Haziran 2021'de Washington eyaleti tarihinin en sıcak gününü yaşadı; sıcaklık 108°F'ye ulaştı. Misti Leon'un annesi o gün aşırı ısınma nedeniyle yaşamını yitirdi. Bilim insanları, Pasifik Kuzeybatısı'nı etkisi altına alan sıcak hava kubbesinin iklim değişikliği olmadan "neredeyse imkânsız" olacağını açıkladı. O hafta bölgede sıcaklara bağlı nedenlerle yaklaşık 1.200 kişi öldü. Leon, Exxon Mobil, BP, Chevron, Shell ve diğer petrol devlerine haksız ölüm davası açarak, şirketlerin on yıllardır fosil yakıt emisyonlarının yıkıcı sonuçlarını bildiğini ancak kamuoyunu yanılttığını ve annesinin ölümünü önleyebilecek eylemleri geciktirdiğini ileri sürdü.

Bu ayın başında King County yargıcı, petrol şirketlerinin davanın düşürülmesi talebini reddetti ve yargılamaya geçişe izin verdi. İklim hesap verebilirlik davalarını destekleyen Center for Climate Integrity'nin iletişim direktörü Mike Meno, kararın bu tür davaların hukuki dayanağı olduğuna işaret ettiğini belirtti. Meno, "Bu, petrol şirketlerinin kesinlikle dehşete kapıldığı ve kaçmak için var gücüyle savaşacağı en yeni hukuki sorumluluk türü" dedi ve ekledi: "Oldukça basit bir şekilde, Büyük Petrol panik modunda."

Exxon Mobil'in 1970'lerden beri küresel ısınmanın tehlikelerini bildiği ancak kamuoyunu yanılttığını ortaya koyan araştırmaların üzerinden on yıldan fazla geçti. Columbia Law School'a bağlı Sabin Center'da iklim davaları veri tabanını yöneten Margaret Barry'ye göre ülke genelinde 40'a yakın dava derdest durumda. Petrol endüstrisinin yıllarca süren erteleme taktiklerinin ardından Massachusetts, Vermont, Connecticut, District of Columbia ve Honolulu'dan en az beş dava, tarafların mahkemede kullanacakları kanıtları topladığı keşif aşamasına ulaştı. Bu aşama, petrol yöneticilerinin jüri önünde eylemlerini savunmak zorunda kalacağı yargılamadan önceki son büyük adım.

Bazı davalar ise Supreme Court'un bu sonbaharda Boulder, Colorado'dan gelen davayı nasıl ele alacağını beklerken askıda. Boulder şehri ve ilçesi, Exxon Mobil ve Suncor Energy'nin ürünlerinin tehlikelerini gizleyerek eyalet yasalarını ihlal ettiğini öne sürüyor ve sıcak hava dalgaları, orman yangınları ve sellerle başa çıkmak için altyapı iyileştirme maliyetlerinin karşılanmasını talep ediyor. Supreme Court'un kararı mevcut davaları etkileyebileceği gibi davacıları farklı hukuki stratejilere yönlendirebilir.

Endüstrinin karşı saldırısı

Petrol endüstrisi, Trump yönetimi ve Cumhuriyetçi siyasetçilerin desteğiyle davalara karşı sistematik bir karşı saldırı başlattı. Sektörün en büyük lobi grubu American Petroleum Institute, 2026 önceliklerinden birinin "aşırı iklim sorumluluk politikasını durdurmak" olduğunu duyurdu. Endüstri ayrıca, iklim değişikliğinin ve hatta belirli şirketlerin emisyonlarının aşırı hava olaylarını ne ölçüde şiddetlendirdiğini ölçmeye çalışan hızla gelişen "atıf bilimi" alanına meydan okumaya başladı.

Cumhuriyetçiler, petrol devlerine bu tür davalara karşı dokunulmazlık sağlayacak yasalar çıkarmaya çalışıyor. Utah, Iowa, Tennessee, Oklahoma ve Louisiana yakın zamanda fosil yakıt şirketlerini sera gazı emisyonlarıyla ilgili davalardan koruyan yasaları imzaladı. Montana ve Utah ise mevcut yasaları değiştirerek "kamusal rahatsızlık" tanımını daralttı; bu değişiklik, söz konusu hukuki teori kapsamında iklim değişikliğinden kaynaklanan zararların tazmini için petrol şirketlerine dava açılmasını fiilen engelliyor. Girişim ulusal düzeye de taşındı: Congress'in her iki kanadındaki Cumhuriyetçiler bu bahar, American Petroleum Institute'un desteğiyle petrol şirketlerine iklim zararlarından sorumlu tutulmalarını engelleyecek geniş dokunulmazlık yasa tasarıları sundu.

ProPublica'nın nisan ayında yayımladığı bir araştırma, bu "sorumluluk kalkanı" yasalarının arkasında aktivist Leonard Leo ile bağlantılı muhafazakâr grupların koordineli çabası olduğunu ortaya koydu. Denetim grubu Fieldnotes tarafından Grist'e sağlanan kanıtlar, özellikle Koch Industries ve Exxon'un, American Legislative Exchange Council ve American Tort Reform Association da dahil olmak üzere bu yasaları destekleyen örgütlerle kapsamlı bağları bulunduğunu gösteriyor. Meno, "Eğer bu şirketler yanlış bir şey yapmadıysa ve hukukun kendi taraflarında olduğunu düşünüyorlarsa, neden dokunulmazlık için Congress'te lobi yapıyorlar?" diye sordu.

Federal müdahale ve bilimsel baskı

Petrol yöneticileri federal hükümetten de destek aldı. Başkan Donald Trump'ın geçen yıl imzaladığı ve başsavcıya eyaletlerin iklim davalarını engellemeye öncelik vermesi talimatını veren kararnamenin ardından Justice Department, bu mayıs ayında Minnesota'nın Büyük Petrol'e karşı açtığı iklim davasına kendi davasıyla karşılık verdi. Minnesota'nın davası tam keşif aşamasına geçmek üzereyken bakanlık, eyaletin "Amerikan enerji hakimiyetini" baltaladığını ve federal hukukun yetki alanına girmesi gereken sera gazlarını düzenlemeye kalktığını öne sürdü; bu iddia, petrol endüstrisinin bilinen argümanını yansıtıyordu. İlgili bir gelişmede, uzun süredir Exxon avukatı olan Robert Levy yakın zamanda Department of Justice'in yeni adıyla "Energy and Natural Resources Division" (eski adıyla "Environment and Natural Resources Division") bünyesine katıldı.

Petrol şirketleri davaları geciktirmeye çalışırken, bazı davaların arkasındaki bilimsel destek güçlendi. National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine tarafından yayımlanan yeni ve kapsamlı bir rapor, iklim değişikliğini aşırı hava olaylarına bağlayan bilimin özellikle aşırı sıcaklar, aşırı soğuklar ve şiddetli yağışlar için giderek daha sağlam hale geldiği sonucuna varıyor. Rapor bulguların nasıl kullanılması gerektiğine dair tavsiyede bulunmasa da alışılmadık bir incelemeye tabi tutuldu. Geçen ay, raporun yayımlanmasından önce muhalefet araştırma firması Argus Insight, rapor üzerinde çalışan panel üyelerinin kendi aralarındaki iletişimleri ile iklim davaları için hukuki stratejiler araştıran akademisyen ve avukatlarla yaptıkları e-posta yazışmalarını talep etti.

Union of Concerned Scientists'in iklim davaları merkezinde kıdemli bilim insanı olan Carly Phillips, "Bilimin kendisine değil, sürece yönelik bir tepki gördük" dedi ve bunu bilimsel kanıtları mahkemede duyulma şansı bulamadan itibarsızlaştırma girişimi olarak değerlendirdi. Phillips, "Benim için bu gerçekten açıklayıcıydı, çünkü bilim gerçekten sağlam" diye ekledi.

Bu yılın başlarında Cumhuriyetçi başsavcılar, National Academies of Sciences ve federal yargıçların araştırma kurumu olan Federal Judicial Center'a, yargıçlar için güncellenmiş referans kılavuzundan iklim bilimi bölümünü çıkarmaları için baskı yaptı; ancak yalnızca Federal Judicial Center bu talebe uydu. Trump pazar günü tartışmaya girerek yetkililere National Academies of Sciences'ın faaliyetlerini inceleme talimatı verdi. Trump, Truth Social'da "Vergi mükelleflerimiz İklim Dolandırıcılığını finanse etmemeli ve Yargıçlar asla buna güvenmemeliydi" ifadelerini kullandı.

Big Tobacco gölgesi

Büyük Petrol, tütün şirketlerinin sigaranın sağlık riskleri hakkında yalan söylediğini kanıtlayan davaları sonuçlandırmak için yüz milyarlarca dolar ödediği Büyük Tütün'ün kaderinden kaçınmayı umuyor. Küresel ısınmadan petrol şirketlerini sorumlu tutmak isteyenlerin hukuki teorileri geliştikçe fosil yakıt endüstrisinin de ayak uydurması gerektiğini Exxon avukatı Justin Anderson, kasım ayında Federalist Society tarafından düzenlenen bir iklim davaları panelinde açıkladı. Anderson, "Neden teorilerini sürekli uyarlayıp değiştiriyorlar?" diye sordu ve ekledi: "Cevap oldukça açık. Ben her seferinde kazanmak zorundayım. Açılan her davayı kazanmak zorundayım. Onların sadece bir tanesini sonuca ulaştırması yeterli."