Meksika'nın Jalisco eyaletinden 9 Temmuz'da Laos'a gönderilmek istenen bir kargo paketi, içindeki 105 kraliçe hasatçı karıncayla birlikte ele geçirildi. Paketi taşıyan kargo şirketi, şüpheli içerik nedeniyle Mexico Federal Attorney for Environmental Protection (Profepa)'ya bildirimde bulundu. Yetkililerin açıklamasına göre, paket "koleksiyon figürleri" olarak yanlış etiketlenmişti ve El Salto, Jalisco'dan yola çıkmıştı.
Paketin açılmasında iki plastik oyuncağın içine yerleştirilmiş deney tüpleri ortaya çıktı. Her tüpün içine bir kraliçe karınca ile pamuk tıkaç yerleştirilmişti. 105 karıncadan 18'i ölü bulundu; hayatta kalan bireyler Jalisco'daki Cerro Viejo Protected Natural Area'ya salındı. Profepa'nın açıklamasına göre bir karınca uzmanı, karıncaların Amerika kıtalarının çöl bölgelerine—Meksika dahil—özgü Pogonomyrmex cinsine ait olduğunu saptadı. Olayla ilgili soruşturma sürüyor.
Karmaşık koloniler yoğun talep çekiyor
Son yıllarda böcekler, özellikle karıncalar, yaban hayatı kaçakçılığının hedefleri arasına girdi. Hasatçı karıncalar, karmaşık koloni inşa becerileri nedeniyle formikaryum adı verilen yapay yaşam alanlarında beslenmek üzere yoğun talep görüyor.
Almanya merkezli Pro Wildlife'ın kurucu ortağı Sandra Altherr, Mongabay'a gönderdiği e-postada, "Bu el koyma, karıncalara yönelik küresel ilginin hızla arttığının bir başka göstergesi" dedi. Altherr'ın ekibi, yakın zamanda çevrimiçi karınca ticareti sitelerinde yaptığı taramada dünyanın dört bir yanından 360'tan fazla farklı karınca türünün satışa sunulduğunu tespit etti. Altherr ayrıca, 2025'te Kenya makamlarının 5.300'den fazla endemik hasatçı karıncaya el koyduğunu ve iki Belçikalı, bir Kenyalı ile bir Vietnamlı olmak üzere dört şüphelinin gözaltına alındığını hatırlattı.
ABD merkezli Center for Biological Diversity'den Chris Shepherd ise Mongabay'a verdiği röportajda, "Bu el koyma, ticaretin uluslararası niteliğini ve cezai yaptırım riskini göze almaya değer bulunduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Tüm bunlardan birileri para kazanıyor" ifadelerini kullandı.
İstilacı tür riski ve ekolojik yıkım
Büyüyen karınca ticareti, toprak mühendisleri olarak da bilinen bu canlıları ekosistemlerden koparmanın yanı sıra istilacı türlerin yayılma riskini de beraberinde getiriyor. 2021'de yayımlanan bir araştırma, ticareti yapılan karıncaların çoğunun istilacı türe dönüşebileceğini ortaya koydu.
İstilacı karıncaların ekolojik ve ekonomik etkileri ağır olabiliyor. Avustralya'nın Christmas Adası'nda Asya kökenli sarı çılgın karıncalar (Anoplolepis gracilipes), yerli kırmızı yengeçleri (Gecarcoidea natalis) yok etti. ABD'nin Hawaii eyaletinde ise Orta ve Güney Amerika kökenli küçük ateş karıncalarının (Wasmannia auropunctata) yıllık zararı 2013'te raporlanan verilere göre en az 170 milyon dolara ulaştı.
CITES boşluğu
Şu anda hiçbir karınca türü, küresel yaban hayatı ticaretini düzenleyen CITES sözleşmesi kapsamında yer almıyor. Altherr, "İlgili türlerin zarar görmesini ya da ithalatçı ülkelerde istilacı tür olarak yerleşmesini önleyecek hiçbir mekanizma bulunmuyor" dedi.
Shepherd ve meslektaşı, yakın zamanda yayımladıkları bir mektupta uluslararası ticareti denetim altına almak için karıncaların CITES'e eklenmesi gerektiğini savundu. Shepherd, "Dünya genelindeki kolluk kuvvetleri, özellikle havalimanlarında ve diğer ticaret merkezlerinde, hızla büyüyen bu trend konusunda bilinçlendirilmeli ve tetikte olmalı" diye konuştu ve ekledi: "Karınca kaçakçılığı yapanlar, milyonlarca dolarlık zarara yol açabilecek türleri taşıdıkları göz önüne alınarak uygun şekilde yargılanmalı."
