Güneydoğu Nijerya'daki Afi Mountain Wildlife Sanctuary, kritik tehlike altındaki Cross River gorili ile tehlike altındaki Nigeria-Cameroon şempanzesine ev sahipliği yapan 100 kilometrekarelik (39 mil kare) bir biyolojik çeşitlilik sıcak noktası. Bu alanın çevresindeki Ulom, Katabang ve Buanchor köylerinde kadınlar, erkek egemen geleneksel yönetimlerin durduramadığı yasa dışı avcılık, ağaç kesimi ve nehir kirliliğine karşı koruma inisiyatifi kurdu.

Köy sakinleri Mongabay'e, avcılık ve kereste ticaretine en çok karışanların erkekler olduğunu ve bu nedenle erkeklerin topluluk kurallarını uygularken ahlaki otoriteden yoksun kaldığını anlattı. Ulom Women's Conservation Collective'nin kurucusu Ofre Mary, "Erkeklerimiz tehditleri durduramadı. Bu yüzden kadınlar tavır almaya karar verdi. Bu yüzden risk almaya karar verdik" dedi.

Kolektifler avlanma, orman yangını ve yasa dışı ağaç kesimi izlerini takip etmek için bazen gece geç saatlerde ya da şafak vakti düzenli ve ani devriyeler düzenliyor. Yaban hayatı suçlarına ilişkin ihbarları ise tek başlarına ya da topluluk liderleri, eyalet ormancılık görevlileri ve bölgedeki kâr amacı gütmeyen kuruluşlarla birlikte soruşturuyorlar.

2024'te Ulom ve Buanchor'daki kadınlar, erkekler tarafından yapılan yasa dışı kereste anlaşmalarını durdurdu. Traditional Rulers Council of Ulom Başkanı Francis Akie'nin Mongabay'e aktardığına göre, kadınlar çıplak protesto tehdidinde bulundu; bu direniş biçimi yerel liderleri kereste tüccarlarına para iadesi yapmaya ve sözleşmeleri iptal etmeye zorladı.

Kadınlar ayrıca yıkıcı bir balıkçılık yöntemi olan nehir zehirlenmesini önlemek için Afi Nehri ve diğer akarsularda devriye geziyor. Yerel nehirlerin bentlerle kapatılmış bölümlerinden kirli suyu elle boşaltarak insanlar ve yaban hayatı için su güvenliğini yeniden sağlamaya yönelik yöntemler geliştirdiler. Devriye ve topluluk kurallarının uygulanmasının yanı sıra, gençleri avcılık ve kereste ticaretinden uzaklaştırıp korumaya yönlendirmek için ideolojik kampanyalar da yürütüyorlar.

Kolektiflerin aktif olduğu bazı topluluklarda nehir kirliliği neredeyse tamamen ortadan kalktı, yasa dışı ağaç kesimine karşı ciddi bir direnç oluştu. Katabang kolektifi üyesi Osang Sarah, "Hayvanlar geri dönüyor. Orman giderek yenileniyor ve sıklaşıyor. Son zamanlarda şempanzelerin seslerini yeniden duymaya başladık" dedi.

Kolektiflerin önünde zorluklar da var: Yağmur çizmesi ve GPS cihazı gibi temel ekipman eksikliği ve motosiklet kiralamak için para toplamakta yaşadıkları sıkıntılar. Buna karşın kadın liderliğindeki koruma modeli yayılıyor. Afi bölgesinin mülkiyetinde ve koruma sorumluluğunda pay sahibi olan 16 topluluğun yarısından fazlası, kendi kadın koruma girişimlerini başlatmanın çeşitli aşamalarında bulunuyor.