi olan Ash, "Bu şeylerin sahilde olması kesinlikle yıkıcı. Bunun unutulmasını gerçekten istemiyorum" dedi.
Pazartesi günü gönderilmesi planlanan bir açık mektup, eğitimli yerel ekiplerin yalnızca sahillerde değil, doğrudan nehirlerde de pelet temizliği yapmasına izin verilmesini talep edecek. Gönüllüler gelgitlere karşı yarışırken resmi müdahalenin hızlanmasını umut ediyor.
