International Energy Agency'nin (IEA) elektrikli otomobil piyasasına ilişkin son güncellemesi, 2026'nın ikinci çeyreğinde küresel satışların yüzde 4 yükseldiğini ortaya koyuyor. Bu artış, yılın ilk yarısında toplam otomobil satışlarının dünya genelinde yüzde 5 daralmasına rağmen gerçekleşti. IEA'ya göre ekonomik sıkıntıların yanı sıra Çin'de ucuz araçlara yönelik devlet sübvansiyonlarının azaltılması, müşterilerin daha az araç almasına yol açtı.
Gelişmenin arkasında Şubat sonunda yaşanan petrol fiyatı sıçraması var. ABD, İsrail ve İran arasındaki savaş, dünya genelinde petrol arzını aksattı ve fiyatların yukarı gitmesine neden oldu. İran savaşı aynı zamanda Hürmüz Boğazı'ndan petrol ve diğer emtiaların sevkiyatını da engelledi.
IEA raporu, krizin elektrikli araçlar açısından taşıdığı anlamı şu sözlerle değerlendirdi: "Tüketici tepkilerindeki ve politika uygulamalarındaki gecikme, etkilerin tam olarak ortaya çıkmasının zaman alacağı anlamına gelse de kriz, elektrikli araçların enerji güvenliği ve yakıt maliyeti endişelerini gidermenin bir yolu olduğu argümanını açıkça güçlendirdi."
Ajans, 2026'nın ikinci yarısında elektrikli otomobil satışlarının daha da hızlanacağını ve yıl genelinde 2025'e kıyasla yüzde 10 artacağını tahmin ediyor. Elektrikli otomobillerin tüm yıl boyunca toplam otomobil satışlarındaki payının yüzde 29'a çıkacağı öngörülüyor; bu oran yılın ilk yarısında yüzde 24 düzeyindeydi. IEA ayrıca fosil yakıtlı içten yanmalı motorlu araç satışlarının düşüşünü sürdürmesini bekliyor. Bu araçların satışları, COVID-19 salgını gibi ekonomik şoklar ve 2020 civarından itibaren elektrikli otomobillerin yükselişi nedeniyle son on yıldır geriliyor.
Yüksek petrol fiyatının yanı sıra, Hürmüz Boğazı krizinin ardından özellikle Avrupa ve Güneydoğu Asya'da devreye alınan hükümet politikaları da büyümeyi besliyor. Hollanda ve İrlanda, eski içten yanmalı motorlu araçların hurdaya ayrılarak elektrikli modellerle değiştirilmesi için sübvansiyon açıkladı. Avustralya, İspanya, Şili, Vietnam ve ABD'nin Kaliforniya eyaleti elektrikli araçlara vergi avantajları getirdi veya getirmeyi planlıyor. Avustralya, Birleşik Krallık ve Macaristan şarj altyapısına fon veya destek sağlarken, Kamboçya, Brezilya ve Kenya elektrikli araç ithalatındaki vergileri düşürdü.
Bölgesel olarak büyüme, Avrupa, Brezilya, Avustralya, Hindistan, Güney Kore, Vietnam, Kolombiya, Güney Afrika ve Yeni Zelanda'da belirgin biçimde güçlü seyretti. Dünyanın en büyük elektrikli otomobil pazarı olan Çin'de ise satışlar ikinci çeyrekte yüzde 16 geriledi. IEA, bu düşüşün toplam otomobil satışlarındaki azalmadan kaynaklandığını ve içten yanmalı motorlu araçlarda çok daha sert yaşandığını vurguluyor. ABD'de elektrikli otomobil satışları 2026'nın ikinci çeyreğinde ilk çeyreğe kıyasla yüzde 20 arttı; ancak 2025'in aynı döneminin yaklaşık yüzde 25 altında kaldı. Bu gerilemede, Biden döneminde sunulan federal vergi kredilerinin sona ermesi etkili oldu.
Climate Home News'in petrol fiyatı sıçramasının ardından Yemen, Nepal ve Bangladeş'ten aktardığı saha haberleri de IEA verileriyle örtüşüyor. Yemen'de Çinli elektrikli otomobil markaları Orta Doğu pazarında başarı elde ederken, Çin dışındaki Asya ülkelerinde elektrikli araçlara yönelik ilgi artıyor. Nepal'de şarj altyapısına yapılan yatırımlar ve ithalat sübvansiyonları elektrikli araçların yaygınlaşmasını kolaylaştırıyor. Bangladeş'te ise şarj cihazı eksikliği ve elektrikli iki tekerlekli araçların yüksek fiyatları talebi sınırlıyor.
Karayolu taşımacılığı — scooter ve çekçek gibi iki ve üç tekerlekli araçlar da dahil — şu anda küresel petrol kullanımının yarısını oluşturuyor. Petrol endüstrisi, karayolu taşımacılığında benzin ve motorine yönelik talebin azalmasını telafi etmek için plastik gibi yeni sektörlere yönelmeye çalışıyor.
