Nevada'nın Reno kent merkezine kısa bir sürüş mesafesindeki Somersett mahallesinde 22 Ağustos sabahı başlayan Hawk Fire, birkaç gün içinde şiddetli rüzgarların taşıdığı alevlerle 23 milden fazla ilerledi. Yaklaşık 90.000 kişi tahliye uyarısı altına alınırken kent, yoğun duman ve turuncu bir gökyüzünün altında kaldı. Çarşamba gününe gelindiğinde onlarca ev yanmış, Nevada ile Kaliforniya sınırının bir bölümünü izleyen ana arter U.S. Route 395 kapanmıştı. Hawk Fire'dan iki hafta önce ise aynı bölgenin hemen kuzeyinde Bug Fire, 150 mil karelik alanı yakmıştı.
Hawk Fire, ABD'de bu yıl yaklaşık 3,2 milyon hektardan fazla alanın yanmasıyla şekillenen geniş bir yangın sezonunun parçası. Kanada'da da benzer bir tablo var: Ülke genelinde 5.100'den fazla yangın çıktı ve Ontario sakinleri ile First Nations toplulukları en ağır etkileri üstlendi. Bilim insanları, iklim değişikliğinin bu yangınları Avrupa'dakilerle birlikte gerçekleşme olasılığını önemli ölçüde artırdığını belirtiyor. Bu yıl Batı ABD'deki yangınları rekor düzeyde düşük kış kar yağışı ve uzun süreli aşırı sıcak dalgaları daha da şiddetlendirdi; kar örtüsünden yaz boyunca sızacak nemin yokluğu araziyi kuruttu. Climate Central adlı kuruluşa göre Reno, ABD'nin en hızlı ısınan kenti.
Yangına yatkın alanlara doğru büyüme
Desert Research Institute'daki Western Regional Climate Center direktörü Tim Brown, "Son on yıllarda doğal olarak yangına yatkın alanlarda patlayıcı nüfus artışı oldu. İnsanlar yangının olduğu yere taşınıyor" diyor. Araştırmacıların "WUI" adını verdiği yabani-kentsel arayüz, şehir merkezleriyle ormanlar veya çayırlar arasında kalan yerleşim alanlarını tanımlıyor. Araştırmacılar 1980'lerden beri bu alanlardaki evlerin yangın riskine dikkat çekiyor. ABD kıtasındaki evlerin üçte birinden fazlası artık bu arayüz içinde sayılıyor. Bazı yerlerde kentlerdeki konut kıtlığı alıcıları, imar ve izin gereksinimlerinin daha az olduğu kenar bölgelere itiyor; doğayla iç içe yaşamak ve açık hava rekreasyon alanlarına yakın olmak da bu alanların çekiciliğini artırıyor.
Nature dergisi ailesinden Natural Hazards'ta yayımlanan bir araştırma, Kaliforniya'da bu tür konut genişlemesinin iklim değişikliğiyle birlikte yıkıcı yangın riskini dört katına çıkardığını buldu. Ocak 2025'te Los Angeles çevresindeki çalılık yayılımda Eaton ve Palisades yangınları çıktı; 200.000'den fazla kişi tahliye edildi, binlerce yapı yandı. Bu ayın başlarında Washington eyaletinin ikinci büyük kenti Spokane'in banliyö bölgelerinde üç büyük yangın daha çıktı. Brown, "Belki de buna WUI demeyi bırakıp olduğu şeyle, yani yangına yatkın alan diye çağırmalıyız" diyor.
İnsan kaynaklı kıvılcımlar ve tahliye tıkanıklığı
U.S. Forest Service halkla ilişkiler görevlisi Chris Buckley, daha fazla insan bu alanlara taşındıkça yangın çıkma olasılığının arttığını belirtiyor. Son 15 yılda Reno'nun nüfusu %26 artarak 283.000'den fazla kişiye ulaştı. Buckley, "Çok güzel bir yer, evinizi kurmak için. Ama ülkenin bu bölümünde bu tür havada, kıvılcım yaratabilecek her şey çok tehlikeli" diyor ve Hawk Fire'ın büyük çoğunluğu gibi insan kaynaklı olduğunu ekliyor.
Yangına yatkın mahallelerde tahliye, dar ve çoğu zaman tek çıkışlı yollar nedeniyle özellikle riskli. Spokane'deki son yangınlarda kaçan trafiğin yoğunluğu saatlerce süren tıkanıklıklar yarattı; aileler alevler yaklaşırken arabalarında beklemek zorunda kaldı. Benzer sahneler 2018'de Kaliforniya'nın Paradise kentindeki Camp Fire sırasında da yaşandı; normalde 25 dakika süren yolculuklar saatlerce sürdü. Truckee Meadows Fire Protection District'ten Brett Taylor, "Yollarımız herkesin aynı anda ayrılması için yapılmadı" diyor. Tahliyenin zorunlu emirlerden önce, erken yapılmasının tıkanıklığı önleyebileceğini ve kaynakları serbest bırakabileceğini belirten Taylor, "Tüm endişemiz insanları tahliye etmek olursa ve yangını söndürmek olmazsa etkinliğimizi gerçekten kaybediyoruz" diye ekliyor.
Dumanın toksik yüzü
Alevler tehlikenin yalnızca başlangıcı. Araştırmacılar, gezegen ısındıkça yangın dumanının 2050'ye kadar her yıl 70.000 Amerikalıyı öldürme yolunda olduğunu tahmin ediyor. Reno veya Spokane gibi kentlerde çıkan yangınlarda yalnızca ağaçlar ve otlar değil, arabalar ve plastik eşyalar da yanıyor; bu da dumanı özellikle zehirli hale getiriyor. Çalışmalar, Los Angeles yangınlarının milyonlarca insanı kansere yol açan toksik metal chromium-6'nın yüksek yoğunluklarına maruz bıraktığını tahmin ediyor. Taylor, "Dumandaki farkı koklayabilirsiniz" diyor.
Kaliforniya ve diğer eyaletler, yangına yatkın alanlardaki ev sahiplerinin evlerinin çevresindeki bitki örtüsünü temizlemesini gerektiren yangın güvenliği kurallarını sıkılaştırdı. Bu bitkilerin kaldırılması, bir evin yangından kurtulma şansını artırıyor; kıvılcımların içeri girmesini engelleyen malzemelerle veya tekniklerle inşa edilen evlerde oran daha da iyi. Brown, "Birçok ev içeriden dışarıya doğru yanıyor" diyor.
Taylor, Reno ve Truckee gibi kuru ve sıcak yerlerde yangın patlamalarının neredeyse kaçınılmaz olduğunu belirtiyor. Bölgedeki evleri ziyaret ederek ev sahiplerine mülklerini nasıl koruyabilecekleri konusunda tavsiyeler veren Taylor'ın bölgesi, ağaçları ve otları seyreltmek veya kesmek için eyalet, federal ve diğer kaynaklardan milyonlarca dolar harcıyor. Taylor, "Bir ilerleme kaydediyoruz. Ama yapılması gerekenin çok küçük bir bölümü" diyor.
