Mother Nature Cambodia, 15 Temmuz 2026'da yayımladığı videoyla Kamboçya'nın deniz kumu ihracatını Singapur'a gizlice yeniden başlattığını ileri sürdü. Örgütün belgellediği görüntüler, ülkenin güneybatısındaki Koh Kong eyaletinin kıyı su yollarında büyük ölçekli tarama faaliyetlerini ortaya koyuyor.
Yasağın arka planında, Kamboçya nehirlerindeki çevresel tahribatın Singapur'un arazi ıslah projeleri için satılan kumla bağlantılı olduğunu ortaya çıkaran bir skandal yatıyor. 2017'de iki ülkenin ticaret kayıtları arasındaki devasa uçurum gündeme gelmişti: Kamboçya, 2007'den itibaren Singapur'a yaklaşık 16 milyon metrik ton kum ihraç ettiğini bildirirken, Singapur aynı dönemde Kamboçya'dan 72 milyon metrik ton kum ithal ettiğini kaydetmişti. Ministry of Mines and Energy sözcüsü bunun üzerine çevresel kaygıları gerekçe göstererek ihracata kalıcı yasak getirildiğini açıklamıştı.
Aktivistlerin son videosunda, Aralık 2024'ten bu yana Kamboçya'da tescilli ve Singapurlu yöneticiler tarafından yönetilen Catalyst Marine and Resources (Cambodia) şirketinin logolu mavnaları Koh Kong'un kıyı sularından deniz kumu tararken görülüyor. Mother Nature Cambodia aktivistleri bu mavnaları, büyük ölçüde Kamboçya donanmasının kontrolündeki Koh Kong Krao adası açıklarına demirlemiş iki büyük yük gemisine kadar izledi. Gemilere yerleştirilen takip cihazları, rotalarının Singapur olduğunu gösteriyor.
Grubun aktivistlerinden Lisa Mean, videoda Minister of Mines and Energy Keo Rattanak'a seslenerek şu soruyu yöneltti: "Birçok sorum var ama bugün Minister of Mines and Energy Keo Rattanak'a tek bir soru soracağım: Deniz kumu ihracatına getirilen 2017 yasağını ne zaman sessizce kaldırdınız?" Mean, Kamboçyalıları "Kamboçya'nın kum hırsızlığı" olarak nitelendirdiği uygulamanın derhal durdurulması talebine destek vermeye çağırdı.
Rattanak, Mongabay'ın Telegram ve bakanlığın resmi e-posta adresi üzerinden ilettiği yorum taleplerine yanıt vermedi. Ancak hükümete yakın Phnom Penh Post gazetesinin 17 Temmuz tarihli haberinde kum madenciliği politikalarını savundu. Operasyonların su yolu ulaşımı, altyapı geliştirme ve inşaat sektörü için hayati olduğunu belirten bakan, kum madenciliğinin çevresel etkilerine ilişkin kaygıları da kabul etti. Rattanak, "Halkın dile getirdiği endişeler, bakanlığın ve ilgili kurumların dikkate almaya devam etmesi gereken meşru kaygılardır" ifadelerini kullandı. Bakan röportajında ne Singapur'dan ne de kum ihracatından söz etti.
Singapore's Ministry of Trade and Industry sözcüsü Cheryl Lee Yen Yong'a yapılan telefon aramaları telesekretere düştü; bakanlığa e-posta ile gönderilen sorulara ise haberin yayımlandığı ana kadar yanıt gelmedi.
Mother Nature Cambodia, Koh Kong'da kum madenciliğine karşı uzun yıllardır mücadele veriyor. Eyalet genelindeki haliçlerde tarama faaliyetleri 2008'de başladığında yerel balıkçı topluluklarının geçim kaynakları büyük ölçüde yok olmuştu. Grubun üç üyesi, kum madenciliği teknelerine zarar vermekle tehdit ettikleri iddiasıyla 10 ay hapis yattı. Beş üye ise Temmuz 2024'te hükümete karşı komplo kurmak ve krala hakaret suçlamalarıyla altışar ila sekizer yıl hapis cezasına çarptırıldı. Bu suçlamalar, grubun Kamboçya'daki çevre suçlarını ifşa etme çalışmaları nedeniyle siyasi amaçlı bir misilleme olarak görülüyor. Mother Nature Cambodia Beşlisi olarak anılan aktivistler haberin yayımlandığı tarihte hâlâ cezaevinde bulunuyor.
Yasağın etkisi ise sınırlı kaldı. BM ticaret istatistikleri veri tabanı Comtrade'in rakamlarına göre, nehir ve deniz kumunu kapsayan kategoride Kamboçya'nın 2017-2025 yılları arasındaki ihracatı 755 milyon dolar değerine ulaştı. Bu dönemde Çin, Malezya, Tayland, Vietnam ve "diğer Asya ülkeleri"ne toplam 128 milyon metrik ton kum gönderildi.
