Kenya hükümetinin Victoria Gölü'nün doğu kıyısındaki Bondo'da 2.000-5.000 megavat kapasiteli nükleer santral inşa etme planı, 23 Eylül'de East African Court of Justice'e (EACJ) taşındı. Siaya County sakini ve insan hakları avukatı Dickens Ochieng, J. Henry and Company Advocates hukuk bürosu aracılığıyla başvuruda bulundu. Ochieng, mahkemeden iki konuda karar vermesini istiyor: Victoria Gölü'nde ekolojik ve çevresel riskler gözetildiğinde nükleer santral kurulup kurulmaması gerektiği ve projenin sınır ötesi çevresel etki değerlendirmesine tabi tutulup tutulmayacağı.
"Victoria Gölü yalnızca Kenya'nın meselesi değil" diyen Ochieng, gölü paylaşan ülkelerin görüşülüp görüşülmediğini sorguluyor: "Bu ülkelerle görüşülmüş mü, görüşüldüyse projeye onay vermişler mi? Görüşülmediyse önce danışılması gerekir." Avukat, gölün ve sularını boşaltan nehrin kirlenmesi halinde Nil Havzası'nın 11 ülkesinin etkilenebileceğine dikkat çekiyor.
Victoria Gölü, Kenya, Uganda ve Tanzanya arasında paylaşılan Afrika'nın en büyük tatlı su gölü. Üç ülkede yaklaşık 40 milyon kişi geçim kaynağı, gıda güvenliği ve içme suyu için göle bağlı yaşıyor. Gölün sularını boşaltan nehir kuzeye akarak Mısır'daki Nil Deltası'ndan Akdeniz'e dökülüyor; bu hat üzerinde milyonlarca kişi daha göl sistemine bağlı.
Ochieng'in öne sürdüğü bir başka gerekçe ise ulusal güvenlik. Ukrayna'da ve İran'da nükleer santrallere saldırıldığını anımsatan avukat, "Burada Al-Shabaab sorunu var; Kenya'daki tesislere saldırıyorlar" diyor ve mahkemenin Victoria Gölü'ne nükleer santral kurulmasının bölgesel bir güvenlik meselesi olup olmadığını belirlemesini istiyor.
Kenya'nın nükleer güç programı kapsamında 2023'te hazırlanan Stratejik Çevresel Değerlendirme raporu, volkanik tehlikelerin nükleer güvenliği zedeleyebileceği gerekçesiyle Victoria Gölü bölgesinde nükleer güçten kaçınılması gerektiğini belirtti. Rapora rağmen proje sürüyor; açıklandığı günden bu yana bölge sakinleri çok sayıda protesto düzenledi.
Resmi dilekçeye göre Kenya hükümeti, yerel topluluklara yeterince danışmamak ve Victoria Gölü havzası için hafifletme önlemleri önermemekle suçlanıyor. Hükümetin yanıtlaması için 45 günü bulunuyor. Havzanın sürdürülebilir kalkınmasını koordine eden Lake Victoria Basin Commission ile Kenya'nın başsavcısına ulaşılmaya çalışıldı, ancak yayım tarihine kadar yanıt alınamadı.
"Darwin's Dreampond" olarak da anılan Victoria Gölü, yüzlerce endemik türe ev sahipliği yapıyor. Bu türlerin yaklaşık %76'sı yok olma tehdidi altında.